فیلم Mommie Dearest 1981

به‌طرز شگفت‌آوری خوب، گاهی عالی و منصفانه‌تر از آنچه شهرتش نشان می‌دهد زندگی جوآن کراوفورد (با بازی فی داناوی) از سال ۱۹۳۹، زمانی که حرفه‌اش در سراشیبی قرار داشت، تا مرگش در ۱۹۷۷ روایت می‌شود و تمرکز اصلی بر رابطه رقابتی او با دختر خوانده‌اش کریستینا (با بازی مارا هوبل و دایانا اسکارواید) است. «مامی دیردست» (۱۹۸۱) فیلمی بحث‌برانگیز است چون جرأت می‌کند حقیقت پنهان دربارهٔ یکی...

به‌طرز شگفت‌آوری خوب، گاهی عالی و منصفانه‌تر از آنچه شهرتش نشان می‌دهد زندگی جوآن کراوفورد (با بازی فی داناوی) از سال ۱۹۳۹، زمانی که حرفه‌اش در سراشیبی قرار داشت، تا مرگش در ۱۹۷۷ روایت می‌شود و تمرکز اصلی بر رابطه رقابتی او با دختر خوانده‌اش کریستینا (با بازی مارا هوبل و دایانا اسکارواید) است. «مامی دیردست» (۱۹۸۱) فیلمی بحث‌برانگیز است چون جرأت می‌کند حقیقت پنهان دربارهٔ یکی از اعیان هالیوود را—حداقل مطابق ادعای دو فرزند خواندهٔ اولش، کریستینا و کریستوفر—آشکار کند. درست است که دوقلوهای کوچک‌تر، سیندی و کتی، ادعاهای شکنجهٔ شدید را رد می‌کنند (هرچند اعتراف می‌کنند جوآن سخت‌گیر بود)، اما آن‌ها هنگامیکه کریستینا یازده ساله بود سه ساله بودند؛ بنابراین یا حضور نداشتند یا خیلی کوچک بودند که از آنچه برای کریستینا و کریستوفر روی داد آگاه باشند. نکتهٔ دیگر این است که جوآن در تربیت دو فرزند بزرگ‌تر درس‌هایی آموخت و بنابراین در برخورد با سیندی و کتی خردمندانه‌تر عمل کرد. فیلم نه کمیک-نماست و نه «یک کمدی غیرعمدی». این یک زندگی‌نامهٔ درام دربارهٔ ۳۸ سال پایانی زندگی جوآن است با تمرکز بر دهه‌های چهل و پنجاه. نگاهی عالی پشت صحنه به هالیوود آن دوره ارائه می‌دهد. مخاطب با مبارزات جوآن در عرصهٔ عشق، حفظ موفقیت در حرفه‌ای چالش‌برانگیز، پیری، مسائل مالی، مردسالاری و... تربیت فرزند آشنا می‌شود. اگرچه جین سیسکل به فیلم نمرهٔ منصفانهٔ ۲.۵ از ۴ داد و او و راجر ایبرت از افسرده‌کننده بودن فیلم گلایه کردند، این دیدگاه یک‌بعدی است. بله، صحنه‌های آزاردهنده خوشایند نیستند، اما فقط دو واقعه واقعاً بد وجود دارد: صحنهٔ آویز آویز سیمی و صحنه‌های خفه کردن. به عبارت دیگر، این فیلم بسیار فراتر از نمایش یک هیولای آزارگر است. فیلم به‌طرز غافلگیرکننده‌ای نسبت به «ملکهٔ سینما» انصاف دارد. خوبی‌ها، بدی‌ها و زشتی‌ها را نشان می‌دهد، نه فقط زشتی‌ها را. نزدیک پایان داستان روشن می‌شود که در رابطهٔ کریستینا با جوآن گرما و دلسوزی واقعی‌ای نیز وجود داشته است. پایان اما میخ آخر را می‌کوبد (که من فاش نخواهم کرد، هرچند تاریخی مستند شده است). با این حال فیلم روشن می‌سازد که جوآن به موفقیت خودساخته ایمان داشت زیرا احساس می‌کرد این نوع موفقیت، شخصیت می‌سازد، در برابر اینکه همه‌چیز به فرد تقدیم شود. بنابراین شاید در ذهن خودش فکر می‌کرد دارد به کریستینا و کریستوفر لطف می‌کند چون معتقد بود آن‌ها استعداد و شایستگی لازم را دارند تا بدون کمک بیشتر او در زندگی موفق شوند. برخی منتقدان، از جمله سیسکل و ایبرت، ادعا کردند فیلم گرایشات آزارگرانهٔ جوآن نسبت به کریستینا (و کریستوفر) را توضیح نمی‌دهد، اما برای هر کسی که چشم‌هایش را باز کند توضیح داده شده است. او کنترل‌طلب و کمال‌گرا بود و به‌وضوح حس رقابت با کریستینا را پرورش داده بود، چیزی که در صحنهٔ استخر و بعدها در اپیزود سریال آبکی آشکار است. فی به کارگردان بابت کوتاهی در مهار او در دو صحنهٔ افراطی بدرفتاری خرده گرفت، اما درحالی‌که ممکن است این صحنه‌ها کمی اغراق‌شده باشند، همهٔ زندگی‌نامه‌ها برای اهداف دراماتیک چیزهایی را بزرگ‌نمایی می‌کنند. به‌عنوان مثال، آیا واقعاً فکر می‌کنید در «شجاع‌دل» ویلیام والاس سوار اسب به اتاق خواب یک بارون یورش برد و به‌سادگی با همان اسب فرار کرد؟ با این حال من آن دو صحنهٔ دیوانه‌وار را کاملاً باورپذیر یافتم. از تجربهٔ خودم این‌گونه انفجارهای هیستریک گاهی در تقریباً هر خانواده‌ای رخ می‌دهد، هرچند امیدوارم بسیار نادر باشد (دقیقاً همان‌طور که در فیلم نشان داده شده). برای مثال، من خودم در سال‌ها چند فروپاشی شرم‌آور داشته‌ام که دوست ندارم شرح دهم، چه برسد به یک بازیگر پرشور که همزمان با خواسته‌های یک حرفهٔ هالیوودی سروکار دارد. در مورد اجرای داناوی، او برای این نقش بی‌نقص بود و نباید از این فیلم شرمگین شود. منتقد پالین کیل درست اشاره کرد که او «نمایشی تکان‌دهنده و وحشیانه» ارائه داد. علاوه بر این، فیلم در گیشه موفقیت مالی شایسته‌ای داشت و دهه‌ها بعد هم به‌عنوان یک پدیدهٔ فرقه‌ای همچنان درآمدزا بود. متأسفانه برای فی، صادقانه انتقاد کردن از چنین نمادی مثل جوآن کراوفورد به‌عنوان کفر تلقی شد. ظاهراً مردم توان تحمل حقیقت را ندارند. مدت فیلم ۲ ساعت و ۹ دقیقه است و تماماً در منطقهٔ بزرگ لس‌آنجلس فیلم‌برداری شده است. نمره: A-