فیلم Europa Report 2013

Europa Report یکی از آن فیلم‌های علمی‌ـ‌تخیلی کم‌بودجه است که گهگاه پدیدار می‌شوند و در محافل ژانری سروصدا به پا می‌کنند. چون هالیوود اغلب حاضر نیست به فیلم‌هایی غیر از ملّتهزینه‌های عظیم و دنباله‌ها و بازسازی‌ها اهمیت دهد، چنین آثار اندیشمندانه اما کم‌هزینه‌ای کم‌یاب‌اند. داستان دربارهٔ شش فضانورد است که به قمر اروپا از سیاره مشتری مأموریت می‌روند، پس از کشف‌هایی که احتمال حیات میکروبی زیر...

Europa Report یکی از آن فیلم‌های علمی‌ـ‌تخیلی کم‌بودجه است که گهگاه پدیدار می‌شوند و در محافل ژانری سروصدا به پا می‌کنند. چون هالیوود اغلب حاضر نیست به فیلم‌هایی غیر از ملّتهزینه‌های عظیم و دنباله‌ها و بازسازی‌ها اهمیت دهد، چنین آثار اندیشمندانه اما کم‌هزینه‌ای کم‌یاب‌اند. داستان دربارهٔ شش فضانورد است که به قمر اروپا از سیاره مشتری مأموریت می‌روند، پس از کشف‌هایی که احتمال حیات میکروبی زیر اقیانوس‌های یخی آن را نشان می‌دهد. آنچه می‌بینیم، ویدئوهای ضبط‌شده از دوربین‌های سفینه است (فیلم از نوع «یافته‌شده» است) که داستان مأموریت ناموفق آن‌ها را بازگو می‌کند. ایده ساده است و کارگردان سباستین کوردِرو در آغاز کمی مردد به‌نظر می‌رسد. فیلم از روایت خطی پیروی نمی‌کند؛ حتی پیش از نمایش عنوان اصلی، در میانهٔ سفر با خدمه همراه می‌شویم و می‌دانیم که پیش از آن حادثه‌ای رخ داده و یکی از کاوشگران سفر را از دست داده‌اند. دو چیز در شروع نگرانم کرد: یکی تاکید بسیار بر جزئیات علمی — تیم سازنده از ناسا کمک گرفت تا دقت علمی بی‌سابقه‌ای فراهم شود — و دیگری استفادهٔ مداوم از خط زمانی جابه‌جا. نگرانی اول به این دلیل بود که اغلب فیلم‌هایی که بر صحت فنی‌شان پافشاری می‌کنند، از نظر دراماتیک ضعیف‌اند؛ و دومی چون اتکای بیش از حد به ترفندهای روایی برای جلب توجه مخاطب معمولاً نشان‌دهندهٔ فقر داستان است. خوشبختانه هیچ‌یک باعث شکست فیلم نشد: دقت در جزئیات تقویت‌کننده بود نه آزاردهنده، و هرچند غیرخطی‌بودن روایت تا پایان دست‌بردار نشد، در نهایت آن‌قدر آرام شد که مخاطب بتواند مسیر داستان را دنبال کند. حالا که می‌دانم داستان چگونه پیش می‌رود، معتقدم اگر فیلم ساده‌تر و مستقیم‌تر روایت می‌شد از نظر دراماتیک تاثیرگذارتر بود؛ با این حال فیلم خوب کار می‌کند، فقط کمی ضعیف‌تر از آنچه می‌توانست باشد. طرح ساده با نگارشی هوشمندانه همراه است که از شخصیت‌پردازی‌های کلیشه‌ای پرهیز می‌کند و فضانوردان را بیش از اینکه با یک ویژگی شخصیتی ثابت تعریف کند، با مأموریت‌شان معرفی می‌کند. این رویکرد تازه است، اگرچه برخی شخصیت‌ها را نسبتا مبهم رها می‌کند، اما بازی‌های قوی—از جمله شارلتو کاپلی (District 9) و مایکل نیوکویست (The Girl with the Dragon Tattoo)—فیلم را از آن نقطهٔ ضعف عبور می‌دهند. همچنین نکته‌ای که بیش از همه در فیلم به چشم می‌آید حفظ حس شگفتی است. فیلم از بدبینی بدبینانهٔ بسیاری از بلاک‌باسترهای علمی‌ـ‌تخیلی فاصله می‌گیرد و فضانوردان اهمیت عظیم مأموریت را حتی وقتی اوضاع رو به وخامت می‌رود تشخیص می‌دهند. کوردرو تنش را بالا نگه می‌دارد و مخاطب را از شکنندگیِ ایمنی در سفرهای فضایی غافل نمی‌گذارد. بازی‌ها همگی خوب‌اند و کاپلی به‌ویژه عملکرد برجسته‌ای دارد. آنچه بیش از همه برایم قابل‌تحسین بود طبیعت ملموسِ فیلم است، محصولِ بودجهٔ محدود. تفاوت بین مدل‌های فیزیکی و تصاویر تماماً CGI ملموس است. همین واقع‌بودن جلوه‌ها روی فیلم‌برداری و بازی‌ها تأثیر می‌گذارد و باعث می‌شود صحنه‌ها حقیقی‌تر به نظر بیایند. Europa Report به‌خوبی در کنار Moon اثر دانکن جونز قرار می‌گیرد و هرچند بی‌نقص نیست، در مقایسه با آن کلاسیک مدرن حرف برای گفتن دارد. این دسته از فیلم‌ها یا به شکست می‌انجامند (مثل Apollo 18) یا تبدیل به کلاسیک می‌شوند (مثل Moon)؛ Europa Report بی‌عیب نیست، ولی نمونهٔ درخشانی از علمی‌ـ‌تخیلی هوشمند و خوش‌ساخت است. --- یک فیلم مهیج و پرتعلیق دربارهٔ اکتشاف فضایی. موضوع اکتشاف فضایی این روزها هم در سینما و هم در دنیای واقعی پرطرفدار است و در سال‌های اخیر چند فیلم خوب با تکیه بر علم واقعی ساخته شده‌اند. این فیلم تا صحنهٔ پایانی تا حد زیادی شبیه همان نوع آثار به نظر می‌رسید، اما پایان همه‌چیز را تا حدی خراب کرد. فیلم بیش‌تر شبیه ترکیبی از مستند، ماجراجویی و درام است و از قالب «فیلم‌های یافته‌شده» هم استفاده می‌کند. از وقتی که فیلم The Last Days on Mars را دیدم، منتظر این فیلم بودم چون مردم این دو را با هم مقایسه می‌کردند؛ به نظرم هر دو شبیه هم‌اند، فقط سیارهٔ مورد کاوش فرق دارد. حدود ۹۹ درصد فیلم حس یک مأموریت واقعی را منتقل می‌کند، جز پایان‌بندی. نویسنده، کارگردان و بازیگران خوب کار کرده‌اند. بیشتر داستان در یک سفینه می‌گذرد و چند صحنه هم روی قمر اروپا رخ می‌دهد. اگر از ایده‌های سفر فضایی خوشتان می‌آید، این فیلم را دوست خواهید داشت. شبیه The Martian است اما بازیگران مشهور ندارد، در غیر این صورت ممکن بود سروصدای بیشتری ایجاد کند. اگر طرفدار علمی‌ـ‌تخیلی هستید، ارزش یک بار دیدن را دارد. ۶/۱۰ --- فیلم اکتشاف فضایی قابل‌قبولی است و دیدنش ارزش دارد. داستان کلیشه‌ای است و چیز بسیار نوآورانه‌ای نمی‌بینیم: گروهی از فضانوردان برای کاوش یکی از قمرهای مشتری فرستاده می‌شوند. خط داستان مأموریت و مشکلاتی را دنبال می‌کند که در طول راه پیش می‌آیند. گرچه این پیش‌فرض تکراری است، اما روایت ساده و محکم و بدون افراط ارائه شده است. بازیگران وظیفه‌شان را خوب انجام می‌دهند؛ شخصیت‌ها قابل‌باورند و کسی ناگهان دیوانه نمی‌شود یا به خرابکاری نمی‌پردازد. آن‌ها فقط گروهی فضانورد هستند که تصمیمات خوب و بدی در طول ماموریت می‌گیرند. فقدان پشت‌صحنه و توسعهٔ شخصیت‌ها باعث می‌شود در لحظات بحران کمتر نسبت به سرنوشت‌شان دغدغه‌مند شویم. فیلم‌برداری جالب است — مخاطب از طریق دوربین‌هایی که به‌عنوان فیدهای ارتباطی با زمین نصب شده‌اند، ماجرا را می‌بیند. این امکان نماها و تدوین جذابی فراهم می‌کند و حس صمیمیت و محدودیت فضا را منتقل می‌کند. بعضی صحنه‌ها واقعا دیدنی‌اند. در مجموع فیلمی قابل‌قبول است و ارزش تماشا دارد. کارگردان و بازیگران با بودجهٔ نسبتاً اندک و داستان ساده به‌خوبی عمل کرده‌اند. گاهی کمی کند می‌شود اما نه بیش از حد. طرفداران فیلم‌های اکتشاف فضایی از آن لذت خواهند برد؛ حداقل یک بار ببینید.