فیلم JFK 1991

در 22 نوامبر 1963، رئیس‌جمهور جان اف. کندی در دالاس، تگزاس ترور شد. در 24 سپتامبر 1964، کمیسیون تحقیق رسمی مرگ رئیس‌جمهور نتایج خود را به جانشین او، لیندون بی. جانسون، ارائه کرد. فیلم JFK ماجرا را از دید دادستان منطقه نیواورلئان، جیم گاریسون (با بازی کوین کاستنر)، دنبال می‌کند که تحقیقات جایگزینی را آغاز می‌کند و در نهایت به محاکمه‌ی تاجر کلِی شاو (با...

در 22 نوامبر 1963، رئیس‌جمهور جان اف. کندی در دالاس، تگزاس ترور شد. در 24 سپتامبر 1964، کمیسیون تحقیق رسمی مرگ رئیس‌جمهور نتایج خود را به جانشین او، لیندون بی. جانسون، ارائه کرد. فیلم JFK ماجرا را از دید دادستان منطقه نیواورلئان، جیم گاریسون (با بازی کوین کاستنر)، دنبال می‌کند که تحقیقات جایگزینی را آغاز می‌کند و در نهایت به محاکمه‌ی تاجر کلِی شاو (با بازی رابرت دنیرو) در 29 ژانویه 1969 به اتهام توطئه برای ترور کندی می‌انجامد — تا کنون تنها محاکمه‌ای که در رابطه با ترور کندی برگزار شده است. فیلم سه ساعته است و تقریباً دو ساعت اول آن صرف پرداختن به زمینه‌ی مرگ کندی و استدلال‌های مربوط به سناریوی «جایگزین» می‌شود. باید به‌یاد داشت که این اثر در نهایت نوعی فیلم تبلیغاتی است و فارغ از پذیرش یا عدم پذیرش آن، با روایت رسمی دولت تفاوت دارد. برای کسی که با رویدادهای 22 نوامبر 1963 ناآشناست، این معرفی طولانی هم کمک‌کننده و هم ذهنی خسته‌کننده است؛ حفظ توجه در تمام مدت دشوار است، بنابراین داشتن پیش‌زمینه‌ای حتی از روایت رسمی سودمند خواهد بود. اما پرده‌ی نهایی فیلم بسیار جذاب است؛ کاستنر در آن تک‌گویی مشهوری دارد که بی‌گمان بر درام‌های دادگاهی بعدی مانند A Few Good Men و Amistad تأثیر گذاشته است، چرا که در آن یک انسان در برابر دولت قرار می‌گیرد. فیلم شایسته نامزدی‌های متعدد اسکار بود — از جمله بهترین فیلم و نامزدی دنیرو برای بهترین بازیگر نقش مکمل — و در نهایت جوایز بهترین فیلم‌برداری و بهترین تدوین را برد. با این حال دشوار است احساس نشود که کاستنر به‌طور ناموجهی نادیده گرفته شده، چرا که بار صحنه‌ی پایانی را یک‌تنه به دوش می‌کشد. فیلم خشک اما بسیار جذاب است و تماشاگر را وادار به بازاندیشی درباره‌ی آنچه دیده، می‌کند. تماشای این فیلم در سال 2021، نزدیک به شصت سال پس از واقعه، حتی جالب‌تر است، زمانی که دفتر ریاست‌جمهوری آمریکا همچنان درگیر نظریه‌ها و جنجال‌هاست. فیلم سرگذشت جیم گاریسون و تلاش تقریباً اجباری او برای اثبات این ایده را نشان می‌دهد که ترور کندی تلاشی سازمان‌یافته از سوی عناصر سرکش در دستگاه حاکمیتی—دولت، نظامی و صنعتی—برای جلوگیری از خروج او از ویتنام و حفظ منافع مالی طبقات صاحب‌منصب بوده است. الیور استون گروه بازیگری قابل‌اعتنایی را گرد هم آورده تا نظریه‌ی گاریسون را با تمام تهدیدهای شخصی و حرفه‌ای او ترسیم کند؛ ایده‌ای که دیدنش هم قانع‌کننده و هم جالب است. نقطه‌ضعف برای من شخصیت‌پردازی خود گاریسون است؛ کاستنر در این نقش آن‌طور که باید تأثیرگذار نیست. او ضعیف و کم‌جاذبه به‌نظر می‌رسد؛ تلاش پرشور او برای یافتن حقیقت با بازی‌های پشتیبان قوی خوب پایه‌گذاری می‌شود، اما چهره‌ی سینمایی او از شور و شدت لازم برای حفظ کشش این تحقیق برخوردار نیست. ستایش باید به دونالد ساترلند مرموز در نقش «ایکس» و تامی لی جونز در نقش «شاو» نسبت داده شود؛ کوین بیکن هم در نقش «ویلی» عملکرد خوبی دارد. شاید حضور ستارگان بزرگتر—مثل مَتو، لمون و سیسی اسپِیسک (در نقش همسر گاریسون)—نقص‌های بازیگر اصلی را برجسته‌تر کرده است. فیلم طولانی و گاهی بیش‌ازحد سنگین به‌نظر می‌رسد. اگر کارگردان برای جذب گیشه از برخی انتخاب‌ها صرف‌نظر کرده بود، شاید می‌توانست اثر بهتری باشد؛ به هر حال اکنون فیلمی خوب اما ناقص است. کنگره در 1992 خواستار بررسی اسناد مرتبط با این ادعاها شد و تا زمان حاضر که تغییر قابل‌توجهی رخ نداده، همین ماندگاری بحث‌ها باعث می‌شود فیلم علی‌رغم کاستی‌هایش برای سال‌ها مرتبط باقی بماند.