فیلم Gone with the Wind 1939

شرح همه جنبه‌های فیلم در متنی کوتاه‌تر از یک جلد بزرگ امکان‌پذیر نیست، اما تلاش می‌کنم اینجا به‌صورت فشرده و روان بیان کنم. برای من فیلم همچون نمایشی خیره‌کننده است که می‌تواند با همین بازیگران صد ساعت ادامه داشته باشد و همچنان جذاب و گیرا بماند. همیشه آرزو داشتم به جای یک فیلم، با همین گروه بازیگری یک سریال ساخته می‌شد — آرزوهای بیهوده! انتخاب بازیگران...

شرح همه جنبه‌های فیلم در متنی کوتاه‌تر از یک جلد بزرگ امکان‌پذیر نیست، اما تلاش می‌کنم اینجا به‌صورت فشرده و روان بیان کنم. برای من فیلم همچون نمایشی خیره‌کننده است که می‌تواند با همین بازیگران صد ساعت ادامه داشته باشد و همچنان جذاب و گیرا بماند. همیشه آرزو داشتم به جای یک فیلم، با همین گروه بازیگری یک سریال ساخته می‌شد — آرزوهای بیهوده! انتخاب بازیگران تا حد زیادی با روح اثر هم‌خوانی دارد، اگرچه شاید با توصیفات ظاهری کتاب دقیقاً مطابقت نکند: ویوین لی، کلارک گیبل، اولیویا دی‌هاویلند و هتی مک‌دنیل نمونه‌هایی برجسته‌اند. اگر پیش از این فیلم واژه‌ای برای ملودرام وجود نداشت، پس از آن بی‌تردید وجود داشت؛ این فیلم یک ملودرام تماشایی است که دیالوگ‌های به‌یادماندنیِ سینمای انگلیسی‌زبان را با بازی چند تن از چهره‌های برجستهٔ بازیگریِ نقش‌های مکمل پیوند می‌دهد. اسکارلت دختری سرمایه‌دار و لوس است که در مزرعهٔ پدری‌اش زندگی مرفهی دارد و شیفتهٔ اشلیِ خوش‌قیافه است. زندگی او ظاهراً از پیش رقم‌خورده به نظر می‌رسد و با این‌که کنفدراسیون تصور می‌کند جنگ داخلی چیزی جز پیاده‌رویی ساده برای آقایانِ جنوب نخواهد بود، اسکارلت راضی و خوشحال است. در مقابل، رت بتلر کمی رُک و آراسته است و به این آدم‌های راحت‌طلب هشدار می‌دهد که با برتری صنعتی و نظامی شمال، به‌زودی سورپرایزی در انتظارشان است — و درست همین هشدار، برای اسکارلت که شکست را حتی قابل تصور هم نمی‌داند، جریانی است که عشق و تنفری پیچیده میان آن‌ها پدید می‌آورد. با رفتن اشلی به جنگ، اوضاع ایدئال اسکارلت به‌هم می‌ریزد. ملانی و برادرش چارلز نیز بر اوضاع پیچیده‌تر می‌شوند؛ جنگ به سودشان تمام نمی‌شود و خیلی زود اسکارلت ورشکسته و ناچار می‌شود با تکیه بر ذکاوت و سرسختی‌اش بقایش را حفظ کند و قسم بخورد که هرگز بار دیگر فقیر نخواهد شد. تنها راه نگهداری خانهٔ خانواده — تارا — و پرداخت مالیات‌های سنگینی که پس از جنگ وضع شده، ازدواج است؛ اما خواننده یا بیننده از همان ابتدا می‌داند که واقعاً فقط یک مرد هست که او باید با او ازدواج کند — و آن مرد هم خواستار اوست؛ اما رابطه‌ای سمی و پیچیده. کلارک گیبل نقش رت بتلر را با کمال لطافت و شیطنت بازی می‌کند: نگاهی در چشم و تفنگی در جیب. ویوین لی نیز برای نقش زنی پریشان‌خو و در عین حال زیرک و حساب‌گر بی‌نقص است. کل کلیتِ داستان در پرده‌ای از عکاسی نرم و تصویری باشکوه جلوه‌گری می‌کند؛ جلوه‌ای که فقط لباس‌های مجلل و گردنبند مروارید نیست، بلکه دربارهٔ ضعف‌های طبیعت انسانی نیز سخن می‌گوید. شخصیت‌های فرعی درخشان در فیلم بسیارند؛ از توماس میچل در نقش پدری مهربان تا هتی مک‌دنیل که در نقش خادمه و محرمِ اسرار «مامی» بازی‌ای دلنشین دارد — به‌ویژه در روزهای سخت تارا. به روشنی فیلم امروز هم حرف دارد: نشان می‌دهد که مردم چقدر دمدمی‌مزاج‌اند؛ که عشق را نمی‌شود کنترل کرد و ثروت لزوماً ازدواج یا آدم‌ها را شادتر نمی‌کند. از سوی دیگر، فیلم یادآور تلخی‌هایی است که به بردگانِ درگیر با پنبه تحمیل شد؛ مردمی بی‌حقوق که با وجود همهٔ فشارها کرامت و غروری حفظ کردند که گاه برتریِ ادعاییِ صاحبانشان را آشکار ساخت. این فیلم محصول زمان خود است؛ پس دیدن آن با عینکِ امروزی و انتظارِ تطابق کامل با معیارهای فعلی بی‌فایده است. در مجموع، این یک اثر سترگ سینمایی است که هالیوود را در تمام جلوه‌گری‌اش نشان می‌دهد؛ پر از شخصیت‌های پیچیده و آمیخته با موسیقی‌ای روح‌بخش که همهٔ این‌ها کمک می‌کند حتی با نزدیک به چهار ساعت مدت زمان، فیلمی باشد که همواره باید در نظر گرفته شود و ارزش‌گذاری گردد.