فیلم Hamlet 1948

آیا تا به حال متوجه شده‌اید که لارنس الیویه در این فیلم هرگز هنگام تک‌گویی‌هایش مستقیماً به دوربین نگاه نمی‌کند؟ حتی در برجسته‌ترین مونولوگ‌هایش هم او همواره از تماس چشمی مستقیم با تماشاگر اجتناب می‌کند. با این حال، هملتِ او تصویری قاطع و شناخته‌شده از این شخصیت آشفته شکسپیری است و همراه با بازیگران بسیار مناسب، دو و نیم ساعتِ پرکششِ تراژدی‌ای را ارائه می‌دهد...

آیا تا به حال متوجه شده‌اید که لارنس الیویه در این فیلم هرگز هنگام تک‌گویی‌هایش مستقیماً به دوربین نگاه نمی‌کند؟ حتی در برجسته‌ترین مونولوگ‌هایش هم او همواره از تماس چشمی مستقیم با تماشاگر اجتناب می‌کند. با این حال، هملتِ او تصویری قاطع و شناخته‌شده از این شخصیت آشفته شکسپیری است و همراه با بازیگران بسیار مناسب، دو و نیم ساعتِ پرکششِ تراژدی‌ای را ارائه می‌دهد که با کارگردانی حساب‌شده و نورپردازی مرموز و تأثیرگذار همراه شده است. پدر هملت به قتل رسیده و مادرش، گرترود (ایلین هِرلی)، با برادرش که اکنون پادشاه است، کلادیوس (بَزیل سیدنی) ازدواج کرده است. هملت مشکوک است که این مرد در آن قتل دخیل بوده و شاید مادرش هم نقش داشته باشد، اما مدرکی برای اثبات ندارد. در اینجا روح پدر به کمک می‌آید و راز قتل را فاش می‌کند؛ هملت تصمیم می‌گیرد ماجرای قتل را در قالب نمایشی درآورد تا قاتلان را خجالت‌زده کند و روح‌شان را عذاب دهد. اتفاقی در اتاق مادر روی می‌دهد که او را رسماً به انگلستان می‌فرستد، اما در مسیر با دزدان دریایی روبه‌رو می‌شود که احتمالاً او را بازمی‌گردانند تا دربار را برای تقابل نهایی مواجه کند. تفسیر استادانه الیویه از این شخصیت متزلزل و دودل احتمالاً تا حد امکان به نیت نویسنده نزدیک است. البته نسخهٔ فیلم کوتاه‌تر است (من سال‌ها پیش این اثر را روی صحنهٔ شرکت شکسپیر رویال با کنت برانا دیده‌ام که بیش از چهار ساعت بود)، بنابراین او ناچار به فشرده‌سازی و حذف بخشی از دیالوگ‌ها شده؛ اما این امر چندان حیاتی نیست چون عکاسیِ تاریک و غمگین فیلم بسیاری از بار توصیفی را به دوش می‌کشد و ما هنوز به اندازهٔ کافی می‌بینیم تا فقدان برخی روایت‌های توصیفی را جبران کند. ژان سیمونز به‌عنوان اوفلیا حیرت‌انگیز است — زنی که هملت نسبت به او احساس عاشقانه‌ای دارد، اما پدرش، پولونیوس (فلیکس آیلمر)، او را سخت از نزدیک شدن بر حذر داشته است. این رابطه پس از قتل پدر اوفلیا و درگیری‌های روانی‌اش به شدت آسیب می‌بیند. سیدنی نیز در نقش پادشاه که به‌تدریج با گناه جنایتش دست‌وپنجه نرم می‌کند، موثر ظاهر می‌شود؛ و همان‌طور که همواره با این نویسنده هست، فروپاشی اجتناب‌ناپذیرِ دیوانگی به‌طرزی کشنده از خلال مونولوگ‌های روزافزون و نومیدانه به تصویر کشیده می‌شود. پایان بلندِ داستان تجسم حقیقی تراژدی و آشوب است — با سمومی که فراوان‌اند اما به ندرت در دهانِ درست می‌افتند — و در خاتمه بر عهدهٔ فورتینبراس است که وعده دهد این قصه را برای هر که گوش دهد بازگو کند. داستانی محکم و درگیرکننده، پر از پیچش، خیانت و ریا، عشق، شرف و غدر — همهٔ اجزای لازم برای یک درام بزرگ که با بازیگری عالی تخیل تماشاگر را به‌راستی مجذوب خود می‌کند.