فیلم The New World 2005

آرتی و کش‌دار؛ رمانتیک تاریخی من چهار فیلم ترنس مالیك را دیده‌ام — Badlands (1973)، Days of Heaven (1978)، The Thin Red Line (1998) و The New World (2005). او سازنده‌ای هنری است که به ساخت بلاک‌باسترهای معمولی علاقه‌ای ندارد. سه فیلم اولش همگی خوب و در مواردی بزرگ‌اند: تصاویر همیشه زیبا و خیال‌انگیزند، اما ریتمِ هوایی و آرامی دارند که برای بعضی بینندگان آزاردهنده است....

آرتی و کش‌دار؛ رمانتیک تاریخی من چهار فیلم ترنس مالیك را دیده‌ام — Badlands (1973)، Days of Heaven (1978)، The Thin Red Line (1998) و The New World (2005). او سازنده‌ای هنری است که به ساخت بلاک‌باسترهای معمولی علاقه‌ای ندارد. سه فیلم اولش همگی خوب و در مواردی بزرگ‌اند: تصاویر همیشه زیبا و خیال‌انگیزند، اما ریتمِ هوایی و آرامی دارند که برای بعضی بینندگان آزاردهنده است. مورد علاقه‌ام به‌مراتب The Thin Red Line است؛ شاهکاری ناسالم درباره گرفتن یک تپه در کمپین گوادالکانال در جنگ جهانی دوم که فراتر از روایت جنگی‌اش به سوال‌های عمیق زندگی می‌پردازد. فكر می‌کنم مالیك تا حدی در همهٔ فیلم‌هایش این کار را می‌کند، اما در The Thin Red Line این مسئله به‌طرز موثری بروز یافته است. این را گفتم تا نشان دهم با کارهای مالیك آشنا هستم و دیدگاهش را درک می‌کنم. واقعاً منتظر The New World بودم؛ درام تاریخی‌ای دربارهٔ برپایی مستعمرهٔ جیمزتاون در ویرجینیا در 1607 با شخصیت‌هایی چون کاپیتان جان اسمیت (با بازی کالین فارل)، پوکاهونتاس (با بازی کیوریانکا کیلچر)، جان رولف (کریستین بیل) و دیگران. فیلم که نزدیک به مکان‌های واقعی در ساحل رود چیکاهومینی فیلم‌برداری شده، همان‌طور که انتظار می‌رود از نظر بصری چشم‌نواز است؛ طراحی صحنه و لباس‌ها و بازی‌ها همه درجه‌یک‌اند. با این حال برای من ریتم فیلم خسته‌کننده است و مضامین آن‌قدر جذاب نیستند که مرا مبهوت نگه دارند. این فیلم بیش از آنکه صرفاً داستان اکتشاف جهان تازه یا رویارویی دو فرهنگ باشد، در اصل رمانس است و این برای من چندان جذابیتی ندارد. شاید علتش ریتم کش‌دار باشد یا شاید این‌که کیلچر در نقش پوکاهونتاس برایم آن‌قدر جاذبه نداشت — او بازی خوبی دارد، اما در داستان آن‌چنان مبهوت‌کننده به نظر نمی‌رسد که شخصیت‌ها نسبت به او واکنش نشان می‌دهند. یک مشکل فیلم برای من رمانتیزه‌کردن اغراق‌آمیز بومی‌هاست؛ مثل صدای روی تصویرِ اسمیث که می‌گوید: «آن‌ها مهربان، دوست‌داشتنی، وفادارند؛ دروغ و حیله و طمع و حسادت و افترا را نمی‌شناسند؛ حس مالکیت ندارند.» خب! اگر واقعاً بومیان حس مالکیت نداشتند، پس چرا در بهار بعد که انگلیسی‌ها از جا نرفتند به آن‌ها حمله کردند؟ چرا قبایل در سراسر قارهٔ آمریکا مرتبا با هم می‌جنگیدند؟ آیا قرار است باور کنیم هیچ‌یک‌شان دروغ یا حسادت یا طمع را نمی‌شناختند؟ من قبول دارم که جوامع بومی پیش از تأثیرگذاری فرهنگ شهری اروپایی کمتر دچار فساد شده بودند، اما چنین تعمیم‌پردازی‌ای اغراق‌آمیز است. بعید است در میان آن‌ها نگهبانی پیدا نشود که نسبت به پوکاهونتاس حس علاقه یا کمی حسادت نداشته باشد. تنها راهی که می‌توانم چنین اغراق‌هایی را بپذیرم و فیلم را دوست داشته باشم این است که آن روایتِ روی تصویر، دیدگاه رمانتیک‌شده و ایده‌آل‌شدهٔ اسمیث نسبت به مردمی است که مجذوبشان شده — یعنی این توصیف واقعیت محض نیست، بلکه نظر موقتیِ مغشوشِ اوست. جمع‌بندی: The New World بیشتر برای کسانی‌ست که از فیلم‌های هنری و رمانتیک لذت می‌برند. من در میانه‌ام: خوبی‌ها و حتی بزرگی‌های فیلم را می‌بینم و قدردانشان هستم، ولی نمی‌توانم نقص‌های تجربهٔ تماشای آن را نادیده بگیرم. با این حال دیدن بازسازی زمان و تصویرسازیِ برپایی مستعمرهٔ جیمزتاون — هرچند به‌شدت رمانتیک‌شده — جذاب است. مدت: نسخهٔ سینمایی 136 دقیقه؛ نسخهٔ بلند 172 دقیقه. نمره: C+ --- دنیای نو… از کجا شروع کنم؟ از نظر بصری فیلم عالی‌ست. نحوهٔ ثبت ارتباط بین قبایل، طبیعت و زمین آن‌قدر خوب است که می‌توان در دنیایی که مالیك می‌سازد گم شد. اما داستان؟ آره، واقعاً نیاز به کار جدی‌تری داشت. بخش اول با قدرت آغاز می‌شود: تصویر دقیقی از قبایل و نخستین برخوردهایشان با مستعمره‌نشینان انگلیسی می‌بینیم، فضایی ماجراجویانه که نوید یک روایت اکتشافی حماسی را می‌دهد. اما سپس فیلم به‌شدت تغییر مسیر می‌دهد و به رابطهٔ کاپیتان جان اسمیت و پوکاهونتاس می‌پردازد. تا حدی این منطقی‌ست، اما به‌نظر می‌رسد داستان کلی‌تر کنار گذاشته می‌شود. بعد از نیمهٔ راه که اسمیت از روایت بیرون می‌رود، همه‌چیز دربارهٔ پوکاهونتاس و عشق جدیدش به جان رولف می‌شود، و در پایان فیلم تمام تمرکز روی زندگی پوکاهونتاس در انگلستان و تلاش او برای یافتن جایگاهش در دنیای نوست. کل فیلم انگار مرتباً تصمیمش را عوض می‌کند که چه باشد. این همان نقطه‌ای بود که من را از دست داد؛ آنچه با حال و هوای حماسیِ تضاد فرهنگ‌ها و بقا آغاز شده بود تبدیل به داستانی عاشقانه و سپس به درامی دربارهٔ هویت و فقدان شد. بخش‌های جداگانه جذاب‌اند، اما کنار هم نامرتب‌اند. به‌نظر می‌رسد مالیك نمی‌دانسته کدام مسیر را انتخاب کند، پس همهٔ مسیرها را دنبال کرده. روایت تا حدی محو می‌شود — مثلاً هدف کلی چیست؟ انگلیسی‌ها سرزمین را استعمار می‌کنند، بومیان را وادار به سازگاری می‌کنند، و در پایان پوکاهونتاس در انگلستان با مردی انگلیسی فرزندی بزرگ می‌کند. با این حال تولید فیلم خیره‌کننده است: لباس‌ها، طراحی صحنه و جو کلی اثر همه قابل‌توجه‌اند. حتی اگر دربارهٔ رسوم قبایل متخصص نباشم، ارتباط عاطفی منتقل می‌شود و واضح است که دقت زیادی صرف شده تا این دنیا واقعی به‌نظر برسد. فیلم‌برداری در سطحی بالاست — مالیك می‌داند چگونه هر قاب را مانند یک تابلو تصویر کند — و این را تحسین کردم حتی زمانی که داستان نتوانست مرا کامل درگیر کند. در نهایت، سبک روایت فیلم که شاعرانه و رؤیایی‌ست کار می‌کند، اما قصه نیاز به تمرکز بیشتری داشت. فیلم از این‌که چه می‌خواهد بگوید مطمئن نیست و این ناامیدکننده است، چون پتانسیل زیادی داشت.