فیلم World War Z 2013

این فیلم واقعاً خواب‌آورِ ژانر زامبی‌هاست اولین بار حدود سه سال پیش که آن را دیدم، چندان تحت‌تأثیر قرار نگرفتم. امروز تصمیم گرفتم دوباره ببینمش که ای کاش این کار را نمی‌کردم، چون حتی از آنچه یادم بود هم کسالت‌بارتر و خسته‌کننده‌تر بود. وقتی می‌گویم خسته‌کننده، لزوماً منظورم فقدان اکشن نیست — فیلم صحنه‌های اکشن زیادی دارد و زامبی‌ها هم برخلاف معمول فیلم‌ها خیلی سریع می‌دوند...

این فیلم واقعاً خواب‌آورِ ژانر زامبی‌هاست اولین بار حدود سه سال پیش که آن را دیدم، چندان تحت‌تأثیر قرار نگرفتم. امروز تصمیم گرفتم دوباره ببینمش که ای کاش این کار را نمی‌کردم، چون حتی از آنچه یادم بود هم کسالت‌بارتر و خسته‌کننده‌تر بود. وقتی می‌گویم خسته‌کننده، لزوماً منظورم فقدان اکشن نیست — فیلم صحنه‌های اکشن زیادی دارد و زامبی‌ها هم برخلاف معمول فیلم‌ها خیلی سریع می‌دوند — اما فقدان شخصیت‌های جذاب، بازیگران خوب و هر گونه نوآوری در فیلمنامه باعث شده تجربه خسته‌کننده‌ای باشد. برد پیت الزاماً بازیگر درجه‌یک نیست، اما در اینجا کمترین و ساده‌ترین اجرای ممکن را ارائه داده؛ دائم در حال فرار از زامبی‌ها هستید، ماشین‌ها می‌پرند و اتفاقات زیادی می‌افتد، اما او تقریبا هیچ احساسی نشان نمی‌دهد. گه‌گاه تا مرز بازی استیون سیگال می‌رود یا حداقل شبیه ژان-کلود ون دم شده است… ولی بدون مهارت‌های رزمی. در کل، فیلم تأثیرگذار نیست. مثل بیشتر فیلم‌های زامبی، روایت تا حدی ساختگی و غیرقابل‌باور است (حتی اگر وجود زامبی‌ها را بپذیرید)، اما اگر قرار است فیلم زامبی ببینید، احتمالاً باید نسبت به این چیزها بی‌اعتنا باشید. این نسخه هم نوعی دیگر از داستانِ زامبی است که با ویروس ایجاد می‌شوند و سریع بخش عمده‌ای از کره زمین را فرا می‌گیرند. همان‌طور که گفتم، کل قصه تا حدودی غیرقابل‌باور است. وقتی بچه بودم و درباره زامبی‌ها می‌خواندم، همیشه چیزی از ماوراءالطبیعه یا جادو در میان بود و آن «توضیح» را بیشتر می‌پسندیدم تا این حرف‌های ویروسی که پر از سوالات بی‌پاسخند. برای مثال، هیچ‌طور ممکن نیست ویروسی باعث شود اجساد انسان‌ها برای روزها درون یک آزمایشگاه استریل بدون تغذیه سرگردان باشند. خب، دوباره تأکید می‌کنم که این فیلم زامبی است، پس باید از این نکات چشم‌پوشی کرد. به‌عنوان یک فیلم اکشن که زامبی‌ها دشمن اصلی‌اند، فیلم نسبتاً خوبی است: اکشن محکم، جلوه‌های ویژه قابل‌قبول و ریتم کلی نسبتاً پرشتابی دارد. برد پیت هم نقش خودش را خوب بازی می‌کند، هرچند بازیگران دیگر چندان در خاطر نمی‌مانند. صحنه‌هایی که زامبی‌ها روی هم جمع می‌شوند تا از دیوارها بالا بروند و حتی به بالگردها برسند، واقعاً جذاب‌اند. این فیلم برای یک فیلم زامبی چندان خون‌ریزی‌آمیز نیست؛ خوب یا بد بودن این موضوع به سلیقه بیننده بستگی دارد — شخصاً کمی صحنه‌های خشونت‌آمیز را در فیلم‌های زامبی می‌پسندم. چند نکتهٔ آزاردهنده هم هست که هالیوود همیشه به آن‌ها دامن می‌زند: مثلاً وقتی دنیا در آستانه آخرالزمان است، چرا لین و همسرش حاضر نیستند دخالت کنند؟ یا چرا مردم همیشه اجازه می‌دهند بچه‌هایشان در موقعیت‌هایی که باید حواس‌شان جمع باشد سرگردان شوند؟ تازه، وقتی لازم است ساکت و مخفی باشند، چقدر دست‌وپا چلفتی می‌شوند. این چیزها آزاردهنده‌اند. به هر حال، این فیلم هدفش را — دو ساعت سرگرمی پُر از اکشن اما نه چندان هوشمندانه — نسبتاً خوب انجام می‌دهد. دنیای زامبی‌ها در این فیلم، با عطش بی‌رحمانه‌شان برای بلعیدن انسان، خشم، سرعت و اجتناب‌ناپذیری‌شان، حتی ترسناک‌تر نشان داده شده است. هیچ فیلم زامبی‌ای تا این حد وحشت و شدت World War Z را ندارد. این فیلم بالاخره زامبی‌ها را به‌صورت موجی سراسری از مرگ و ویرانی نشان می‌دهد؛ تهدیدی واقعاً هشداردهنده. سایر فیلم‌های زامبی با موجودات کندی روبه‌رو هستند که تعداد زیادشان خطرناک‌شان می‌کند، اما در World War Z زامبی‌ها در طلب گوشت انسان توقف‌ناپذیرند و برای فرو نشاندن گرسنگی بی‌پایان‌شان روی هم می‌خزند. World War Z اولین بار سقوط جهان به دام شیوع زامبی را باورپذیر می‌کند. ریتم دیوانه‌وار فیلم، هراس و ناامیدی برای بقا را تجسم می‌بخشد. برد پیت با وحشت در سراسر جهان به دنبال امید و درمان می‌گردد و سرعت سرسام‌آور داستان در پردهٔ پایانی متوقف نمی‌شود تا وحشت دیوانه‌وار را از نزدیک و با اضطرابی بی‌پایان به نمایش بگذارد. World War Z تا به امروز یکی از شگفت‌انگیزترین و بی‌همتاترین فیلم‌های زامبی را ارائه می‌دهد و از ابتدا تا انتها سواری‌ای وحشتناک و هیجان‌انگیز است. این بار نوبت برد پیت است که خودش را در یک درام آخرالزمانی ببیند؛ شخصیت «گری» و خانواده‌اش در قیام زامبی‌ها گرفتار می‌شوند و جمعیت جهان در خطر قرار می‌گیرد. این فقط یک سناریوی معمول آمریکایی نیست — موضوع واقعاً جهانی است. خوشبختانه برای بشر، «گری» یک بازرس سابق سازمان ملل است؛ نگران نباشید، او در کارش آدم دست‌وپا بسته‌ای نیست، بنابراین برای نجات عزیزانش می‌پذیرد با معاون دبیرکل «اوماتونی» (فانا موکئنا) همکاری کند تا درمانی برای پاتوژن پیدا کنند. ماجرا او را به اورشلیم و سپس با یک پرواز مناسب بلاروس به کاردیف می‌برد، جایی که شاید هنوز امیدی باشد اگر بتواند قبل از ویروس به یکی از آزمایشگاه‌های سازمان جهانی بهداشت برسد. از نظر بصری جلوه‌های خوبی دارد و بخش میکاپ زامبی‌ها کار بسیار خوبی کرده تا آدم‌ها را به موجوداتی دیوانه بدل کند بدون اینکه از افکت‌های مصنوعی مضحک استفاده شود. برد پیت به‌عنوان قهرمانی عقلانی اما پرانرژی عملکرد قابل‌قبولی دارد و هرچند چیز چندان تازه‌ای در آن نیست، اما لااقل تلاش می‌کند مسئله و راه‌حلش را جهانی کند که نقش‌هایی برای پیتر کاپالدی و الیاس گیبل فراهم می‌آورد و ظاهری بین‌المللی به ماجرا می‌دهد. از جمله صحنه‌های فراوان فیلم، هجوم هرم‌مانند زامبی‌ها به پایتخت اسرائیل شاید نقطه اوج باشد؛ جایی که گلوله‌ها و بالگردها اطراف آن مکان مقدس پرواز می‌کنند. بینندگان دقیق شاید حتی جان گوردون سینکلر را به‌عنوان یک نیروی ویژه نیروی دریایی بشناسند (یاد «Gregory’s Girl» از 1980). استانداردهای تولید بالا است و مارک فورستر زمان را از دست نمی‌دهد، پس اگر از فیلم‌های علمی‌تخیلی-ترسناک با کمی اشاره به علم خوشتان می‌آید، این فیلم چندان هم بد نیست.