فیلم It Was Just an Accident 2025

"It Was Just an Accident" شاهدی است بر شجاعت پایدار جعفر پناهی، فیلمسازی که حاضر نیست سکوت شود. این فیلم، اعتراضی دلیرانه است که در قالب یک تریلر روان‌شناختی اجرا شده؛ هرچند گاه‌به‌گاه در نیاز خود به صراحت سیاسی دچار لغزش می‌شود و پیامش آشکارا بیان می‌گردد، اما در خاتمه توانایی دارد فراتر از قصه‌‌اش برود و پرسش‌های اخلاقی دشواری را مطرح کند که نمی‌توان...

"It Was Just an Accident" شاهدی است بر شجاعت پایدار جعفر پناهی، فیلمسازی که حاضر نیست سکوت شود. این فیلم، اعتراضی دلیرانه است که در قالب یک تریلر روان‌شناختی اجرا شده؛ هرچند گاه‌به‌گاه در نیاز خود به صراحت سیاسی دچار لغزش می‌شود و پیامش آشکارا بیان می‌گردد، اما در خاتمه توانایی دارد فراتر از قصه‌‌اش برود و پرسش‌های اخلاقی دشواری را مطرح کند که نمی‌توان به آسانی از کنارشان گذشت. خواسته‌ی انتقام نیرویی سمی و بی‌چون‌وچراست که می‌تواند آدم‌ها را به اعمال غیرقابل‌تصوری وادارد؛ اعمالی که گاهی پستی‌شان به اندازه‌ی ظلمی است که بر ما رفته. فیلم جدید پناهی این پرسش‌های پیچیده را پیش می‌کشد: آیا انتقام مشروع و قابل‌قبول است؟ آیا اصلاً می‌توانیم به آن عمل کنیم، در حالی که از عمق آسیبی که دیده‌ایم آگاهیم؟ پناهی نشان می‌دهد چگونه یک حادثه‌ی ساده می‌تواند از کنترل خارج شود و زنجیره‌ای از مشکلات را پدید آورد که هر لحظه کنترل‌شان دشوارتر می‌شود. داستان با یک تصادف رانندگی کوچک که برای اقبال (با بازی ابراهیم عزیزی)، مرد جوانی که همسر و پدر است، رخ می‌دهد آغاز می‌شود و خیلی زود به وضعی پیچیده و خطرناک تبدیل می‌گردد. وحید (با بازی وحید موباصری)، از فعالان آذربایجانی که زمانی تحت تعقیب و شکنجه بوده، اقبال را می‌بیند و گمان می‌برد او مأمور اطلاعاتی رژیم است که در زمان اسارتش او را شکنجه کرده. هرچند مطمئن نیست، فرصت را غنیمت می‌شمارد؛ اقبال را می‌رباید و تهدید می‌کند او را زنده دفن کند تا انتقام بگیرد. در حین کندن گور و آماده شدن برای اجرای نقشه، التماس‌های اقبال باعث ایجاد شک در ذهن وحید می‌شود و او به زندانی مهلتی می‌دهد تا هویت‌اش به‌طور قاطع اثبات شود. این شک و تردید، مجموعه‌ای از ماجراهای هم خطرناک و هم به‌طرزی غریب کمدی‌آمیز را در پی دارد؛ ورود دیگر رفقا و آشنایان — از جمله شیوا (مریم افشاری)، عکاس عروسی، و همیاران سابقی مثل حمید (محمدعلی الیاس‌مهر) — که همه در تلاش‌اند مشخص کنند آیا این مرد همان کسی است که آنها او را می‌پندارند یا نه. آنها، که خود قربانی رفتارهای وحشیانه و دولتی بوده‌اند، مرتباً میان خواست انتقام و وجدان و انسانیت تردید می‌کنند: آیا می‌توانند همان جنایت‌هایی را که بر آنها رفته بر کسی دیگر اعمال کنند؟ آیا اگر مظنون بی‌گناه باشد چه بر سر خودشان خواهد آمد؟ ترحم و انسانیت به تدریج سر از خاک بیرون می‌آورند و تردیدها را تشدید می‌کنند. پناهی ماهرانه به هر دو سوی این معما می‌پردازد و ترکیبی موفق از درام تکان‌دهنده، لحظات هولناک و بازه‌هایی از کمدی هوشمندانه ارائه می‌دهد. در عین حال روایت گاهی در سکانس‌های پراحرف و مخصوصاً در بخش پایانی بیش‌ازحد کش‌دار می‌شود؛ اما با توجه به تاریخ طولانی سانسور، آزار و دستگیری‌های پناهی در ایران، این کندی تا حدی قابل‌فهم است. در واقع با توجه به دیدگاه‌های جسورانه اما بحث‌برانگیز فیلم، دشوار است تصور کنیم چنین اثری چگونه به‌وجود آمده است. فیلم از کسب جوایز معتبر — از جمله نخل طلا در جشنواره کن — نیز بی‌بهره نمانده است. به‌طرزی کنایه‌آمیز، بسیاری از رخدادهای چند دهه گذشته در ایران با استعاره‌ی مرکزی این قصه همسان به‌نظر می‌رسند: رشته‌ای پیوسته از حوادث نامطلوب که هر بار بازی را پیچیده‌تر می‌کند. با این حال، نسبت‌دادن همه‌ی مسائل روزمره به «فقط یک تصادف» در توصیف واقعیت‌های ایران بسیار کم‌اهمیت و گمراه‌کننده است. شاید لازم باشد قصه‌ای آزاردهنده و طاقت‌فرسا مثل این یکی تا نشان دهد وقتی اجازه دهیم امیال‌مان بر ما غلبه کنند چه می‌تواند رخ دهد — و دریابیم که برخی چیزها اصلاً «فقط تصادف» نیستند. فیلم در بستر شهری شلوغ و مضطرب می‌گذرد؛ جایی که مردم دائما نگران هستند از سوی مقامات دستگیر و شکنجه شوند، ولی این تهدید به‌طور مستقیم نمایش داده نمی‌شود و بیشتر در بطن داستان احساس و القا می‌شود. بازیگران — که اغلب از غیرحرفه‌ای‌ها هستند — چهره‌هایی ملموس و پرداخته‌شده ارائه می‌دهند و دیالوگ‌های پرحرف و گاه بامزه فیلم را جذاب نگه می‌دارند؛ حتی اگر موضوع زیرین فیلم ترسناک و آزاردهنده باشد. فیلم لحظات کمدی سیاه دارد که به موقع زمینه‌ی انسانی داستان انتقام را روشن می‌کند. پایان فیلم، که شدت آن تا حد زیادی بر صدا متکی است، یکی از دلهره‌آورترین و ماندگارترین خاتمه‌هایی است که می‌توان به یاد آورد. امتیاز: B