فیلم The Mauritanian 2021

فیلم «موریتانیایی» بر پایه‌ی خاطرات پرفروش نیویورک‌تایمز «خاطرات گوانتانامو» نوشته‌ی محمدوولد سلاهی ساخته شده و داستان واقعی مردی را روایت می‌کند که ۱۴ سال بدون اتهام در بازداشتگاه نظامی مشهور گوانتانامو نگه داشته شد. فیلم بیشتر شبیه یک درام حقوقی استاندارد است که تمرکز اصلی‌اش بر مرد و پرونده‌اش است تا بر تمام وقایع وحشتناک اعمال‌شده علیه او، اما هم‌زمان تصویری روشن از فساد و...

فیلم «موریتانیایی» بر پایه‌ی خاطرات پرفروش نیویورک‌تایمز «خاطرات گوانتانامو» نوشته‌ی محمدوولد سلاهی ساخته شده و داستان واقعی مردی را روایت می‌کند که ۱۴ سال بدون اتهام در بازداشتگاه نظامی مشهور گوانتانامو نگه داشته شد. فیلم بیشتر شبیه یک درام حقوقی استاندارد است که تمرکز اصلی‌اش بر مرد و پرونده‌اش است تا بر تمام وقایع وحشتناک اعمال‌شده علیه او، اما هم‌زمان تصویری روشن از فساد و خشونت آن‌جا ارائه می‌دهد: گوانتانامو واقعاً مکانی فاجعه‌بار بوده است. سلاهی (تاهر رحیم) به ظن ارتباط با حملات یازده سپتامبر بازداشت شد و برای بیش از یک دهه در اختیار دولت آمریکا بود. وکلای مدافع اجتماعی، نَنسی هولندر (جودی فاستر) و همکارش تِری دانکن (شیلین وودلی)، خواهان رسیدگی به پرونده و دفاع از او می‌شوند و متوجه می‌شوند تنها «مدرک» ارائه‌شده علیه او اعترافاتی اجباری است که پس از ماه‌ها شکنجه به‌دست آمده‌اند. حتی نماینده‌ی دادستان نظامی، سرهنگ استوارت کاچ (بندیکت کامبربچ)، از ادامه‌ی پرونده استعفا می‌دهد. کارگردان کوین مک‌دونالد که شهرتش بیشتر از مستندها بوده، اقتباسی سرراست از خاطرات ارائه می‌کند و با استفاده از تجربه‌ی مستندسازی‌اش اجازه می‌دهد داستان مرکزی خود را بدون شلوغ‌کاری‌های بصری یا درام‌سازی‌های کلیشه‌ای بیان کند. این رویکرد به فیلم کمک می‌کند که تمرکزش روی خود سلاهی بماند و در برخی جنبه‌ها فیلم شبیه یک مستندِ دراماتیزه عمل می‌کند. فیلم‌نامه (نوشته‌ی ام.‌بی. تراون، روری هِینز و سهراب نوشیروانی) در بیشتر لحظات جذاب است، اما گاهی از مسیر خود خارج می‌شود و با صحنه‌ها و زیرپلات‌های کم‌اهمیت انرژی و کشش را از دست می‌دهد. برخی سکانس‌ها طولانی‌تر از حد لازم کشیده شده‌اند و چیز جدیدی به روایت یا شخصیت‌ها اضافه نمی‌کنند؛ اگر نه برای بازی‌های درخشان بندیکت کامبربچ و مخصوصاً تاهر رحیم و حضور دلگرم‌کننده‌ی شیلین وودلی، این خط‌های فرعی می‌توانست آسیب‌زننده‌تر باشد. یکی از مهم‌ترین و دشوارترین بخش‌های فیلم در آغاز پرده‌ی سوم رخ می‌دهد: سکانسی طولانی و طاقت‌فرسا از شکنجه‌ها که از حیرت‌انگیز به ناراحت‌کننده تبدیل می‌شود و احتمالاً برخی بینندگان را به ترک یا رد کردن آن وا می‌دارد. این صحنه طولانی‌تر از حدِ ضروری است و باعث افزایش زمان کلی فیلم می‌شود، اما بازی‌ها و تمرکز بر داستان مرکزی نگاهم را همچنان جذب کرد. جودی فاستر نقش نَنسی هولندر را با توانایی تمام اجرا می‌کند؛ وکیلی که با پرسش اخلاقی رایج مواجه است: آیا همه‌ی انسان‌ها لایق همان حقوق انسانی‌اند، حتی اگر متهم به اعمالی هولناک باشند؟ او زیبا وظیفه‌ی دشوار دفاع از کسی را که اکثریت مردم او را طرد می‌کنند، به تصویر می‌کشد. اما این تاهر رحیم است که با اجرای بدنی و احساسی قدرتمندش، تمام توجه را می‌رباید؛ از جلوه‌های ناامیدی تا امید پایدار برای عدالت، سخت است نسبت به سلاهی بی‌تفاوت بود و برای آزادی‌اش دل نبست. بندیکت کامبربچ در نقش سرهنگ کاچ نیز لحظه‌ی درخشان خود را دارد—وقتی از پرونده استعفا می‌دهد چون کار درست را انجام می‌دهد—و شیلین وودلی حضوری دلنشین دارد. در مجموع بازیگران فیلم بسیار تأثیرگذارند و به آن امتیاز می‌دهند، هرچند تماشای هیاهوی رسیدگی به اسناد محرمانه و پاک‌نویسی‌ها همیشه جذاب‌ترین بخش نیست. «موریتانیایی» از آن فیلم‌های «مبتنی بر واقعیت» است که ماندگار خواهد ماند: داستانی تکان‌دهنده و واقعی از محمدوولد سلاهی که با رفتاری غیرقانونی، غیرانسانی و غیرعادلانه از سوی دولت مواجه شد. فیلم با روایت نسبتاً فرمولیک اما کارآمد، تمرکز را روی اجرای برجسته‌ی تاهر رحیم می‌گذارد و با روش‌های روایت مقتصدانه و غیرپررنگ کارگردانی، به جای جلوه‌های صحنه‌ای، روی انسانِ در مرکز ماجرا متمرکز می‌ماند. با این حال در برخی جاها با طولانی‌کردن صحنه‌های فرعی انرژی و جذابیت کلی‌اش را کاهش می‌دهد. اگرچه ممکن است به عنوان سند تاریخی جاودان نماند، برای کسانی که به گوانتانامو و سیاست‌های پس از ۱۱ سپتامبر علاقه‌مندند فیلم جذاب و تأمل‌برانگیزی است. تذکر: فیلم شامل صحنه‌های طولانی و خشونت‌آمیز شکنجه (از جمله ضرب و جرح، تجاوز جمعی، انزوای طولانی، محرومیت از خواب، واتربوردینگ و شب‌های زیادی در شرایط بسیار تحقیرآمیز) است که ممکن است برای بینندگان حساس آزاردهنده باشد. توصیه می‌شود در صورت حساسیت به این نوع صحنه‌ها احتیاط کنید.