فیلم Elite Squad 2007

فیلم قابل قبولی است با صحنه‌های اکشن بسیار خشن. فیلم به‌خاطر اینکه در ریو ساخته شده و محصول برزیلی‌هاست، تأثیرگذار است. داستان چندان غافل‌گیرکننده نیست اما کافی و خوب است. یکی از بهترین فیلم‌هایی که برزیل به‌صورت بین‌المللی صادر کرده است. به‌عنوان یک پرتغالی، فکر می‌کنم واقعیت‌های برزیل را بهتر از بسیاری از خارجی‌ها می‌شناسم؛ به‌خصوص که پیوندهای تاریخی و فرهنگی دو کشور تا امروز پابرجاست. به...

فیلم قابل قبولی است با صحنه‌های اکشن بسیار خشن. فیلم به‌خاطر اینکه در ریو ساخته شده و محصول برزیلی‌هاست، تأثیرگذار است. داستان چندان غافل‌گیرکننده نیست اما کافی و خوب است. یکی از بهترین فیلم‌هایی که برزیل به‌صورت بین‌المللی صادر کرده است. به‌عنوان یک پرتغالی، فکر می‌کنم واقعیت‌های برزیل را بهتر از بسیاری از خارجی‌ها می‌شناسم؛ به‌خصوص که پیوندهای تاریخی و فرهنگی دو کشور تا امروز پابرجاست. به همین دلیل تصویرِ این فیلم از دنیایی که به‌ندرت در مجلات توریستی ریو دیده می‌شود — مناطق فقیرنشین که از فراز تپه‌ها محله‌های مرفه شهر را نظاره می‌کنند — برایم تعجب‌آور نیست. می‌توانم دربارهٔ این زاغه‌ها، یا همان «فاولاها»، بیشتر صحبت کنم، ولی واقعیت این است که زیاد دربارهٔ آن‌ها نمی‌دانم. تا دهه‌های ابتدایی قرن بیستم، آدم‌هایی که در خیابان‌های ریو، سائوپائولو یا دیگر شهرها تردد می‌کردند، معمولاً فقرا را در ساختمان‌های کوچک و جدا از همی می‌دیدند که «کورتیسو» نامیده می‌شد و در محله‌های قدیمی پراکنده بودند. از میانهٔ قرن بیستم به بعد، نوسازی و گینتریفیکیشن مراکز شهری را دیدیم؛ محله‌های فرسوده تخریب و سازه‌های مدرن و حتی آسمان‌خراش‌ها ساخته شدند. به حاشیه رانده‌شدگان بدون طرح و برنامه روی زمین‌های استیجاری یا بی‌مالک خانه ساختند و بافت شهری بی‌نظم و هرج‌ومرجی شکل گرفت که از دامنهٔ تپه‌ها بالا رفت. فقر مطلق، که همواره انسان را به جرم و جنایت کشانده، به‌زودی با قاچاق و مصرف مواد مخدر و سایر جرایم از جمله قمار غیرقانونی، معاملهٔ اسلحه و فحشا پیوند خورد و موجب پیدایش مافیاهای جنایی شد که به‌شدت مسلح‌اند و از جغرافیا و دشواری دسترسی به برخی فاولاها بهره بردند تا آن‌ها را به دژهایی تبدیل کنند که حتی پلیس عادی هم جرأت ورود به آن‌ها را ندارد. پس مسئلهٔ فاولاها، و همچنان هست، مشکل جدی اجتماعی، شهرسازی و انسانی برای شهرهای برزیل است. آمار دقیقی ندارم، اما تا جایی که می‌دانم راه زیادی باقی است تا مسائلی مانند فقدان زیرساخت، نبود امنیت مالکیت زمین و ساخت‌وساز روی زمین‌های ناپایدار حل شود. می‌دانم اقداماتی برای رفع این مشکلات و به‌ویژه مقابله با جرم انجام شده (فیلم هم به این موضوع اشاره دارد، از جمله در جریان بازدید پاپ بندیکت شانزدهم)، اما سؤال این است که این اقدامات تا چه حد مؤثر بوده‌اند؟ فعلاً ریو و سائوپائولو در فهرستِ خطرناک‌ترین شهرهای برزیل جای ندارند، اما در شهرهایی مثل ژوآو پِسوا، فورتالزا، سائو سالوادور یا ناتال کارهای زیادی باید انجام شود. در این فیلم، همراه با دو تازه‌وارد هستیم که در دوره‌ای برای نیروی پلیس ویژه آموزش می‌بینند: BOPE. هرکدام انگیزه‌های شخصی خود را دارند، اما هر دو از احساس فرسودگی نسبت به مصونیت مجرمان رنج می‌برند. سرگروه این دوره، کاپیتان ناسیمِنتو، در مرکز روایت قرار دارد چون آرام و بی‌صدا به دنبال جایگزینی است تا بازنشسته شود و وقت بیشتری را به خانواده و بازیابی بخشی از سلامت روانی‌اش اختصاص دهد. فیلم تصویری بسیار خام از آموزش‌های فوق‌العاده خشن این واحدها ارائه می‌دهد که با این حال آن‌ها را برای جنگ شهری واقعی‌ای که باید با آن روبه‌رو شوند آماده می‌کند. همچنین تا حدی از وخامت مسئله را نشان می‌دهد: باندهایی شبه‌نظامی که وحشیانه جنایت می‌کنند و پلیسی که در صورت لزوم می‌تواند وارد جنگ شود. با این فیلم، واگنر مورا یکی از بارزترین و مهم‌ترین آثار دوران حرفه‌ای‌اش را ارائه می‌دهد. تا پیش از این فیلم، او شاید در فهرست بازیگران بزرگ برزیل که همیشه هنگام فکر کردن به درام برزیلی به ذهن می‌آیند قرار نداشت، اما کیفیت بازی‌اش در برخی آثار تلویزیونی قبلی‌اش قابل‌توجه بود و دیدنش در این فیلم بسیار تأثیرگذار است. هرچند سایر بازیگران توانمندی مثل آندره رامیر و کایو جونکیرا نیز حضور دارند، اما مورا برجسته است و فیلم را هدایت می‌کند. از بازی فرناندای ماشادو هم خوشم آمد که به‌صورت محتاطانه‌تر نشان می‌دهد جوانان طبقهٔ مرفه به‌طرزی نسبتاً آرمانی و رؤیایی به دنبال احساس عدالت اجتماعی‌اند، بدون اینکه واقعاً بدانند چگونه مسائل را از ریشه حل کنند. از جنبهٔ فنی، فیلم به‌خاطر واقع‌گرایی عظیمش قابل‌توجه است. هرچند اثری داستانی است و شخصیت‌ها و موقعیت‌ها ساختگی‌اند، اما همه‌چیز طوری طراحی شده که به‌نظر واقعی و مستندگونه برسد. این را در میزان بالای ناسزاها و اصطلاحات عامیانه در دیالوگ‌ها یا در انتخاب دقیق لوکیشن‌هایی که شامل برخی فاولاهای ریو می‌شود می‌بینیم. نقطهٔ قوت دیگر کیفیت صحنه‌های اکشن است که شایستهٔ یک فیلم بزرگ آمریکایی با جلوه‌های ویژه و صدابرداری خوب‌اند. این فیلم برای کودکان یا تماشای همراه با سالمندی تنگ‌نظر مناسب نیست، اما بسیار خوب است و از جمله بهترین فیلم‌هایی است که برزیل توانسته به خارج صادر کند. به‌عنوان یک برزیلی، این فیلم برایم قابل‌درک و آشناست. در مجموع از درام فیلم خوشم آمد و بخش‌های اکشن هم خوب بود. اما مهم‌تر از همه نمایشی است دربارهٔ پلیس. در ریو فاولاهایی وجود دارند که در آن‌ها مواد مخدر جریان دارد. سراسر کشور با فساد و طمع اداره می‌شود. کارتل‌ها، باندها و به‌ویژه مافیاها حضور دارند و حتی به کشورهای دیگر از جمله ایالات متحده هم نفوذ یافته‌اند. در برزیل دیگر نمی‌توان به پلیس یا دولت اعتماد کرد. رئیس‌جمهور برزیل به اتهام فساد بازداشت شده و متهم به سرقت از دولت است. این فیلم برایم آشنا و قابل‌لمس بود.