فیلم Battle of the Bulge 1965

این فیلم با شخصیت‌هایی ترکیبی ساخته شده است؛ از جمله هِنری فوندا در نقش سرهنگ‌دوم اطلاعات و رابرت شاو در نقش فرمانده یک بریگاد پانزر که ظاهراً تازه از جبههٔ روسیه فراخوانده شده و آنجا «جنگ را می‌باخته». طبق گزارش رسمی، نقشی که رابرت شاو بازی می‌کند در واقع بازتابی از یوآخیم پایپر است و نه «سرهنگ هسلر» که در فیلم نامیده شده؛ از گزارش...

این فیلم با شخصیت‌هایی ترکیبی ساخته شده است؛ از جمله هِنری فوندا در نقش سرهنگ‌دوم اطلاعات و رابرت شاو در نقش فرمانده یک بریگاد پانزر که ظاهراً تازه از جبههٔ روسیه فراخوانده شده و آنجا «جنگ را می‌باخته». طبق گزارش رسمی، نقشی که رابرت شاو بازی می‌کند در واقع بازتابی از یوآخیم پایپر است و نه «سرهنگ هسلر» که در فیلم نامیده شده؛ از گزارش رسمی چنین برمی‌آید که ارتش ششم پانزر شامل نخبه‌های وافن‌اس‌اس بوده — چهار لشکر زرهی و پنج لشکر پیاده در سه کور— و یوآخیم پایپر فرماندهٔ کُمف‌گروپ پایپر با ۴۸۰۰ نفر و ۶۰۰ خودروی جنگی بود که مأمور هدایت ضربهٔ اصلی شد. اما قدرتمندترین تانک آن‌ها، تایگر II، مصرف سوخت زیادی داشت و آلمان‌ها کمتر از نیمی از سوخت لازم برای رسیدن به آنتورپ را در اختیار داشتند. فیلم حول این واقعیت ساخته شده که هدف استراتژیک آلمان‌ها با توجه به کمبود سوخت و دیگر منابع حیاتی فراتر از دسترسشان بوده است. چرا از شخصیت‌های ساختگی استفاده شده وقتی نمونه‌های واقعی بهتر می‌توانست نشان داده شود؟ کمتر از بیست سال پس از جنگ، بازنمایی شخصیت‌های تاریخی—چه قهرمانانه و چه بدنام— برای سینمای عامه‌پسند کار دشواری بود. باید در نظر داشت که این یک تولید تجاری است، نه یک مستند تاریخی. آهنگ شناخته‌شده‌ای که در فیلم به‌عنوان تم پانزر اجرا می‌شود و به آلمانی «Panzerlied» خوانده می‌شود، برای فیلم نوشته شده و در فضای اینترنت هم قابل یافتن است، اما در تاریخ وقوع واقعی به همین شکل وجود نداشت. با این حال، انصاف باید رعایت شود: وقتی اوایل دههٔ ۱۹۸۰ اولین دستگاه ویدئو را آوردیم، اولین فیلمی که دیدم همین «نبرد آردن/باتل آو دِ بلاژ» بود؛ با همهٔ نادرستی‌های تاریخی‌اش، سرگرم‌کننده است—هرچند در واقعیت شرایط ناخوشایندتر از چیزی بود که نمایش داده شده. فیلم هالیوودی دیگری از اواخر دههٔ ۱۹۴۰، «Battleground» با بازی ون جانسون، بازسازی بهتری ارائه می‌دهد، هرچند آن هم تا حدودی ساختگی است و زاویهٔ دیدش محدود به یک واحد کوچک متفقین است، نه گسترهٔ وسیع‌تر که در «نبرد آردن» نشان داده می‌شود. این فیلم پرهزینه و خوب بازی‌شده است؛ بازی‌ها تلاش می‌کنند هر دو طرف را نشان دهند و درصدد توضیح ماهیت «نبرد آردن» هستند. از منظر هالیوود این تلاش تا حد زیادی موفق است، هرچند فیلم‌هایی مثل «پَتن» چند سال بعد با استفاده از شخصیت‌های واقعی و منابع قابل اعتمادتر، میزان داستان‌پردازی ساختگی را کمتر کردند. *** «آخرین نفس آلمان نازی» «نبرد آردن» (۱۹۶۵) حملهٔ بزرگ آخر آلمان در جبههٔ غربی را بین ۱۶ دسامبر تا ۲۵ ژانویهٔ ۱۹۴۴–۱۹۴۵ نشان می‌دهد. صحنهٔ عملیات در تقاطع خاک بلژیک، آلمان، فرانسه و لوکزامبورگ است. نیروهای آمریکایی صبح ۱۶ دسامبر از هجوم آلمانی کاملاً غافلگیر شدند و در این عملیات بیشترین تلفات را در طول جنگ جهانی دوم متحمل شدند. در فیلم نواقص آشکاری هست؛ مهم‌ترین آن نبودن تانک‌های تایگر و شرمن است که با تانک‌های آمریکایی M47 پِیتِن و M24 چافی جایگزین شده‌اند. با این حال فیلم‌سازان در اسپانیا و در دورانی پیش از CGI مجبور بودند از تجهیزات در دسترس استفاده کنند. برخی صحنه‌های نبرد در زمین‌های صاف و کم‌درخت فیلم‌برداری شده‌اند، در حالی که منطقهٔ واقعی آردن کوهستانی و جنگلی است. خوشبختانه چند سکانس جنگلی و برفی هم هست، اما به اندازهٔ نبرد واقعی برف ندارد. نقدها به فیلمنامه هم سخت گرفته‌اند، ولی فیلم‌سازان باید یک نبرد ۴۰روزه را در کمتر از سه ساعت خلاصه می‌کردند و آن را برای تماشاگر قابل‌فهم و دراماتیک می‌ساختند. فیلم کلیت ماجرا را درست منتقل می‌کند و قطعات واقعی تاریخ مانند قتل عام مالمدی را هم در بر دارد. این فیلم می‌تواند کنجکاوی مخاطب را برای جست‌وجوی تاریخ واقعی برانگیزد. دیگر نکتهٔ مثبت، بازیگران موفقِ فیلم‌اند: رابرت شاو در نقش سرهنگ هِسلِر درخشان است و هِنری فوندا، رابرت رایان، چارلز برانسون، تِلی ساوالاس، جورج مونتگمری، جیمز مک‌آرتور و دیگران نیز حضور دارند. مدت زمان فیلم ۲ ساعت و ۴۷ دقیقه است و در اسپانیا (منطقهٔ سیِرا دِ گواداراما و مادرید) فیلم‌برداری شده است. نمره: B / B- *** فیلم طولانی است، اما غیر از این نکته، ماجرایی جنگی نه‌چندان بد است که مهارت رابرت شاو در نقش‌آفرینی یک ضدارزش‌ را به نمایش می‌گذارد. او نقش «سرهنگ هِسلِر»، فرماندهٔ یک لشکر زرهی در مرحلهٔ حساسی از پایان جنگ را بازی می‌کند. با پیشروی متحدین، او موظف است طبق دستورات تا حدی مضحک عمل کند و ضدحمله‌ای ترتیب دهد—با هدف بازپس‌گیری بندر آنتورپ—در برابر نیروهای خوب‌تجهیزشدهٔ «ژنرال گری» (رابرت رایان) که از دید بانفوذ او در آسمان، «سرهنگ کیلی» (هنری فوندا) بهره می‌برد. این مرد نسبت به سکوت نسبی نازی‌ها شک دارد؛ می‌داند آن‌ها هنوز زرادخانه‌ای قدرتمند دارند و هر لغزش می‌تواند آن‌ها را هدف قرار دهد. نقطه‌ضعف هسلر سوخت است؛ تانک‌های او برترند و عنصر غافلگیری را دارند، اما باید سوخت بیابند و کیلی به این موضوع واقف است. بازی گربه و موش میان آن‌ها توسط کن آناکین کارگردانی شده و از ستاره‌های بزرگی برای پیش‌برد فیلم استفاده شده است. کارگردان تلاش می‌کند داستانی با ابعاد سیاسی‌تر هم توسعه دهد؛ نفاق و بی‌اعتمادی پیرامون هسلر و سرباز زجرکشیده‌اش، کنراد (هانس کریستین بلِخ)، نشان می‌دهد که مفهوم وفاداری کورکورانه—حتی غرور—هنوز در میان کسانی که می‌بایست بهتر می‌فهمیدند زنده است. فیلم قرار نیست تاریخ‌نگاری کند، بلکه قصه‌ای محکم از نبردها، تانک‌ها و بشکه‌های سوخت است؛ شروعش کند است اما ساعت آخر تاحدی او را جبران می‌کند و تماشای آن را ممکن می‌سازد، گرچه شاید نه خیلی مکرر.