فیلم Solomon and Sheba 1959

گفته می‌شود سلیمان حکیم است، اما هرچقدر هم که حکیم باشد انسان است و دارای ضعف‌های انسانی. فیلم «سلیمان و سبا» به کارگردانی کینگ ویدور و فیلمنامه‌ای جمعی از آنتونی ویلِر، پل دودلی، جورج بروس و کرِین ویلبر ساخته شده است. یول برینر، جینا لولوبریجیدا، ماریسا پاوان، جورج سندرز، دیوید فارر، هری اندروز، جان کراوفورد و لارنس نایسمیت در آن بازی می‌کنند. موسیقی اثر از...

گفته می‌شود سلیمان حکیم است، اما هرچقدر هم که حکیم باشد انسان است و دارای ضعف‌های انسانی. فیلم «سلیمان و سبا» به کارگردانی کینگ ویدور و فیلمنامه‌ای جمعی از آنتونی ویلِر، پل دودلی، جورج بروس و کرِین ویلبر ساخته شده است. یول برینر، جینا لولوبریجیدا، ماریسا پاوان، جورج سندرز، دیوید فارر، هری اندروز، جان کراوفورد و لارنس نایسمیت در آن بازی می‌کنند. موسیقی اثر از ماریو ناسیچمبنه و فیلم‌برداری از فرد آ. یانگ است. فیلم با اقتباس آزاد از قسمت‌هایی از کتاب مقدس، رابطه سلیمان پادشاه اسرائیل و ملکه سبا را دنبال می‌کند؛ افزون بر این، داستان با مسئله‌ای روبه‌روست زیرا در آغاز ملکه سبا با دشمن اسرائیل، مصر، رابطه دارد. همزمان سلیمان باید با برادر معاندش عدونیا که از ارث بردن تاج ناراضی است نیز دست و پنجه نرم کند. فیلم اثری دوپهلو است که هم خوبی‌ها و هم کاستی‌های اپیک‌های تاریخی بزرگ هالیوود را نشان می‌دهد. از یک سو درامی مجلل و باشکوه دارد، و از سوی دیگر گاهی ظاهری ارزان و هیستریکِ اغراق‌آمیز به خود می‌گیرد (به‌خصوص سکانس‌های اپرایی و عیاشی که واقعاً ضعیف‌اند). فیلمنامه نیز بین شعارهای مذهبی و گفت‌وگوهای کش‌دار مردد است. طراحی لباس و فیلم‌برداری رنگی چشم‌نوازند، اما طراحی صحنه آن‌قدر ضعیف است که گویی کودکی با کاغذِ مَشِه سنگ می‌ساخته بهتر از این می‌شد. بازیگران در نقش‌های خود نوسان دارند؛ برینر در نقش سلیمان خوب است—غمگین، تیزهوش اما در عین حال آشفته—و لولوبریجیدا جذاب و تاثیرگذار است (خونسرد، زرنگ و جذاب)، اما نقش‌های کمکی به‌سختی قانع‌کننده‌اند. جورج سندرز در نقش عدونیا تا حدی بدگزین شده؛ او در سن بالاتری قرار داشت و آن نقش برای او مناسب نیست. آرایش صحنه‌های شمشیرزنی و جلوه‌های معجزه‌آسا ضعیف‌اند، اما نبرد بزرگِ پایانی که نقطه اوج داستان است از نظر روایت و اجرا هوشمندانه طراحی شده و حتی مدل‌سازی‌ها هم لذت آن را کم نمی‌کنند. عرضه فیلم در همان سالِ «بن-هُر» باعث مقایسه‌ای ناخوشایند شد، اما در میان اپیک‌های آن دوره این فیلم کمی بالاتر از متوسط قرار می‌گیرد؛ کاستی‌ها آزاردهنده‌اند و آن را به اثری ضروری برای دوست‌داران ژانر تبدیل نمی‌کنند. امتیاز: 6/10. از نظر وفاداری تاریخی، فیلم بخش‌هایی از کتاب پادشاهان اول (فصول اول تا یازدهم) را بازنمایی می‌کند و چند شخصیت واقعی دیگر نیز حضور دارند—مانند بت‌شبع، آبیشاگ، یوآب، ناتان، صادق و فرعون—که حضورشان به فیلم وزن می‌دهد. با این حال، روایتِ عاشقانه و ارتباط جنسی میان سلیمان و ملکه سبا ساختگی است؛ در واقع در متن مقدس ملکه تنها برای آزمایش حکمت سلیمان و دیدن شکوه پادشاهی به اسرائیل می‌آید و مقصر اصلی انحراف سلیمان از مسیر الهی، زنان بیگانه‌ای بودند که او به‌عنوان همسر و کنیز اختیار کرد، نه ملکه سبا. یول برینر چهره‌ای باشکوه و مقتدر از سلیمان ارائه می‌دهد و جینا لولوبریجیدا بسیار چشمگیر است. طراحی لباس، صحنه‌ها، صحنه‌های اکشن و موسیقی در کلیت قوی‌اند. نکته جالب اینکه در خلال ساخت، تایرون پاور دو سوم فیلم را بازی کرده بود اما پس از مرگ ناگهانی‌اش در پی یک دوئل شمشیری، یول برینر برای تکمیل پروژه جایگزین او شد؛ کارگردان کینگ ویدور ترجیح می‌داد پاور سلیمان را با درون‌مایهٔ متلاطم‌تری بازی کند و معتقد بود برینر بیش از حد مطمئن اجرا می‌کند. فیلم در نهایت فروش خوبی داشت، اما این اثر آخرین فیلم بلند ویدور شد. فیلم در اسپانیا فیلم‌برداری شده و مدت‌زمان آن حدود ۲ ساعت و ۲۱ دقیقه است. در مجموع اگر موضوع و بازیگران برایتان جالب‌اند، دیدن فیلم ارزش دارد، اما فاصله‌ای با آثار برجسته‌ای چون «سامسون و دلیله» (1949)، «ده فرمان» (1956) و «بن-هُر» (1959) دارد. امتیاز نهایی در دیدگاهی دیگر: B-.