فیلم Risen 2016

فراتر از یک تعقیب و گریز ساده... می‌خواهم این فیلم را صرفاً به‌عنوان یک اثر سینمایی بررسی کنم؛ بنابراین نظر من مبتنی بر جنبه‌های سرگرمی و فنی فیلم است، نه جنبه‌های تاریخی یا مذهبی. داستان چندان بد نیست: ماجرا در سرزمین‌های اسرائیلِ سال ۳۳ میلادی می‌گذرد و روایت را مردی رومی بازگو می‌کند؛ فلش‌بک آغاز می‌شود و عملاً این فیلم شبیه ادامه‌ای غیررسمی برای «عذاب مسیح» است؛...

فراتر از یک تعقیب و گریز ساده... می‌خواهم این فیلم را صرفاً به‌عنوان یک اثر سینمایی بررسی کنم؛ بنابراین نظر من مبتنی بر جنبه‌های سرگرمی و فنی فیلم است، نه جنبه‌های تاریخی یا مذهبی. داستان چندان بد نیست: ماجرا در سرزمین‌های اسرائیلِ سال ۳۳ میلادی می‌گذرد و روایت را مردی رومی بازگو می‌کند؛ فلش‌بک آغاز می‌شود و عملاً این فیلم شبیه ادامه‌ای غیررسمی برای «عذاب مسیح» است؛ قصه پس از مصلوب‌شدن یشوع ادامه می‌یابد. قبر با نشان رومی مهر و موم شده و تحت محافظت نظامی قرار گرفته، اما جسد یشوع ناپدید می‌شود. با گسترش گمانه‌زنی‌ها و دستور یک مقام مافوق، سربازان رومی به رهبری کلویوس برای یافتن جسد و دنبال کردن سرنخ‌ها وارد عمل می‌شوند. باقی داستان تبدیل به مسابقه‌ای با زمان می‌شود که حوادث غیرمنتظره و عجیبی در پی آن رخ می‌دهد. این زمینه برای روایت چنین قصه‌ای کاملاً مناسب است. شخصیت‌ها خوب پرداخته شده‌اند، اما در پایان رفتارشان این سؤال را ایجاد می‌کند که انگیزه‌شان چه بوده است. روایت از منظر یک رومی بیان می‌شود و تغییر در باور او تا آنچه در پایان اعتقادش می‌شود نشان داده می‌شود. جزئیات در تصویرسازی وقایع خوب‌اند؛ روایت ساده است، بدون بدل‌کاری‌ها یا ترفندهای غلیظ سینمایی، هرچند گاهی در مواجهه با عناصر ماورایی از رویکرد واقع‌گرایانه فاصله می‌گیرد. از آنجا که فیلم هیچ ادعای تطابق با شرح واقعی تاریخی ندارد، موضوع قابل بحث است اما ارزش جدل جدی را ندارد؛ زیرا مردم از منظرهای متفاوت مذهبی، تاریخی و سرگرمی به فیلم نگاه می‌کنند. با این حال فیلم مخاطب هر سه گروه را هدف قرار می‌دهد. این نوع آثار تماشایی هستند، چون هر نویسنده و فیلمساز دیدگاه متفاوتی دربارهٔ شخصیتی ارائه می‌دهد که پشت بزرگ‌ترین باور جهان قرار دارد. این‌که فیلم را «دوست داشته باشیم» یا «نپسندیم» باید بعد از تماشا مشخص شود. به‌طور کلی فیلم نسبتاً لذت‌بخش است. امتیاز: 6/10 فیلمی با کیفیت و واقع‌گرایی که ارزش بازبینی دارد عیسی مسیح شخصیتی است که سینما در طول تاریخ بیشترین توجه را به او نشان داده است. چه مؤمن باشیم چه نباشیم، مسیح بی‌شک تأثیرگذارترین فرد در تاریخ بشر است؛ کمتر کسی هست که او را نشناسد یا نتواند جمله‌ای از او نقل کند یا تصویری از چهره‌اش ارائه ندهد (آنچه اروپاییان مرسوم کرده‌اند و اغلب شباهتی با چهرهٔ واقعی او ندارد). این فیلم ادامهٔ غیرمستندی بر «عذاب مسیح» است و مانند یک دنبالهٔ غیرکاننیکال، بر وقایع پیرامون رستاخیز تمرکز دارد و قصهٔ ترايبون رومی‌ای را دنبال می‌کند که پیلاطوس مأموریت تحقیق و بازپس‌گیری جسد مفقودشده را به او می‌سپارد. واضح است که این فیلم مخاطب اصلی‌اش را بی‌خدایان یا غیرمسیحیان نمی‌داند، چون رستاخیز را امری قطعی می‌پندارد که الاهی‌بودن مسیح را تأیید می‌کند و پیشگویی‌های مربوط به مسیح موعود یهودیان را محقق می‌سازد. با این‌حال، با وجود رنگ‌وبوی ملایم تبلیغی مذهبی، فیلم برای معتدل‌ترینِ بی‌خدایان نیز آزاردهنده نیست. روایت تا حدودی هم‌راستا با اعمال رسولان پیش می‌رود و لحظات میان مصلوب‌شدن تا عروج جسمانی و روحانی عیسی را بازمی‌گوید. به‌عنوان کسی که از متن آگاه و دیندار کاتولیک است، از این اقتباس که از منظر رومیان روایت می‌شود، رضایت نسبی دارم. برای یک فیلم مذهبی، فیلم به طرز غافلگیرکننده‌ای کم‌حاشیه و مینیمال است. در چند سال اخیر فیلم‌های با موضوعات کتاب مقدس از ادعاهای حماسی فاصله گرفته‌اند؛ بنابراین با جلوه‌های ویژهٔ پرهزینه و تولیدات میلیون دلاری روبه‌رو نیستیم. کارگردان، کوین رینولدز، در تلاش بوده تا بیشترین واقع‌گرایی و تصویری که حس اصالت و دقت تاریخی دهد را به‌دست آورد؛ این تلاش ستودنی است و در این زمینه فیلم شایستگی‌هایی دارد. خودِ شخصیت عیسی در اغلب اوقات از هرگونه نمایش قدیسیّت محسوس تهی است و بیشتر رفتار پیروان اوست که تأثیر و جایگاهش را آشکار می‌کند. دکور و لباس‌ها بسیار مناسب‌اند، نه ارزان به‌نظر می‌رسند و نه اغراق‌شده؛ فیلم‌برداری در لوکیشن‌های واقعی در اسپانیا و مالت هم اصالت را تقویت کرده است. در مواردی که ابهامات بیشتری وجود دارد (مثلاً نحوهٔ دقیق مصلوب‌شدن)، فیلم تلاش کرده پرتره‌ای واقع‌گرایانه ارائه دهد که با هستهٔ رسمی روایت سازگار است. جوزف فینز در نقش ترايبون رومی عملکرد بسیار رضایت‌بخشی دارد؛ بازیگر جذابیتی دارد که قهرمان‌بودن او را تقویت می‌کند و ما را در دنبال‌کردن جست‌وجوی او همراه می‌سازد. در کنار او، تام فلنتون حمایت قابل‌قبولی ارائه می‌دهد و پیتر فیرث در نقش پیلاطوس ناامیدکننده نیست و تلاش می‌کند کاراکتر را به‌صورت یک دیوان‌سالار خسته نشان دهد که مأموریتش را در گوشه‌ای سخت از امپراتوری انجام می‌دهد. کلیف کرتیس عیسی‌ای آرام، متین، کاریزماتیک و در عین حال انسانی و ملموس ارائه می‌دهد. آنتونیو جیل، ماریا بوتو و استوارت اسکادامور نیز به‌عنوان برخی چهره‌های بنیادین مسیحیت نقش‌های مثبتی ایفا کرده‌اند. غافلگیرکننده اینکه فیلم در بلندمدت موفق نبود: در گیشه و در عرضه‌های فیزیکی موفقیت متوسطی داشت و نقدهای نسبتاً مثبتی دریافت کرد، اما اینکه یک فیلم 2016 در اروپا هیچ دیده شدن قابل‌توجهی نداشته و برای مخاطب اروپایی عملاً ناشناخته مانده، تعجب‌آور است. بدون آنکه فیلمی ماندگار باشد، هنوز ویژگی‌هایی دارد که توجیه‌کنندهٔ تماشای دوباره‌اش در امروز است.