فیلم La Haine 1995

«نفرت» ساخته متیو کاسوویتس تصویری تکان‌دهنده از محرومیتِ جوانان و خشمِ انباشته در مجتمع‌های مسکونی پیرامون پاریس است. پیش از این فیلم، بسیاری از مخاطبان خارجی تصویری آراسته، سفیدپوست و روشنفکر از فرانسه در ذهن داشتند؛ حتی بخش زیادی از مردم خود فرانسه از جریان‌های تیره‌تری که در جامعه‌شان وجود دارد بی‌خبر بودند. «نفرت» بمبی فرهنگی بود که هنگام اکرانش در ۱۹۹۵ سر و صدا...

«نفرت» ساخته متیو کاسوویتس تصویری تکان‌دهنده از محرومیتِ جوانان و خشمِ انباشته در مجتمع‌های مسکونی پیرامون پاریس است. پیش از این فیلم، بسیاری از مخاطبان خارجی تصویری آراسته، سفیدپوست و روشنفکر از فرانسه در ذهن داشتند؛ حتی بخش زیادی از مردم خود فرانسه از جریان‌های تیره‌تری که در جامعه‌شان وجود دارد بی‌خبر بودند. «نفرت» بمبی فرهنگی بود که هنگام اکرانش در ۱۹۹۵ سر و صدا کرد و با این‌که زمان زیادی از ساختش می‌گذرد، به‌خاطر شورش‌ها و تنش‌های اجتماعیِ مداوم همچنان کاملاً مرتبط و معاصر به نظر می‌رسد. فیلم روزی از زندگی سه جوان از یک با منبع واحد مسکونی را دنبال می‌کند: وینز (خصمانه و آتشین)، سعید (بی‌ثبات و شوخ‌طبع) و هوبِرت (متفکر و خونسرد). فیلم از صبح روزی آغاز می‌شود که پس از شورشی شبِ قبل به جا مانده: ماشین‌ها و ساختمان‌هایی ویران شده‌اند و خبر از گم شدنِ اسلحه‌ی یک پلیس می‌دهد. در طول بیست‌وچهار ساعت پیش از پایان شوکه‌کننده‌ی فیلم، این سه نفر در محیط تلخ‌و‌شیرین مجتمع خود (فقر و خشونت در کنار خانواده‌های دوست‌داشتنی) می‌گردند و برای گرفتن پولی که طلب دارند به مرکز شهر پاریس، دنیای غریبِ ثروتمندان و تحصیل‌کردگان سفیدپوست، سر می‌زنند. هم‌چنین معلوم می‌شود «عبداللّه» پس از بازجویی در بازداشتگاه شدیداً زخمی و در کماست و وینز تهدید به انتقام کرده است — وضعیتی که بر جامعه‌ای از پیش بی‌اعتماد، تاثیر عمیق و انفجاری می‌گذارد. اجرای بازیگران—که بسیاری از آن‌ها تجربهٔ چندانی نداشتند—بسیار قانع‌کننده است؛ به‌ویژه وینسنت کسل که در نقش وینز می‌درخشد و هوبِرت کوندِه نیز نقشی به‌یادماندنی ارائه می‌دهد. مهم‌تر از بازی‌های فردی، تلاش جمعی گروه بازیگران است که به‌خوبی خطراتی را نشان می‌دهد که در محله‌های حومهٔ پاریس جوانان را تهدید می‌کند: جوّی متشنج و آمادهٔ انفجار که با گم شدن اسلحهٔ پلیس و خشمِ وعده‌داده‌شده شدت می‌گیرد. فیلم هم دلخراش و خشم‌آلود است، هم مؤثر و تکان‌دهنده؛ تماشای آن آسان نیست اما پیامی قوی دربارهٔ زندگی شهری و فقدان تحمل می‌دهد. کاسوویتس با کنار گذاشتن سنت سینمایی مرسوم فرانسه از الهامات سینمای آمریکا کمک گرفته و با بهره‌گیری از زیبایی‌شناسی «شهری» و «هیپ‌هاپ» فیلمی ساخته که از تولیدات سطحی هالیوود فاصله دارد و در سطح آثاری چون اسپایک لی و اسکورسیزی قرار می‌گیرد. تصمیم به ساختن فیلم سیاه‌وسفید به آن سنگینی و جاودانگی بخشیده است. تصویربرداری و تدوین درخشان‌اند و پایانِ تکان‌دهندهٔ فیلم مدت‌ها در ذهن می‌ماند. با این همه، اگرچه بازی‌ها و جزئیات قوم‌نگارانه چشمگیرند، ضعفِ جزئی‌ای در خودِ پیرنگ حس می‌شود که باعث می‌شود نتوانم فیلم را بی‌قیدوشرط در ردهٔ بهترین‌ها قرار دهم. اما در مجموع «نفرت» اثری بسیار قوی، جنجالی و تأثیرگذار است که مخاطب را در احساس اضطراب و انتظار نگه می‌دارد و به‌عنوان یک محک جدی بر زندگی شهری و مشکلات اجتماعی بسیار موثر عمل می‌کند.