فیلم Heat 1995

شما با من زندگی نمی‌کنید، در میان بقايأ مردگان زندگی می‌کنید. هیـت (Heat) را مایکل من نوشته و کارگردانی کرده است و بازیگرانش شامل رابرت دنیرو، آل پاچینو، وال کیلمر، جان وُیْت، تام سایزمور، دیان ونورا، اشلی جاد، امی برنِرمن و دنی ترخو هستند. موسیقی الیوت گلدنثال و فیلم‌برداری دانته اسپینوتی است. نیل مک‌کالی (دنیرو)، دزد حرفه‌ای، دنبال یک سرقت بزرگ دیگر پیش از بازنشستگی‌ست؛ اما وینسنت...

شما با من زندگی نمی‌کنید، در میان بقايأ مردگان زندگی می‌کنید. هیـت (Heat) را مایکل من نوشته و کارگردانی کرده است و بازیگرانش شامل رابرت دنیرو، آل پاچینو، وال کیلمر، جان وُیْت، تام سایزمور، دیان ونورا، اشلی جاد، امی برنِرمن و دنی ترخو هستند. موسیقی الیوت گلدنثال و فیلم‌برداری دانته اسپینوتی است. نیل مک‌کالی (دنیرو)، دزد حرفه‌ای، دنبال یک سرقت بزرگ دیگر پیش از بازنشستگی‌ست؛ اما وینسنت هانا (پاچینو)، پلیسی با همان میزان پشتکار و روش‌مندی، او را زیر نظر دارد. پیش از اکران، توجه زیادی به حضور هم‌زمان دنیرو و پاچینو شده بود؛ این قرارِ دو ستاره‌ی بزرگ ارزش انتظار را داشت و نمایشی از بازی‌های کنترل‌شده و باوقارِ دو اسطوره‌ی مدرن ارائه می‌دهد. اما چیزی که شاید کمتر انتظارش را داشتیم این بود که فیلم به یکی از بزرگ‌ترین آثار ژانر پلیس و دزد تبدیل شود؛ اثری از کارگردانی که به واقع‌گرایی و پژوهش متعهد است و از بسیاری کارگردانان معاصر متمایز می‌شود. به‌ندرت فیلمی را می‌بینید که همهٔ اجزای سازنده‌اش هماهنگ باشند؛ اما هیـت چنین فیلمی است. از اجراهای بازیگران تا زیبایی‌شناسی بصری و فیلمنامه و محتوای داستان، همه‌چیز دقیق و هیجان‌انگیز است. شخصیت‌های متعددِ فیلم در شهری بدون زرق‌وبرق کنار هم قرار گرفته‌اند و با پیشرفت داستان، هر شخصیت و روابط فروپاشیده‌اش زیر ذره‌بین می‌رود؛ جایی که انتخاب‌ها می‌توانند تعیین‌کنندهٔ پایان زندگی آدم‌ها باشند. در همه‌جا آدم‌هایی را می‌بینیم که زیر فشار جرم‌های سنگین تاب می‌آورند و دست‌یافتن به رویاها و خوشبختی برایشان دشوار است—این وضعیت در هر دو سوی قانون برقرار است. من (مایکل من) در هیـت تم‌های صوتی و بصریِ Manhunter را با ضرب‌آهنگ‌های آدرنالینی Last of the Mohicans پیوند زده‌ام؛ تصویربرداری دقیق اسپینوتی و مهارت من در سِت‌های اکشن هرکدام در جای خود درخشانند. شایعه‌ها دربارهٔ سرقت کلیدی و زدوبند تیراندازی فیلم انتظارها را بالا برده بود و فیلم ناامید نمی‌کند: لس‌آنجلس به میدان نبرد بدل می‌شود، آتش مسلسل فضا را می‌شکافد، خودروها منحرف و تصادف می‌کنند، اجساد فرو می‌افتند؛ از نظر بصری و شنیداری تماشاگر را تا لبهٔ صندلی می‌کشد؛ یک سکانس اکشن طولانی که با بهترینِ ژانر برابری می‌کند. نکتهٔ مهم‌تر این که چون کاراکترها عمیق ساخته شده‌اند، برای سرنوشت همهٔ طرف‌ها اهمیت قائلیم و انگیزه‌ها و روش‌ها را می‌فهمیم—دستیابی به چنین نتیجه‌ای در فیلمی با کست حمایتی وسیع دستاورد بزرگی است. هیـت آن‌قدر محتوا دارد که می‌تواند دوازده فیلم پلیسیِ دیگر را پوشش دهد؛ طرفداران نوآر نو و فیلم‌های جنایی حسابی در اینجا سیر می‌شوند. فرمول ساده است: گروهی از بازیگران عالی را کنار هم بگذارید، فیلمنامهٔ هوشمندانه بدهید و کارگردانی پرتلاش که دست‌نکشیده آن‌ها را هدایت کند—آنگاه فیلمی برجسته خواهید داشت. هیـت فیلمی دربارهٔ شکار و شکارچی است که از اول تا آخر تنبل یا سهل‌گیر نمی‌شود؛ انرژی و تفکر از هر قابش می‌تراود. ۱۰/۱۰ --- نقادی نسبت به خودم دارم که تا این‌قدر دیر تماشای هیـت را به تأخیر انداختم، چون این فیلم تأثیر زیادی روی یکی از بهترین فیلم‌ها (شوالیهٔ تاریکی) و یکی از بازی‌های موردعلاقه‌ام داشته است. اما بیش از همه از این بابت ناراحتم که مدت‌ها خودم را از لذتی بزرگ محروم کرده‌ام: دیدن یک فیلم جنایی واقعاً عالی. امتیاز نهایی: چهار ستاره — فیلمی خوب و همه‌جانبه با چیزی اضافه که آن را متمایز می‌کند. --- هیـت به‌راحتی در فهرست‌های بهترین سرقتی‌ها و اکشن‌های دههٔ نود جای می‌گیرد، اما اشکالاتی هم دارد که مانع قرار گرفتنش در بالای فهرست‌ها می‌شود. فیلم خیلی چیزها را درست انجام می‌دهد. بازیگران فوق‌العاده‌اند و هر بار که تماشا می‌کنم نام‌ها و چهره‌های جدیدی به یادم می‌آیند. اکشنِ فیلم چشمگیر است، به‌ویژه که بیش از بیست‌وپنج سال از ساختش می‌گذرد. زدوبند تیراندازی میانهٔ فیلم نفس‌گیر، خام و کُشنده است. پایان‌بندی داستان غیرقابل‌پیش‌بینی نبود—آیا پلیس موفق می‌شود یا دزدِ ماهر فرار می‌کند؟ هیـت شایستهٔ فهرست‌های بهترین‌های سرقت و اکشن است، اما نه آن‌قدر که بعضی فهرست‌ها جای بالاتری به آن داده‌اند. فیلم ضعف‌هایی هم دارد: پایانش ناگهانی و کم‌رضایت است، زمانِ فیلم حداقل ۴۵ دقیقه طولانی‌تر از لازم است، و آزاردهنده‌ترین نکته بازی آل پاچینو است که گاهی افراطی به نظر می‌رسد و انگار در فیلم دیگری قرار دارد؛ در حالی که بقیهٔ بازی‌ها جدی و طبیعی‌اند، پاچینو بعضی لحظات بیش از حد تند و واکنش‌گراست. هیـت فیلم خوبِی‌ست اما همین نقاط ضعف مانع از تبدیلش به اثر عالی می‌شود. --- «هیـت» به کارگردانی مایکل من حماسه‌ای جنایی برگرفته از ماجراهای واقعی نیل مک‌کالی است. هرچند داستان تا حدی تخیلی‌ست، من توانسته‌ام این درام جنایی را بالاتر از بسیاری از آثار مشابه قرار دهم. رابرت دنیرو نقش نیل مک‌کالی، جنایتکاری باتجربه را بازی می‌کند که در بازی موش و گربه با پلیس مهارت دارد. پس از سرقتی که به درگیری خیابانی منجر می‌شود، مک‌کالی و گروهش موفق به فرار می‌شوند. کاپیتان وینسنت هانا (آل پاچینو) که مصمم به دستگیری آن‌هاست، صحنهٔ جرم را با مهارت تحلیل می‌کند و از همان جا رقابت میان دو شخصیت اصلی آغاز می‌شود. هیـت که تماماً در لوکیشن‌های واقعی فیلم‌برداری شده، تجربه‌ای پرتنش و جذاب است که بیننده را در تمام مدت مردد می‌گذارد که طرف چه کسی باشد. --- فیلم خوبی است با بازیگران درجه‌یک که تا حدی با دیگر فیلم‌های اکشن متفاوت است و سزاوار بازبینی در این روزهاست. اگر از تفریحات خوب بخواهید یک فیلم اکشن با دزدها و پلیس‌های جسور و زیرک داشته باشید، هیـت همان است. مایکل من امروز به خاطر این فیلم و آثار دیگری مثل The Insider و Collateral کارگردانی با اعتبار در ژانر اکشن محسوب می‌شود. او در Last of the Mohicans هم نشان داده بود که می‌تواند آزادی خلاقانه را با کُرسی تاریخی و احترام به متن هماهنگ کند و اینجا هم ناامید نمی‌کند. بازیگران توانمندِ فیلم هرکدام فرصت کافی برای درخشش دارند؛ پاچینو و دنیرو به‌خصوص می‌درخشند: هر دو پرانرژی، کاریزماتیک و انفجاری‌اند. این مصافِ دو غول فیلم است و تماشایش ارزشمند است. پاچینو پرانرژی و گاهی از کنترل خارج است، دنیرو اما خونسرد و محتاط است—تقابل این دو نیروی متفاوت است که برخوردشان را قدرتمند می‌کند. وال کیلمر، جان وُیْت و تام سایزمور نیز بازی‌های قابل‌قبولی ارائه می‌دهند. برخی ممکن است بگویند فیلم اکشن کمی دارد—در واقع اولویت فیلم توسعهٔ شخصیت‌ها و داستان است و اکشن در سکانس‌های مشخصی متمرکز شده، مانند سکانس سرقت و تیراندازی خیابانی که نمادین است. من از این رویکرد خوشم آمد اما تنها انتقادم کندی و یکنواختی ریتمِ اکثر اوقات است؛ با تدوینِ چالکتر فیلم سبک‌تر می‌شد. فیلم در خودِ لس‌آنجلس فیلم‌برداری شده و صحنه‌ها و لباس‌ها واقع‌گرایانه‌اند. جلوه‌های ویژه خوب کار شده، فیلم‌برداری زیبا و فیلم از نظر بصری شکیل و پخته است. --- تقریباً از ابتدا مشخص است که چه کسی کیست: مک‌کالی (رابرت دنیرو) جنایتکاری دقیق است که با گروهی همیشگی سرقت‌های پیچیده را اجرا می‌کند و کاپیتان وینسنت (آل پاچینو) تلاش می‌کند آن‌ها را تعقیب کند—اما این گروه هیچ‌وقت ردی از خود نمی‌گذارد. یک سُستی کوچک هنگام سرقت از خودروی زرهی امیدی به کارآگاه می‌دهد و ممکن است او را به یکی از اعضای گروه برساند. در زندگی شخصی، وینسنت با همسرش جاستین (دیان ونورا) دچار مشکل است و از ارتباط با دخترخوانده‌اش لورن (ناتالی پورتمن) ناتوان است، در حالی که مک‌کالی که زندگی مجردانه‌ای را ترجیح می‌دهد، با دختری به نام ایِدی آشنا می‌شود و این رابطه او را وادار به بازنگری در خواسته‌هایش می‌کند. همه چیز به یک آخرین کار می‌رسد و وقتی پلیس پشت سرشان نفس می‌کشد، برنده کسی خواهد بود که زیرکی و هشیاری بیشتری داشته باشد. من فکر می‌کنم من مدیریت کرده تا تنش را بسازم و تا بیست دقیقهٔ پایانی آن را حفظ کند و خطر تا آخر ادامه دارد. چند خط فرعی محکم هم وجود دارد که به وال کیلمر و کوین گِیج فرصت می‌دهد لحظاتی از نورافکن را بگیرند و کمی از تنش بین دنیرو و پاچینو را کاهش دهند. گرچه گاهی پاچینو در این‌جا زیاده‌روی می‌کند، اما کل مجموعه یک فیلم سرقت برتر ارائه می‌دهد که نشان می‌دهد مشکل اصلی اغلب خودِ فرار است، نه فقط سرقت. --- هیـت از شاهکارهای مایکل من محسوب می‌شود. با بازی جمعی بزرگ چون آل پاچینو، رابرت دنیرو و وال کیلمر، فیلم سفری جذاب و پرهیجان است. نیل مک‌کالیِ دنیرو و گروهش (از جمله کریس شیهرلیس و مایکل شریدتو) برای سرقت میلیون‌ها دلار اوراق بهادار از یک خودروی زرهی برنامه‌ریزی می‌کنند؛ در حین سرقت یکی از اعضای تازه‌وارد، وِینگرو، بدون تحریک نگهبانی را می‌کشد و باعث می‌شود بقیه هم وارد درگیری شوند. مک‌کالی قصد دارد انتقام بگیرد اما وِینگرو فرار می‌کند. وینسنت هانا (پاچینو) و تیمش سرنخ‌ها را دنبال می‌کنند؛ هانا در زندگی شخصی‌اش هم با همسرش جاستین و رابطه‌اش با دخترخوانده‌اش مشکل دارد. مک‌کالی نیز رابطه‌ای با ایِدی، طراح گرافیک، آغاز می‌کند. رقابت میان دو طرف تا آخرین نفس ادامه می‌یابد. من فیلم را از جوانی دیده‌ام و بعدها هم چندین بار تماشا کردم؛ هیچ‌گاه ناامید نشدم. دیدن پاچینو و دنیرو در یک صحنه، به‌ویژه در سکانس کافه، لحظه‌ای شگفت‌انگیز است. پاچینو با دیالوگ‌های پرانرژی‌اش خاطره‌ساز است و صحنه‌های اکشن فیلم از بهترین‌های تاریخ‌اند. فیلم تقریباً سه ساعت است اما برای من مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ می‌توانم در یک روز آن را تماشا کنم بدون اینکه خسته شوم. این قطعاً یکی از بهترین آثار مایکل من است. --- من بیشتر طرفدار علمی-تخیلی‌ام، اما داستان خوب بود؛ کمی قابل‌پیش‌بینی و فیلم طولانی. بازیگران عالی، سکانس‌های اکشن خوب و توجه بیننده را تا پایان حفظ می‌کنند. لذت‌بخش بود اما حماسی نه. توسعهٔ عاطفی شخصیت‌ها خوب اجرا شده بود. --- فیلمی بزرگ است، نه تنها به‌خاطر مصاف دنیرو و پاچینو—که به‌تنهایی کافی‌ست برای ویژه‌بودن فیلم—بلکه به خاطر اینکه مایکل من داستان پلیس و دزد را به چیزی بسیار بزرگ‌تر، غمناک‌تر و شکیل‌تر تبدیل کرده است. هیـت تنها دربارهٔ سرقت‌ها، تعقیب‌ها یا تیراندازی‌ها نیست، بلکه دربارهٔ مردانی‌ست که در شیوهٔ درکشان از جهان اسیر شده‌اند. برای من هم فیلم بارِ عاطفی اضافه‌ای دارد چون به یادآورندهٔ خاطره‌ای مهم از جوانی‌ست؛ شاید به‌همین‌خاطر بار اول نتوانستم تمام توجه لازم را به آن بدهم و بعدها دوباره در زمان مناسب‌تر دیدمش. حقیقت این است که فیلم وقتی دقیق نگاه می‌کنی جوایز زیادی می‌دهد: پر از جزئیات، سکوت‌ها و نگاه‌هایی که به اندازهٔ اکشن سنگین‌اند. نکتهٔ قوت هیـت این است که عضلهٔ یک تریلر را دارد و روح یک درام. تیراندازی معروف فیلم همچنان تکان‌دهنده، خشک، زمخت و کامل اجرا شده است، اما فیلم فقط به آن متکی نیست؛ گفتگوها، کدها و ایدهٔ شباهت تعقیب‌کننده و تعقیب‌شونده بیش از آنچه خودشان بپذیرند، فیلم را زنده نگه می‌دارد. پاچینو شاید بیش از حد باشد اما اینجا جواب می‌دهد: انرژی، عجیب‌وغریب بودن و حضور وحشیانه‌ای دارد؛ دنیرو برعکس، خنک‌تر و کم‌حرف‌تر است و به‌خاطر همین تقابلِ دوگانگی، تقاطعِ آن‌ها قدرتمند است. من مان در اینکه لازم نیست آن‌ها را بیست بار در صحنه کنار هم بگذارد؛ چند صحنه کافی‌ست تا بفهمی شاهد چیزی بزرگ هستی. دوست دارم نحوهٔ فیلم‌برداری را هم: شهر شب‌زده، فضاهای داخلی سرد، حس فاصلهٔ احساسی و زندگی‌های شکسته‌ای که حتی وقتی می‌دانند خوب تمام نمی‌شوند، باز هم به حرکت ادامه می‌دهند. هیـت سبک دارد، اما از نوع درستش: سبکی که زینت‌دهنده نیست بلکه دنیای فیلم و شخصیت‌هایش را تعریف می‌کند. در مجموع، فیلمی عظیم است که خوب کهنه می‌شود و هنوز احترام‌برانگیز است. ممکن است طولانی باشد، اما وقتی تمام می‌شود حس می‌کنی سینمای بزرگی دیده‌ای: یک تریلر بزرگسالانه، شکیل، پرتنش و ملانکولیک، با دو غول جلوی دوربین و کارگردانی که دقیقاً می‌دانسته چه در اختیار دارد.