فیلم The Heiress 1949

جابه‌جایی جریان در بازیگری و کارگردانی — یک مَسترکلاس کاترین اسلوپر، دختر خاله‌نشین و منزوی، در روزمرگی گیر کرده است؛ پدر تا حدی مستبد او را بی‌فایده جلوه می‌دهد و زندگی‌اش در کسل‌کنندگی یکنواختی پیش می‌رود. خواستگارهای بالقوه از او دوری می‌کنند، زیرا او در آداب اجتماعی آن زمان راحت نیست. تا این‌که در یک مهمانی اجتماعی توجه موریس تاونسند را به خود جلب می‌کند؛ آیا...

جابه‌جایی جریان در بازیگری و کارگردانی — یک مَسترکلاس کاترین اسلوپر، دختر خاله‌نشین و منزوی، در روزمرگی گیر کرده است؛ پدر تا حدی مستبد او را بی‌فایده جلوه می‌دهد و زندگی‌اش در کسل‌کنندگی یکنواختی پیش می‌رود. خواستگارهای بالقوه از او دوری می‌کنند، زیرا او در آداب اجتماعی آن زمان راحت نیست. تا این‌که در یک مهمانی اجتماعی توجه موریس تاونسند را به خود جلب می‌کند؛ آیا این عشق است یا صرفاً طمع به میراث او؟ میراثی که پدرش تهدید کرده در صورت ادامه ارتباط با تاونسند از او خواهد گرفت. فیلمنامه بر پایه رمان هنری جیمز (Washington Square) و نمایش‌نامه موفق روت و آگوستوس گوتز ساخته شده است، و فیلم با تکیه بر اجرای تقریباً بی‌نظیر عوامل تولید، به‌خوبی به پرده بزرگ منتقل می‌شود. الیویا دو هاویلند در نقش کاترین فوق‌العاده است؛ داستان تبدیل او از قربانی تحقیرشده به زنی بالغ، معقول و خردمند است، و دو هاویلند در این نقش‌پردازی جنبه‌های متفاوت شخصیت را به‌خوبی نشان می‌دهد — به‌ویژه نگاهی در پایان فیلم که شاید یکی از سردترین و تأثیرگذارترین نگاه‌های تاریخ بازیگری باشد. رالف ریچاردسون در نقش پدر با ترکیب سه خصیصه شخصیتی متفاوت، اجرای برجسته‌ای ارائه می‌دهد. کارگردانی ویلیام وای‌لر دقیق و حساب‌شده است؛ بدیهی نیست که دو هاویلند خود وای‌لر را برای این پروژه خواسته بود، چون او کسی بود که می‌توانست چنین اجرای استادانه‌ای را از بازیگران بگیرد. مونتگومری کلیفت در نقش تاونسند بازی‌ای محتاط‌تر از عالی ارائه می‌دهد؛ گاه به‌نظر می‌آید که از درخشش دو هاویلند و ریچاردسون آگاه بوده و محافظه‌کار عمل کرده، با این حال حتی اجراهای متوسط او از بهترین نقش‌آفرینی‌های برخی هم‌عصرانش بهتر است. یکی از امتیازات بزرگ فیلم، موسیقی آرون کاپلند است که در بخش‌های اولیه شاد و سرزنده و در سوم نهایی مانند تهدیدی شاعرانه می‌چرخد — موسیقی‌ای ساده و زیبا. هرچند گفته می‌شود در پشت صحنه تنش‌هایی وجود داشته و ریچاردسون و کلیفت نسبت به توانایی بازیگری دو هاویلند ابراز تحقیر کرده‌اند، اما تماشای فیلم امروز نشان می‌دهد آن تنش‌ها عملاً سطح بازی دو هاویلند را به مرتبه‌ای بالاتر رسانده‌اند، درست به‌کمک هدایت توانمند وای‌لر. این فیلم سه اجرای بسیار قوی دارد، اما برای من رالف ریچاردسون برجسته‌تر است. «اسلوپر» جراحی ثروتمند، بیوه و پدری است که دختری ساده‌دل به نام کاترین دارد. کاترین خجالتی است و معمولاً با کارهای دستی در خانه خوشحال است. با آمدن خاله خیرخواهش لاوینیا و تلاش پدر برای بیرون آوردن دختر از لاک خود، کاترین با موریس آشنا می‌شود. موریس هرچند کاملاً بی‌پول نیست، اما چیزی در حد درآمد سالانه ۳۰٬۰۰۰ دلاری او ندارد؛ کاترین شیفته جذابیت‌های ساده او می‌شود و به‌سرعت از ازدواج حرف می‌زنند. پدر که به‌درستی احساس می‌کند همه‌چیز زیادی سریع پیش می‌رود، پیشنهاد سفر به اروپا می‌دهد تا شاید این افکار از سر دختر بپَرَد. وقتی این کار جواب نمی‌دهد، پدر چهره واقعی‌اش را نشان می‌دهد و آغازگر رشته‌ای از رنج‌ها و درس‌های تلخ برای زن جوان می‌شود. فیلم تصویری باشکوه و دراماتیک دارد و روایتش سمی اما جذاب است؛ عشق و مهر در برابر خودخواهی و حسادت قرار می‌گیرند، اما فیلم این تقابل را به شکلی دردناک و مودبانه مبهم نگه می‌دارد. در اینجا برداشت‌ها و گمانه‌زنی‌های زیادی درباره نیات شخصیت‌ها وجود دارد — نه تنها از طرف سه شخصیت اصلی، بلکه از سوی تماشاگر نیز که باید انگیزه‌ها را ارزیابی کند. هر سه شخصیت حرفی برای گفتن دارند، سوالات معتبری مطرح می‌کنند و نقص‌هایی در شخصیتشان هست که بذر سوء‌تفاهم و بی‌اعتمادی می‌پاشد. رمانی که فیلم بر اساس آن است، به‌خوبی نقش‌های مردان و زنان را در جامعه‌ای که حتی یاد برابری در آن نبود بررسی می‌کند — جایی که زن ممکن است پول داشته باشد اما برابری واقعی وجود ندارد — و در عین حال نشانه‌هایی از شرافت و غرور را نیز نشان می‌دهد، چه خوب و چه بد. پایان‌بندی کاملاً مناسب است، اما احساسی محکوم‌کننده و تا حدی نامهربان دارد که تماشاگر را نسبت به تقریباً همه شخصیت‌های زنده فیلم دلسوز می‌کند. این فیلم غم‌انگیز، پر از شخصیت‌های واقعی و درامی پرتحرک است و نمونه‌ای از ویلیام وای‌لر در اوج توانایی‌اش.