فیلم Papillon 1973

روایت خشن و واقعی از دوران زندان هنری «پاپیون» شاریر در جزیره دیو «پاپیون» به کارگردانی فرانکلین جی. شافنر (کارگردان «سیاره میمون‌ها» و «پاتن») بر اساس رمانی به نام هنری شاریر و با فیلمنامه‌ای از دالتون ترامبو و لورنزو سمپل جونیور ساخته شده است. فیلم با نقش‌آفرینی استیو مک‌کوئین (پاپیون) و داستین هافمن (لوئیس دگا)، عمدتاً در جامائیکا و اسپانیا فیلم‌برداری شده و موسیقی متن را...

روایت خشن و واقعی از دوران زندان هنری «پاپیون» شاریر در جزیره دیو «پاپیون» به کارگردانی فرانکلین جی. شافنر (کارگردان «سیاره میمون‌ها» و «پاتن») بر اساس رمانی به نام هنری شاریر و با فیلمنامه‌ای از دالتون ترامبو و لورنزو سمپل جونیور ساخته شده است. فیلم با نقش‌آفرینی استیو مک‌کوئین (پاپیون) و داستین هافمن (لوئیس دگا)، عمدتاً در جامائیکا و اسپانیا فیلم‌برداری شده و موسیقی متن را جری گلدسمیت و فیلم‌برداری را فرد جی. کوئنک‌کمپ بر عهده داشته‌اند. داستان بر پایه زندگی ادعا‌شدهٔ شاریر است؛ مردی خلاف‌کار که به‌خاطر قتلی محکوم شد که آن را مرتکب نشده و به بدنام‌ترین و فرارناپذیرترین زندان، جزیره دیو، فرستاده شد. فیلم مانند کتاب، روایت تا حدودی داستانی‌شده‌ای از تجربهٔ او در این تبعیدگاه است. برخی منتقدان به اعتبار کامل خاطرات شاریر شک کرده‌اند، اما فیلم خود راهی مستقل برای روایت و نمایش شرایط قتل‌عام‌آمیز آن زندان‌ها یافته است. فیلم در اصل یک درام پرتنش دربارهٔ دوستی در فشار، تحمل سختی‌ها و فرصت‌طلبی است که با روحیهٔ یک ماجراجویی نیز آمیخته شده. شافنر با مهارت فنی بالا فیلم را کارگردانی کرده است؛ در فیلمی که دیالوگ کم دارد، او تماشاگر را با فضایی داغ و عرق‌آلود محبوس می‌کند—حسی که برای درک محدودیت زندگی در این تبعیدگاه ضروری است. همان‌گونه که در آثار دیگری مانند «فرار از آلکاتراز» نیز دیده می‌شود، شافنر در نمایش قساوت و قیدوبندهای زندان بسیار موفق است. نقطهٔ قوت فیلم بی‌تردید بازی‌های برجستهٔ مک‌کوئین و هافمن است. مک‌کوئین در نقش پاپیون در اوج خود ظاهر می‌شود؛ بازی‌ای که نشان می‌دهد توان او در تسلط بر صحنه‌ها بدون ادا و اطوار اغلب دست‌کم گرفته شده بود. سکانس‌های انفرادی او در سلول، با کمترین دیالوگ، بسیار تأثیرگذارند؛ هنگامی که پاپیون با گرسنگی، جنون و بیماری مبارزه می‌کند، حضور باورپذیر و قدرتمند مک‌کوئین تماشاگر را به آن سلول کوچک می‌کشاند. هافمن نیز با آماده‌سازی دقیق و بازی دقیق، مکملی مناسب برای مک‌کوئین است و رابطهٔ میان این دو نرم و در عین حال بی‌صنعت جلوه نمی‌کند. پشتیبانی‌هایی از بازیگرانی چون آنتونی زراب و ویکتور جوری نیز به فیلم انسجام می‌بخشد. تولید فیلم پرهزینه بود؛ بودجهٔ اولیهٔ چهار میلیون دلار به حدود ۱۴ میلیون دلار افزایش یافت و آن را به گران‌ترین فیلم سال ۱۹۷۳ تبدیل کرد. چند فیلمنامهٔ حذف شد تا در نهایت ترامبو برای نوشتن فیلمنامه انتخاب شد؛ تصمیمی که به شکل‌گیری روابط شخصیتی پرداخت‌هایی داد که در رمان منبع وجود نداشتند. ترامبو حتی در یک سکانس کوتاه نقش فرماندهٔ زندان را نیز بازی می‌کند. واکنش اولیهٔ منتقدان نسبت به فیلم خشن بود، اما تماشاگران استقبال کردند و فیلم تقریباً ۵۰ میلیون دلار در جهان فروخت. با گذر زمان فیلم طرفداران زیادی پیدا کرد و بازبینی‌های مثبت از سوی منتقدان جدید نیز دریافت کرد. شاید انتقادهایی مبنی بر بیش‌ازحد غمناک یا دشواری عبور از آن مطرح شده باشد، اما ماهیت و مضمون داستان و کیفیت اجرا نشان می‌دهد که این توضیحات قابل‌قبول نیستند. موسیقی جری گلدسمیت و فیلم‌برداری فرد کوئنک‌کمپ از ویژگی‌های برجستهٔ دیگر فیلم‌اند. اگرچه برخی جنبه‌های زندگی واقعی شاریر در کتاب مورد تردید قرار گرفته، اما فیلم «پاپیون» به‌عنوان یک درام زندان واقع‌گرایانه و تأثیرگذار، با بازی‌های درخشان و کارگردانی ماهرانه، تجربه‌ای قوی و به‌یادماندنی ارائه می‌دهد.