فیلم Taxi Driver 1976

بیگانهٔ اجتماع با موهاک که دیوانه می‌شود ترَویس بِیکل، تنها و معتاد به پورن، رانندهٔ تاکسی در نیویورک است. داستان نزولیِ تدریجی او به جنون را روایت می‌کند؛ جنونی که ریشه در ناتوانی او در برقراری ارتباط با اطرافیان و احساس بی‌ارزشی دارد. تراویس در واقع نامرئی است — بی‌اهمیت. او خود را از بقیه کنار می‌کشد و ترجیح می‌دهد تنها باشد تا با «آدم‌های پست»...

بیگانهٔ اجتماع با موهاک که دیوانه می‌شود ترَویس بِیکل، تنها و معتاد به پورن، رانندهٔ تاکسی در نیویورک است. داستان نزولیِ تدریجی او به جنون را روایت می‌کند؛ جنونی که ریشه در ناتوانی او در برقراری ارتباط با اطرافیان و احساس بی‌ارزشی دارد. تراویس در واقع نامرئی است — بی‌اهمیت. او خود را از بقیه کنار می‌کشد و ترجیح می‌دهد تنها باشد تا با «آدم‌های پست» کنار بیاید. روزی تصمیم می‌گیرد همهٔ این وضعیت را تغییر دهد و با کشتن یک سیاست‌مدار «کسی» شود. این «هیچ‌کس» با خودبزرگ‌بینی از مسیر خارج شده و این مسیر تنها به ریختنِ خون منتهی می‌شود — و بخش زیادی از آن برای خودش خواهد بود. تاکسی درایور استانداردی است که من با آن بقیهٔ فیلم‌ها را می‌سنجَم؛ بی‌شک از موردعلاقه‌ترین فیلم‌هایی است که دیده‌ام. صداقتِ بی‌رحمانه‌اش و استفاده از مضامینی مثل پارانویا، مشکلات روانی و زوال اجتماعی، فیلم را به اثری تبدیل کرده که از زمان اکرانش در ۱۹۷۶ بارها تقلید و ارجاع شده است. رابرت دِ نیرو اجرای شگفت‌انگیزی به‌عنوان تراویس بیکل، جانباز جنگ ویتنام با علائم اختلال استرس پس از سانحه و پارانویا، ارائه می‌دهد. او به‌خاطر بی‌خوابی رانندهٔ تاکسی در نیویورک می‌شود. تراویس از جامعه جدا افتاده، از روسپیان، دلالان مواد و باقی «پست‌ها» متنفر است و کم‌کم در وضعیت خواب‌زدگی و سرخوشیِ حاصل از دارو به ارتشی تک‌نفره بدل می‌شود که آماده است هر کسی را که مشکل می‌داند بکشد. ارتباطات او با دیگر راننده‌های تاکسی، بتسی (شیپرد)، کارمند کمپین یک نامزد ریاست‌جمهوری، آیریس، دختر نوجوان روسپی (فاستر) و پسرخالهٔ او «اسپورت» (کایتل) سوخت مأموریت مخرب او برای پاک‌سازی نیویورک از مشکلاتش می‌شوند. تلاش نافرجام او برای برقرار کردن رابطه‌ای معمولی با بتسی — بردن او به دیدن فیلمی که با سلیقهٔ او همخوانی ندارد — به فاجعه می‌انجامد، عمدتاً به‌خاطر بی‌تجربگی فرضیِ تراویس دربارهٔ آنچه مناسب و خوش‌سلیقگی محسوب می‌شود. در سِفرهای شبانه‌اش با تاکسی اتفاقات عجیبی اتفاق می‌افتد: از مسافری که با حسادت روان‌پریشانه‌اش تراویس را به محلی می‌برد که زن‌اش در آنجا به او خیانت می‌کند، تا برخورد کوتاهی با آیریس که وارد تاکسی‌اش می‌شود و اسپورت او را بیرون می‌راند و بیست دلاری چرک و چروکیده‌ای برای ناراحتی‌اش به تراویس پرتاب می‌کند. تراویس مأموریت نجات آیریس از وضعیّتش را برمی‌دارد و هم‌زمان خود را به‌عنوان تهدیدی برای نامزد ریاست‌جمهوری معرفی می‌کند. این فیلم حتی امروز هم مرتبط است؛ پیشرفت‌های تکنولوژیک و شبکه‌های اجتماعی موجب نوعی تنزلِ جدید ارزش‌ها شده‌اند؛ خیلی‌ها می‌خواهند «پانزده دقیقهٔ شهرت» شان را به هر طریق ممکن به‌دست آورند و به این ترتیب کسانی هم پیدا می‌شوند که برای مشهور شدن تن به هر کاری می‌دهند. اجرای دِ نیرو در نقش تراویس را دوست دارم؛ شخصیتی چندوجهی است: خشمگین، معصوم، کم‌خواب، تنها، جامعه‌گریز و قاتل. صحنه‌ای در دفتر کمپین نامزد ریاست‌جمهوری که در آن بتسی به‌خاطر تجربهٔ بد در قراری که داشت، او را پس می‌زند و همکار فرصت‌طلب و گستاخ کمپین، تام (بروکس)، او را مورد تهدید قرار می‌دهد، دامنهٔ اجرای دِ نیرو را نشان می‌دهد: از پوزش‌طلب و شرمگین تا عصبانی و آمادهٔ مبارزه. دِ نیرو برای این نقش نامزد جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر شد. در نقشِ «تراویس بیکل»ِ تکیده و زبر، رابرت دِ نیرو درخشان است. او شب‌ها تنها با تاکسی‌اش در شهر می‌چرخد و روزها فیلم‌های سست و زننده تماشا می‌کند. این سیکل تا وقتی که به بتسی، داوطلب کمپین یک نامزد ریاست‌جمهوری، علاقه‌مند می‌شود می‌شکند. برای لحظه‌ای امیدی پدید می‌آید؛ او قبول می‌کند با تراویس برای دیدن فیلمی بیرون برود، اما وقتی او را به فیلم معمولش می‌برد که بی‌شباهت به آثار اینگمار برگمن نیست، همه‌چیز به‌هم می‌خورد. هم‌زمان، تراویس نسبت به آیریس نوجوان — روسپی‌ای که توسط اسپورت سوءاستفاده می‌شود — حس حمایت و محافظت پیدا می‌کند؛ او بنابراین اسلحه تهیه می‌کند و در استفاده از آن خبره است و بالاخره هدفی برای زندگی بی‌هدفِ قبلی‌اش می‌یابد. مارتین اسکورسیزی و آهنگ‌ساز نام‌آشنای برنارد هرمان محیطی متقاعدکننده و برانگیزاننده ساخته‌اند که نکبت و کثافت شبانهٔ نیویورک را برجسته می‌کند؛ فضایی که دِ نیرو در آن کمتر بازیگری می‌تواند درخشش یابد. او حس درماندگی و در عین حال نوعی شرافت را منتقل می‌کند؛ شرافتی که گویی در برابر بی‌تفاوتی شهر و هم‌عصرانش مقاومت می‌کند — و در پایان، من کاملاً طرفدار او بودم. اگر امکان دارد فیلم را روی پردهٔ بزرگ ببینید؛ تجربهٔ بصریِ آن به این اثر جوّی و قدرتمند کمک زیادی می‌کند. تخریب شهری جهنمی و سقوط گام‌به‌گام یک مرد به جنونِ کلان‌شهری در دههٔ ۷۰، یک کهنه‌سرباز بی‌خواب در نیویورک شیفت شب رانندگی تاکسی را برعهده دارد (دِ نیرو) و در عین حال تلاش می‌کند رابطه‌ای با یک داوطلب کمپین زیبا برای یک نامزد ریاست‌جمهوری برقرار کند (سایبیل شیپرد و لئونارد هریس). او با «سندروم شوالیهٔ سفید» مواجه می‌شود و در تلاش است دختری ۱۲ و نیم ساله را از تن‌فروشی نجات دهد (جودی فاستر). نوشتهٔ پل شرایدر و کارگردانیِ اسکورسیزی، تاکسی درایور (۱۹۷۶) مطالعهٔ شخصیتی جالبی از یک نامأنوس و نزولش به رادیکالیسم است، پس از روزمرگیِ زیستن در میان مکان‌های کثیف و غیربهداشتیِ یک گاتهام جهنمی، خصوصاً ناحیهٔ گرایندهاوس. قهرمانِ داستان تناقضی است؛ زشتی و انحطاطی را که می‌بیند نفرت دارد اما در اوقات فراغت به تماشای سینماهای پرنو می‌رود. تضادی هم وجود دارد بین یک قاتل بالقوه و کسی که به‌عنوان قهرمان شِبه‌قانونی دیده می‌شود. بازیگران برجستهٔ دیگر عبارت‌اند از هاروی کایتل در نقش دلال دختر و پیتر بویل به‌عنوان همکارِ راهنماگونهٔ تراویس. آلبرت بروکز نقش همکارِ محافظِ داوطلب کمپین را دارد. اسکورسیزی در نقشی کوتاه به‌عنوان مسافر نابهنجار تاکسی ظاهر می‌شود. این فیلم مکمل خوبی برای آثار مشابهِ شرایدر مثل «هاردکور»، «کت پیپل»، «آتو فوکوس» و «داگ ایت داگ» است. زمان پخش فیلم ۱ ساعت و ۵۴ دقیقه است و در منهتن و بروکلین فیلم‌برداری شده است. رتبه: B+/A- نسخهٔ بلوریِ فیلم تصویری قابل قبول دارد؛ کیفیت تصویر خوب است، رنگ پوست طبیعی به‌نظر می‌رسد و کیفیت صوتی اجازه می‌دهد موسیقی متن و صداهای محیطی به‌خوبی شنیده شوند؛ کار با منبعی که در میانه‌های دههٔ ۷۰ فیلم‌برداری شده به‌خوبی انجام شده است.