فیلم Snowden 2016

او که با خیانت به کشورش قهرمان مردم شد! می‌خواهم اول بگویم من آمریکایی نیستم و مستند برنده اسکار «شهروند چهاردهم» را ندیده‌ام، اما از طریق پوشش‌های خبری با موضوع و جزئیات آن آشنا هستم. بنابراین دیدگاه من درباره فیلم از منظر کلی درست و درباره محتوا بی‌طرفانه خواهد بود. از همان روزهای اول که این ماجرا شروع شد می‌دانستم موضوع فیلم چیست. برایم اهمیت چندانی...

او که با خیانت به کشورش قهرمان مردم شد! می‌خواهم اول بگویم من آمریکایی نیستم و مستند برنده اسکار «شهروند چهاردهم» را ندیده‌ام، اما از طریق پوشش‌های خبری با موضوع و جزئیات آن آشنا هستم. بنابراین دیدگاه من درباره فیلم از منظر کلی درست و درباره محتوا بی‌طرفانه خواهد بود. از همان روزهای اول که این ماجرا شروع شد می‌دانستم موضوع فیلم چیست. برایم اهمیت چندانی نداشت، اما نکاتی هست که باید در موردش تردید کرد. اگر شنود ضرورتی برای جلوگیری از تهدیدهای جدی باشد، ایرادی در آن نیست؛ چون حتی اگر آنها به محتوای خصوصی ما دسترسی داشته باشند، قرار نیست آن را منتشر کنند یا از آن کسب درآمد کنند. با این دید، کاری که ادوارد انجام داد غیراخلاقی و خیانت به کشور خود بود. از زاویه‌ای دیگر، اعمال نظارت غیرقانونی سازمان امنیت ملی آمریکا (NSA) از جهات مختلف سؤال‌برانگیز است، اما اشتباه بودن آن تنها یک بخش کوچک قضیه است. زیر نظر داشتن همه‌ی ما به نظر نادرست می‌آید، اما بدون بررسی کامل نمی‌توان تفاوت درست و غلط را مشخص کرد. درباره خود فیلم، کار قابل قبولی است. مشکل اصلی این است که طولانی بود و بخش‌هایی خسته‌کننده داشت. ایده‌ی محوری قدرتمند است، اما محتوای فیلم ضعیف‌تر از آن بود که این موضوع را پوشش دهد. به‌جز نحوه عبور اسنودن از امنیت، باقی داستان — چرایی رفتار او، زندگی شخصی‌اش و به‌ویژه رابطه عاشقانه‌اش — به اندازه‌ای قوی نبود که فیلم را به اثری سینمایی تبدیل کند؛ این موضوع مناسب‌تر برای یک مستند است تا فیلم داستانی. با این حال بازیگران را دوست داشتم. جوزف گوردون-لویت خوب بود، ولی عالی نه. اگر نامزدی اسکار گرفت، بیشتر به‌خاطر موضوع فیلم است تا نمایش خارق‌العاده‌ی او. کارگردانی قابل قبول بود، اما فیلمنامه خوب نبود. این فیلم برای همه نیست، اما دیدنش را توصیه می‌کنم؛ به‌ویژه برای آگاهی‌بخشی: بفهمید چه کارهایی انجام می‌دهند و چگونه این کارها را می‌کنند. مخصوصاً روش‌های ساده‌ای را می‌آموزید که چگونه از زیر نظر قرار گرفتن توسط دولت تا حدی اجتناب کنید. این نکته بهتر از آن است که صرفاً از اقدامات امنیت میهن شاکی باشیم. این فیلم یک زندگی‌نامه الهام‌بخش یا شاهکار نیست، اما به هیچ قیمتی قابل از دست دادن نیست. نمره: 7/10 --- جوزف گوردون-لویت نقش اسنودن را نسبتاً متقاعدکننده بازی می‌کند، یا حداقل من که تنها نسخه‌ی واقعی اسنودن را در ویدئوها و «شهروند چهاردهم» دیده‌ام این‌طور فکر می‌کنم. دقیقاً نمی‌دانم فیلم تا چه حد به واقعیت وفادار است، اما همان‌طور که معمول است، احتمالاً داستان کمی اغراق‌شده پرداخته شده است. تماشای فیلم لذت‌بخش بود و نکتهٔ مهم برای من این بود که کدنویسی و اصطلاحات مورد استفاده در فیلم نسبتاً درست و به واقعیت نزدیک بودند. --- اگرچه فیلم بی‌نقص نیست، نقص‌هایش محدود، جزئی و آسان برای نادیده گرفتن‌اند. فیلمی که هر کسی که از کامپیوتر استفاده می‌کند باید ببیند! این اقتباس از مسیر تبدیل شدن اسنودن از برنامه‌نویسی مستعد در سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا به قهرمانی جهانی، تماشاگر را عمیق‌تر به داستان واقعی پشت فیلم می‌برد. جنبهٔ انسانی مسیر افشاگری، تنش‌های روابطی، همکاران پنهاناً حمایت‌کننده و نیاز به خونسردی همه جزئی از این فیلم‌اند. بهترین تریلر جاسوسی‌ای است که تاکنون دیده‌ام؛ فراتر از باورپذیری. --- اولیور استون چه شده؟ روزگاری می‌توانستی بنشینی و فقط با برش‌های فیلم بفهمی کارگردان کیست، چه برسد به فضا و ظاهر کلی ارائه. این فیلم شبیه آثار اولیه‌ی استون نیست. فیلمنامه شبیه فیلمنامه‌ای استون‌وار است. موضوع و شیوهٔ پرداختن هم کاملاً شبیه کارهای اوست. اما خود فیلم، نه — انگار هر کارگردان دیگری در هالیوود می‌توانست همین سناریو را بسازد. بازیگرانش، مثلاً جوزف گوردون-لویت، شخصی است که استون ممکن است انتخاب کند، اما حضور بازیگران مشهور در نقش‌های کوتاه دیگر مانند گذشته بارانی از ستاره‌ها نیست. استون تأثیر بصری و برش‌های متمایزش را در «اسنودن» برجای نگذاشته و راستش را بخواهید، چه با سیاست‌های او موافق باشید چه نباشید، دلیل اصلی رفتن مردم به تماشای فیلم‌های او خود اوست؛ و «اسنودن» این حس را القا نمی‌کند که واقعاً توسط او کارگردانی شده است. شوق دیدن فیلمی از استون داشتیم و حالا احساس می‌کنیم از این حق محروم شده‌ایم. --- فیلمی فراموش‌شدنی است که نکتهٔ برجسته‌ای جز دفاع آشکار از ادوارد اسنودن و اعمال او ندارد. اولیور استون فیلمی ارائه کرده که بیش از حد بحث‌برانگیز است: زندگی‌نامه ادوارد اسنودن، نظامی سابق و تحلیل‌گر اطلاعاتی که برای سیا و NSA کار کرده است. وارد جزئیات فیلمنامه نمی‌شوم؛ تقریباً همه می‌دانند اسنودن کیست و چه کرد. آنچه متفاوت است نحوه‌ی مواجههٔ هر فرد با اوست. برای بسیاری از آمریکایی‌ها او خائن است که امنیت جهان و مبارزه با تروریسم را به خطر انداخته. برای دیگران، او فساد در کنترل جهانی آمریکا و استفاده از اطلاعات (و نحوهٔ کنار گذاشتن حریم خصوصی توسط مردم در شبکه‌های اجتماعی) را افشا کرد تا مزایایی در اقتصاد کلان و ژئواستراتژی به‌دست آورد. فیلم به‌شکل ستایش‌آمیز جانب اسنودن را می‌گیرد و او را شجاع و سالم‌سرشت نشان می‌دهد؛ انسانی که در خدمت کشورش بود اما فهمید جزئی از مشکل است و به منافع تاریک‌تری خدمت می‌کرده است. تماشای فیلم شبیه شنیدن حرف‌های خود اسنودن است که سال‌ها در مسکو تبعید است (تا چه اندازه این فرصت برای جذب یا بهره‌برداری از او توسط پوتین فراهم شده؟). بنابراین فیلم کسانی را که اسنودن را خائن می‌دانند ناراحت خواهد کرد و حتی بعضی‌ها که رویکردی بی‌طرفانه‌تر و نشان دادن هر دو سوی مسئله را ترجیح می‌دادند، ناخشنود خواهند شد. جوزف گوردون-لویت نقش اول را خوب بازی می‌کند. هرچند مشخص نیست تا چه اندازه به اسنودن واقعی نزدیک بوده، بازیگر شخصیتی خلق کرده که قابل‌تحسین است: آن نابغهٔ کامپیوتر و ریاضی که با ترکیبی از کنجکاوی و ساده‌لوحی به آدم‌ها و دنیا نگاه می‌کند. از یک سو با شخصیت همذات‌پنداری می‌کنم، اما از سوی دیگر شیوه‌ی ساده‌لوحانه‌ی رفتار او بعضاً مصنوعی و سخت‌باور به‌نظر می‌رسد، خصوصاً پس از رخدادهایی که در ژاپن برایش پیش می‌آید. شیلین وودلی هم در نقش شریک زندگی اسنودن (که بعدها همسرش می‌شود) خوب عمل کرده؛ دختری برون‌گرا و صمیمی. در فیلم بازیگرانی چون ملیسا لیو، تام ویلکینسون، زکری کوئینتو، ریس ایفانز و نیکلاس کیج نیز حضور دارند. از نظر فنی، فیلم ویژگی‌های یک اثر معمولی سینمای جریان اصلی آمریکایی را دارد: دکورهای خوب، گاه‌‌هایی فیلم‌برداری موفق و جلوه‌های بصری قابل قبول. با این حال فیلم نسبتاً فراموش‌شدنی است و جز موضوع اسنودن چیز برجسته‌ای برای ماندگار شدن ندارد.