فیلم Lawrence of Arabia 1962

این فیلم بی‌تردید حماسی است؛ نزدیک به چهار ساعت با چشم‌اندازهای گستردهٔ صحرایی و بازیگران فراوان. فیلم دوره‌ای نسبتاً کوتاه از زندگی مردی برجسته را به تصویر می‌کشد. کنجکاوم ببینم تماشاگران امروز که به فیلم‌های طولانیِ پر از ابرقهرمان، شوخی و اکشن تقریباً مداوم عادت دارند، چگونه با مدت زمان این فیلم کنار می‌آیند. یادم نیست اولین بار چه زمانی لارنس عربستان را دیدم —...

این فیلم بی‌تردید حماسی است؛ نزدیک به چهار ساعت با چشم‌اندازهای گستردهٔ صحرایی و بازیگران فراوان. فیلم دوره‌ای نسبتاً کوتاه از زندگی مردی برجسته را به تصویر می‌کشد. کنجکاوم ببینم تماشاگران امروز که به فیلم‌های طولانیِ پر از ابرقهرمان، شوخی و اکشن تقریباً مداوم عادت دارند، چگونه با مدت زمان این فیلم کنار می‌آیند. یادم نیست اولین بار چه زمانی لارنس عربستان را دیدم — شاید بیش از چهل سال پیش — اما کلیت فیلم خوب پیر شده. تنها نکتهٔ منفی که هنگام بازدید دوباره به چشمم آمد احتمالاً مربوط به سنّ خودم است: فیلم گهگاه سخن‌پرداز است و گاهی حرف‌ها به‌صدای نسبتاً آرام بیان می‌شود، و اگر آن صحنه به ناگهان به موسیقی منتقل شود، موسیقی در مقایسه آن‌قدر بلند به‌نظر می‌رسد که مرا از صندلی‌ام نیمه‌بلند می‌کند؛ مجبور بودم دستهٔ کنترل را کنارم داشته باشم تا صدا را تنظیم کنم. نکته‌ای جزئی است. 227 دقیقه عظمت! همیشه می‌خواستم «لارنس عربستان» را ببینم به‌خاطر جایگاهش بین آثار بزرگ، هرچند زمان نسبتاً طولانی‌اش آن را در اولویت ذهنی‌ام پایین نگه داشته بود. بالاخره برایش وقت گذاشتم و واقعاً نزدیک به چهار ساعت بسیار خوبی بود! نمی‌گویم مدت آن قابل‌انکار است، ولی واقعاً حس نمی‌شود فیلمی ۳ ساعت و ۴۷ دقیقه‌ای باشد — بنابراین تحسین از آن همه کسانی که در ساخت آن نقش داشتند. اجرای پیتر اوتول بی‌تردید برجسته است؛ چیز بیشتری برای افزودن به آنچه دهه‌هاست دیگران گفته‌اند ندارم — او، به‌سادگی، نابغه است. بازیگران قدرتمند دیگری مثل آلیک گینس، آنتونی کوئین، عمر شریف و در حد کمتری کلود رینز هم حضور دارند. هیچ‌کدام از بازیگران اشتباهی مرتکب نمی‌شوند، همان‌طور که انتظار می‌رود. فیلم‌برداری در سراسر اثر نیز واقعاً شگفت‌انگیز است؛ کلیت نما و حس فیلم خیره‌کننده است. درباره‌اش حرف‌های بیشتری می‌توان زد، اما من فقط می‌خواهم فیلم‌های بزرگی ببینم و این اثر ۱۹۶۲ بی‌چون‌و‌چرا یکی از آن‌هاست؛ قطعاً یک کلاسیک. یکی از ده فیلم برتر من است — تقریباً بی‌نقص در پیوند دادن عکس‌برداری عالی، انتخاب بازیگر، فیلمنامه، طراحی لباس و موسیقی در سه ساعت سرگرمی فوق‌العاده. شایعه‌ای هست که آلبرت فینی برای نقش اصلی پیشنهاد شده بود و خودش پیتر اوتول را پیشنهاد داد. اگر این درست باشد یا نه، به‌هرحال گویی سرنوشت کمک کرد این روایت از زندگی تی. ئی. لارنس (توماس ادوارد لارنس) ساخته شود؛ مردی که شورشی عربی علیه امپراتوری عثمانی را الهام‌بخش و رهبری کرد. صحنهٔ نمادینی که عمر شریف را معرفی می‌کند، وقتی لارنس به دیدار شاهزاده فیصل (آلیک گینس) می‌رود، ما را وارد سفری می‌کند که ماجراجویی، سیاست، خرافات، جاه‌طلبی و خشونت را ترکیب می‌کند. آنتونی کوئین بسیار درخشان است و در نقش‌های کمتر، کلود رینز، خوزه فرِر و جک هاوکینز هم خوب ظاهر می‌شوند؛ هاوکینز نقش یک فرماندهٔ عالی‌رتبهٔ تا اندازه‌ای بدبین اما فرصت‌طلب را بازی می‌کند. آرتور کندی نیز داستان لارنس را به جهان می‌برد و از خلال نگاه او می‌بینیم چگونه شخصیت لارنس با تمام خشونت‌هایی که پیرامون و برانگیختهٔ اوست دگرگون می‌شود. پیتر اوتول سیر هیجانیِ تبدیل از افسر ساده‌دل و خوشبین به کهنه‌سرباز خسته از جنگ را به‌صورت چشمگیری منتقل می‌کند. این فیلم واقعاً لذتبخش است. کاملاً درخور شهرتش به‌عنوان یک کلاسیک است. داستان جذابی از مردی که روحش را از دست می‌دهد، به‌گونه‌ای که نزدیک به چهار ساعت را همانند دو ساعت نشان می‌دهد، و با فیلم‌برداری‌ای که هیچ‌گاه کهنگی نگرفته است.