فیلم Fitzcarraldo 1982

«فیِتزکارالدو» — کابوسی در سرچشمه‌های آمازون فیلم فیتزکارالدوِ ورنر هرزُگ (1982) داستان مردی ایرلندی به نام فیتزکارالدو (با بازی کلاوس کینسکی) را روایت می‌کند که در اویِکتوسِ پرو در اوایل قرن بیستم، زمان رونق لاستیک، رویای آوردن اپرای بزرگ به قلب جنگل آمازون را در سر می‌پروراند. او تصمیم می‌گیرد برای تأمین هزینه این رؤیا به بهره‌برداری از ناحیه‌ای وسیع از درختان لاستیکی پشت آبشارهای غیرقابلِ...

«فیِتزکارالدو» — کابوسی در سرچشمه‌های آمازون فیلم فیتزکارالدوِ ورنر هرزُگ (1982) داستان مردی ایرلندی به نام فیتزکارالدو (با بازی کلاوس کینسکی) را روایت می‌کند که در اویِکتوسِ پرو در اوایل قرن بیستم، زمان رونق لاستیک، رویای آوردن اپرای بزرگ به قلب جنگل آمازون را در سر می‌پروراند. او تصمیم می‌گیرد برای تأمین هزینه این رؤیا به بهره‌برداری از ناحیه‌ای وسیع از درختان لاستیکی پشت آبشارهای غیرقابلِ عبور اوکایالی بپردازد. برای رسیدن به آن ناحیه دورافتاده، به طرزی شگفت‌انگیز با کمک گروه‌هایی از سرکِش‌های محلی کشتی بخار خود را از شاخه‌ای از رودخانه بالاتر برده و از روی تپه عبور می‌دهند. کلودیا کاردیناله نقش همراه و دوست‌دختر او را بازی می‌کند، زنی موفق که سرپرستی یک فاحشه‌خانه را برعهده دارد. فیلم در مقایسه با «آگیریه، خشم خدا» (1972) هرزوگ — که در همان ناحیه کلی آمازون ساخته شد — فیلمی قوی‌تر و داستان‌محورتر است. اگرچه «فیتزکارالدو» طولانی‌تر است، روایت آن گیرا‌تر و پیچیده‌تر است و به شکوه هنر، رؤیاهای بزرگ، ارادهٔ شکست‌ناپذیر، برخورد با فرهنگ‌های مرموز و ناکامی‌های ویرانگر می‌پردازد؛ ناکامی‌هایی که گاه به گونه‌ای غیرمنتظره تبدیل به پیروزی می‌شوند. از طرف دیگر می‌توان ردپایی از تأثیرات «اپوکالیپس ناو» را نیز در آن دید؛ هرچند «اپوکالیپس ناو» از جنگ ویتنام به‌عنوان پس‌زمینه بدنام خود سود برد، «فیتزکارالدو» فضایی کمتر شناخته‌شده—رونق لاستیک اوایل قرن بیستم در اطراف اویِکتوس— را به تصویر می‌کشد. در خلاصهٔ داستان: فیتزکارالدو که عاشق آثار وردی، بلینی و پوچینی است، درمی‌یابد برای تحقق رؤیای اپرا در میان جنگل باید سرمایه به‌دست آورد. او و «مالی» (کلودیا کاردیناله) پول جور می‌کنند، کشتی بخار کهنه‌ای از دون آکیلینو می‌خرند و با گروهی نامطمئن و بی‌تجربه وارد آب‌های ناشناخته، گرداب‌ها، حشرات و خصومت‌ها می‌شوند. مشکل اصلی این است که منطقهٔ هدف تقریباً غیرقابل‌دسترسی است و تحقق نقشهٔ او نیازمند نوعی شگرد مهندسی عظیم است. در مسیرشان با محلیانی روبه‌رو می‌شوند که افسانه‌ای دربارهٔ آمدن مردی بلوند از سوی خدایانشان دارند؛ فیتزکارالدو با آن افسانه تطابق دارد و آن‌ها با اعتقادات شبه‌ماورایی‌شان موافقت می‌کنند به او کمک کنند تا کشتی را عملاً «بالا» ببرند—از یک رودخانه به رودخانه‌ای دیگر. آیا می‌توانند دلِ این همراهان خرافاتی و خدمهٔ کم‌وفا را تا زمان موفقیت و بازگشت به آنچه تمدن نامیده می‌شود، همراه نگه دارند؟ اجرای کلاوس کینسکی در نقش قهرمانِ کمی دیوانه، عاشقِ اپرا و مصمم، برجسته است. تیم بازیگران ثانویه — از جمله کاپیتان قوی‌هیکل، مهندس بومیِ غول‌آسا و سرآشپز الکلی — نیز نقطه‌های قوت فیلم‌اند و به خلق فضای قابل‌باور جنگل کمک می‌کنند. فیلم در بخش تولید بسیار جاه‌طلبانه است: صحنه‌پردازی در طبیعت وحشی آمازون و وارتابِ عملیاتیِ کشتی روی زمین نمایی نادر و تأثیرگذار خلق کرده که واقعاً تماشاگر را در دل تلاش‌ها و دیوانگیِ شخصیت‌ها فرو می‌برد. با این حال فیلم خالی از نقص نیست. ریتمِ آن در جاهایی کند می‌شود و صحنه‌های نسبتاً زیادی هستند که کمکی به پیش‌برد مؤثر روایت نمی‌کنند؛ به‌علاوه برخی بی‌پیوستگی‌های داستانی هم به چشم می‌خورد. اما با در نظر گرفتن دشواری‌های فیلم‌برداری در پرو و در خود آمازون، «فیتزکارالدو» دستاوردی قابل‌تأمل در ساخت سینماست که تجربه‌ای تماشایی، هیجان‌انگیز و منحصربه‌فرد ارائه می‌دهد. مدت زمان: 2 ساعت و 37 دقیقه. محل فیلم‌برداری: اطراف اویِکتوس، پرو و مناطق آمازون برزیل از جمله چند منطقهٔ قبیله‌ای. امتیاز: B+/A-