فیلم Malcolm X 1992

نمی‌توانم تصور کنم اسپایک لی چقدر برای جذب سرمایه—چه برای ایده و چه برای تولید—باید پشت‌سر گذاشته باشد تا این بررسی واقعاً بدیع از مردی را به پرده ببرد که از پایان جنگ جهانی دوم تا امروز نظرات را به‌شدت تقسیم کرده است. اگرچه می‌توان آن را مطالعه‌ای دربارهٔ یک مرد دانست، اما فیلم فراتر از این است و به‌خوبی موضوعاتی مثل نگرش‌های بین‌نژادی و...

نمی‌توانم تصور کنم اسپایک لی چقدر برای جذب سرمایه—چه برای ایده و چه برای تولید—باید پشت‌سر گذاشته باشد تا این بررسی واقعاً بدیع از مردی را به پرده ببرد که از پایان جنگ جهانی دوم تا امروز نظرات را به‌شدت تقسیم کرده است. اگرچه می‌توان آن را مطالعه‌ای دربارهٔ یک مرد دانست، اما فیلم فراتر از این است و به‌خوبی موضوعاتی مثل نگرش‌های بین‌نژادی و درون‌گروهی و قواعد جنسیتی را شناسایی و پرورش می‌دهد و طعمی تلخ بر جان بیننده می‌گذارد. با این همه، به‌عنوان اثر سرگرم‌کننده دچار ضعف‌هایی است. اگر قصد فیلم مستند داشته، بهتر بود دقیق‌تر بر حقایق متمرکز می‌شد و کمتر به درام‌سازی رویدادها—بخشی واقعی و بخشی ساختگی—می‌پرداخت. به‌عنوان یک فیلم زندگی‌نامه‌ای نیز در میانهٔ دو رویکرد می‌ماند و هیچ‌کدام را کامل به سرانجام نمی‌رساند. آنچه به‌وضوح دیده می‌شود، مجموعه‌ای از افراد نامطبوع است که یا از ابتدا چنین بودند یا محیطی که در آن زندگی یا آن را ساخته‌اند، آن‌ها را فاسد کرده است؛ چیزی که به‌ویژه در نوع برخورد مردان با زنان—همسران یا روسای آن‌ها—به‌خوبی نشان داده می‌شود. این حس به من دست داد که اگر در آن زمان احترام و شرافت عمومی بیشتری وجود داشت، بسیاری از خشونت‌ها از هر دو «طرف» قابل‌اجتناب می‌بود. تماشای فیلم ضروری است، اما شاید گذر زمان از اثر آن کاسته باشد و اکنون ما را با بازتابی غم‌انگیز از دوره‌ای روبه‌رو کند که آدمیت و زشتی قضاوتی بر اساس رنگ پوست قائل نبودند.