انیمیشن Kung Fu Panda 4 2024

«کونگ‌فو پاندا ۴» بهترین فیلم مجموعه یا حتی بهترین ادامه‌ی سه‌گانه‌ی قبلی نیست، اما به‌عنوان فیلم چهارم یک فرنچایز، خیلی سرگرم‌کننده است. هرچند اکشنش به پای نسخه‌های قبلی نمی‌رسد و دیدن آکوآفینا در نقش یک دزد دیگر (مثل نمونه‌اش در Jumanji) ناامیدکننده است، اما در کل «کونگ‌فو پاندا ۴» با روحیه‌ای شاد خودش را تا سطح قابل قبولی از پویانمایی می‌برد. احتمالاً این یکی از دوست‌داشتنی‌ترین...

«کونگ‌فو پاندا ۴» بهترین فیلم مجموعه یا حتی بهترین ادامه‌ی سه‌گانه‌ی قبلی نیست، اما به‌عنوان فیلم چهارم یک فرنچایز، خیلی سرگرم‌کننده است. هرچند اکشنش به پای نسخه‌های قبلی نمی‌رسد و دیدن آکوآفینا در نقش یک دزد دیگر (مثل نمونه‌اش در Jumanji) ناامیدکننده است، اما در کل «کونگ‌فو پاندا ۴» با روحیه‌ای شاد خودش را تا سطح قابل قبولی از پویانمایی می‌برد. احتمالاً این یکی از دوست‌داشتنی‌ترین آثار اکشن-کمدی اقتباسی برای من است، اما واضح است که ایده‌ها رو به تکرار رفته‌اند. وقتی استاد شیفو به پو می‌گوید زمان آن رسیده که به قدم بعدی برود و پو به‌ناچار باید یک جنگجوی اژدها جدید انتخاب کند تا خودش به زندگی فکری‌تر بپردازد، قرار است خط اصلی داستان شکل بگیرد. البته دشمن فیلم—«کامیلیا» یا همان «کامنلئون»—به‌دنبال تصاحب توانایی‌های جنگجویان گذشته و استفاده از آنها برای تسلط بر جهان است. پو مجبور می‌شود ترفیعش را به تعویق بیندازد و همراه با دوست روباه‌گونهٔ تازه‌اش، ژِن، جلوی این نقشه‌ها را بگیرد. کلی صحنهٔ اکشن و دیالوگ‌های خودویرانگر وجود دارد، اما قصه بیش از حد بازیافتی‌ست. حتی پاندای اصلی هم وارد مالتی‌ورس شده و راستش من از این تم کمی خسته شده‌ام—به‌ویژه که این موضوع معمولاً با خطر واقعی همراه نیست. داستان قابل تماشا و پُر از لحظات بامزه است، اما اغلب فراموش‌شدنیست. بعد از بیش از ده سال هنوز اولین «کونگ‌فو پاندا» را کم دارم؛ آن فیلم واقعاً یک شاهکار بود: داستان، اکشن، دیالوگ‌ها، پرداخت شخصیت‌ها و کشمکش میان تای لانگ و شیفو همه بی‌نهایت خوب بودند. اما «کونگ‌فو پاندا ۴» برایم غیرقابل‌تحمل است. فیلم آن‌قدر ضعیف است که گفتن «کسل‌کننده» برایش تعریف است. از ناکجا ظهر، شخصیت ژِن وارد می‌شود؛ صحنه‌های کلیشه‌ای تکرار شده، دعواهای اضافه و شوخی‌هایی که از ناکجاآباد بیرون می‌آیند و خنده‌دار هم نیستند. بعد از بیست دقیقه تمایل به ترک سالن داشتم اما امید داشتم شاید چیزی بهتر شود؛ تا پایان اشتباه می‌دیدم. کارگردانی ضعیف، اداهای بازیگری و شوخی‌های بی‌مزه خسته‌کننده‌اند. هیچ شیمی‌ای میان پو و ژِن نیست، اما آن‌ها انگار آماده‌اند برای هم بمیرند. شخصیت ژِن خسته‌کننده و آزاردهنده است. مثل خیلی از فیلم‌های امروز، او را بدون تلاش یا مبارزه تبدیل کردند به «این کسیه که همه‌چیز رو به‌راحتی می‌گیره» و او را به‌عنوان جنگجوی اژدها انتخاب کردند. خوشحالم که این فیلم این‌طور تموم شد؛ حداقل می‌دانم دیگر سراغ آثار ضعیف این فرنچایز نمی‌روم. اگر اولی را دوست داشتید، بهتر است از این یکی دوری کنید و یادگاری‌های خوبتان را نگه دارید. من به فیلم‌هایی علاقه دارم که تجربه «تماشای یک بازی ویدیویی» را شبیه‌سازی کنند. فیلم پیش‌بینی‌پذیر و پر از بزنگاه‌های احمقانه‌ست ولی از آن لذت بردم. اجراها خوبند و در چند دقیقهٔ اول هم علف کشیدم. از آکوآفینا خوشم می‌آید. ناگهان یک شخصیت روباه وارد می‌شود! ناگهان یک پاندای جدید ظاهر می‌شود! ناگهان دشمنان پدیدار می‌شوند! دیالوگ‌نویسان باید بعضی کلمات را از فهرست طنزشان حذف کنند، مثل «متد» در «متد اکتینگ»؛ وقتی این عبارت را می‌شنوم یاد جرد لتو می‌افتم و این تداعی برای فیلم به‌ندرت مفید است. داستان قابل‌پیش‌بینی و بیش از حد توضیح‌داده‌شده‌است. رابطهٔ پو و ژِن تا قبل از «آن آشفتگی بزرگ» آن‌قدر پیش‌بینی‌شده است که اگر قبلاً فیلم‌های مشابه را ندیده باشید شاید غافلگیرتان کند، در غیر این‌صورت آشکار و کلیشه‌ای‌ست. پدران پو خوب کار شده‌اند؛ او یک پدر بیولوژیک بیوه و یک پدرخوانده دارد. این ساب‌پلات چندان ضروری نیست اما مسئلهٔ «دو پدر» هم چیز پیچیده‌ای نیست. «کونگ‌فو پاندا ۴» برای من مثل فیلم‌های قبلی است: با آن‌ها راحت‌ام اما خیلی فراتر از یک فیلم محکم نمی‌رود. صدها نکتهٔ قبلی را لازم نداشتم و فقط بازیگرها و شخصیت‌ها را به یاد داشتم. صدای بازیگران از جک بلک تا آکوآفینا و ویولا دیویس (که واقعاً خوب است) رضایت‌بخش است. موسیقی هم شنیدنی‌ست و بعضی قطعات یادآور آهنگ‌های دیگر سریال‌ها هستند—اتفاقی عجیب ولی برای من تداعی جالبی بود. داستان قابل‌قبول و انیمیشن خوب است؛ شخصاً احتمالاً فراموشش می‌کنم اما قبول دارم که فیلم قابل‌پذیرشی است. ابتدا از نبود «فوریس فایو» ناراحت شدم، اما طنز این فیلم حتی بهتر از قسمت قبلی بود و این موضوع جبران می‌کرد. مشکل وقتی آشکار می‌شود که چهار فیلم را پشت‌سرهم ببینی: داستان‌ها خیلی شبیه هم به‌نظر می‌رسند و حتی فیلم چهارم تا حدی کپی قسمت دوم است. اما با وجود بازیگران قوی و پیشرفت نسبی خط داستانی، فیلم تماشایی و لذت‌بخش است. فیلم از نظر بصری لذتبخش و پُر از صحنه‌های مبارزهٔ خوش‌ریتم و رنگ‌آمیزی زیباست، اما سؤال تلخی را برجای می‌گذارد: آیا واقعاً جنگجوی اژدها باید از بازنشستگی برای این مأموریت بیرون بیاید؟ بیایید با هم ببینیم کجاهای این ماجراجویی می‌درخشند و کجاها کمتر موفق‌اند. تغییر کارگردان از همان چند دقیقهٔ اول آشکار است. مایک میچل امن بازی می‌کند و فیلم را بیشتر مثل یک قسمت بلند سریال با بودجهٔ عظیم رفتار کرده است؛ او بلد است چه لقمه‌های بصری‌ای برای نگه‌داشتن توجه کودکان بسازد. اما قیمت این هیجان پرشتاب بالاست: فیلم آن حس تأمل‌گونه و لطیف قبلی را ندارد؛ آن شعری که به ما اجازه می‌داد زیر درخت هلو نفس بکشیم و درد شخصیت‌ها را بفهمیم تقریباً محو شده است. فیلم کمابیش به‌خاطر برنامهٔ استودیو و برای پر کردن جدول زمانی ساخته شده، نه برای نوآوری. مشکل بزرگ داستان همین است: قصه نفس کم می‌آورد. پو و ژِن از صحنه‌ای به صحنهٔ دیگر می‌پرند، به‌وسیلهٔ تصادفات بسیار راحت و رمزآلود. ژِن همه‌کلیدها و راه‌های میان‌بر را بلد است و برای هر در قفل‌شده راه‌حلی جادویی دارد. اتفاقات چون باید رخ دهند رخ می‌دهند، نه به‌خاطر انتخاب‌های دشوار شخصیت‌ها. این‌طور به‌نظر می‌رسد که اول صحنه‌های اکشن نوشته شده‌اند و بعد یک فیلمنامهٔ سُست برای وصل کردن آن‌ها دوخته‌اند. جک بلک هنوز با کاریزمایش کمدی را حمل می‌کند. انرژی صوتی‌اش همان تُن طرفدار شیفته‌ای است که به پو می‌آوردیم. مشکل این است که شوخی‌ها بسیار ضربه‌ای‌اند؛ گاهی حس شوخ‌طبعی پو شما را از ته دل می‌خنداند، اما بلافاصله فیلم یک اسکچ کودکانه نشان می‌دهد. برای نمونه، خرگوش‌های روانی شبیه شخصیت‌های یک فیلم مینیونز‌اند و هر تلاش برای ایجاد تنش واقعی را خراب می‌کنند. اما وقتی حرف زدن تمام می‌شود و دعوا شروع می‌شود، جادوی دریم‌ورکس دوباره بازمی‌گردد. اکشن خلاق، پرانرژی و از نظر بصری چشم‌نواز است. آن‌ها بلدند چگونه از محیط در چیدمانِ مبارزات استفاده کنند؛ صحنهٔ میخانهٔ لرزان روی لبهٔ پرتگاه، با هر قدم اشتباه که ریتم ضربات را تغییر می‌دهد، لذت‌بخش است. ترکیب سبک‌های مبارزه نیز موفق است: وقتی کمانیلئون شروع به استفاده از توانایی‌های دزدیده‌شده می‌کند، ترکیبی از انواع تکنیک‌ها را می‌بینیم که برای علاقه‌مندان به زیبایی‌شناسی کونگ‌فو لذت‌بخش است و حقش بود زمان پخش بیشتری داشته باشد. اما پرداخت شخصیت‌های فرعی ناموفق است. چهره‌های جدید، به‌ویژه مجرمان در لانهٔ دزدان، سریع وارد و خارج می‌شوند و بیشتر شبیه دکوراند تا ساکنان یک جهان زنده. و فقدان «فوریس فایو» ضربهٔ بزرگی به دینامیک فرنچایز وارد می‌کند؛ آن‌ها نقطهٔ تعادل جدی‌ای برای شوخ‌طبعی پو بودند و نبودشان یک خلأ را به‌وجود آورده که با تبهکاران کلیشه‌ای پر شده است. ایدهٔ اصلی دربارهٔ پو روی کاغذ عالی است: او باید از نقش جنگجویی که همه‌چیز را با مشت حل می‌کند کناره‌گیری کند و تبدیل به راهنمای معنوی شود؛ مسئله‌ای شبیه سندرم جعل هویت پیش از بازنشستگی. اما فیلم این کشمکش را روی اتوپایلوت می‌بلعد؛ پو واقعاً با این تغییر دست‌و‌پنجه نرم نمی‌کند؛ فقط کمی غر می‌زند و سریع سراغ مبارزهٔ بعدی می‌رود. رشد شخصی‌اش سطحی‌ست و وزن دراماتیک سابق را از او گرفته‌اند. این لغزش در رشد پو، پیام اخلاقی داستان را ضعیف می‌کند. پیام «هر هستهٔ هلو وعدهٔ درخت جدیدی را دارد» زیباست—پذیرش فصل‌های جدید زندگی و رها کردن گذشته موضوع عمیقی است—اما فیلم ترجیح می‌دهد این درس را از زبان شیفو برای مخاطب بازگو کند تا اینکه اجازه دهد پو خودش آن را تجربه کند. این تم سطحی می‌ماند؛ کاشته شده اما سیراب نشده. یکی از ناامیدکننده‌ترین موارد، هدررفت عظیم کمانیلئون است. توانایی او برای دزدیدن چی و فرم‌های دیگر جنگجویان پتانسیل زیادی داشت. اما انگیزه‌اش برای تسلط بر جهان؟ چون در گذشته به‌دلیل کوچک بودن اجازهٔ تمرین داده نشد. در جهانی که مانتیس—کسی به اندازهٔ یک انگشت—هر روز می‌جنگد و موفق است، این بهانه خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. در مقایسه با خشم پرشور تای لانگ یا ترس روان‌شناختی لرد شن، انگیزه‌های او بیشتر شبیه یک لجبازی کودکانه‌اند. با وجود انگیزه‌های ضعیف، طراحی بصریِ شرور موفقیت درخشانی‌ست. تیم هنری همچنان در طراحی کاراکترها عالی عمل کرده‌اند؛ بافت فلس‌دار پوستش، لباس‌های باشکوه و انعطاف عجیب بدنش هنگام تغییرشکل، جادوی تاریکی را خلق می‌کند که تا حدی ضعف نوشتار شخصیت را جبران می‌کند. اگر ساختار در حال فروپاشی است، بازیگران صدا نقش سیمان سریع‌خشک‌کننده را بازی می‌کنند. بازی‌های صوتی ستون اصلی فیلم هستند. جذابیت جک بلک مسلم است، اما وویلا دیویس معجزه‌ای انجام می‌دهد؛ او خشونت و تکبر ملموسی به کمانیلئون می‌دهد که آن را از آنچه در فیلمنامه نوشته شده خطرناک‌تر جلوه می‌دهد. و شنیدن صدای داستین هافمن در نقش استاد شیفو با همان لحن کم‌طاقتی‌ جزیی از لذت‌های سینمای پویانمایی است. حفظ هانس زیمر و آوردن استیو مازارو برای موسیقی به‌عنوان یک دفیبریلاتور در لحظات نزدیک به مرگِ روایت عمل می‌کند. موسیقی آن عظمت حماسی را درمی‌آغزد، با سازهای کوبه‌ای قوی و سازهای سنتی چینی. اغلب همین موسیقیست که صحنه را به دوش می‌کشد و احساسی را خلق می‌کند که فیلمنامه قادر به تولیدش نیست. از لحاظ گرافیکی جای بحثی نیست: نورپردازی حجمی، تکسچرها و جلوه‌های ذره‌ایِ درخشان وقتی چی تخلیه می‌شود، همه چشم‌ها را مسحور می‌کنند. رنگ‌های زنده روی صفحه می‌ترکند و جلوه‌ای هنری و روان خلق می‌کنند؛ از نظر فنی، بدون شک زیباترین فیلم این فرنچایز است. تصمیم به گسترش نقشهٔ جغرافیایی سری هم تصمیم درستی بود. ترک کردن کوهستان‌های آرام درهٔ صلح و رفتن به شهر جونیپر تازگی زیبایی‌شناختی فوری می‌آورد. آن محیط شهری شلوغ با حیوانات، خیابان‌های تند و کوچه‌های باریک، تراکم بصری خوبی ایجاد می‌کند و نشان می‌دهد جهان جنگجوی اژدها هنوز گوشه‌های دیدنی زیادی دارد. برای گشت‌وگذار در این شهر، پو همراه ژِن می‌شود. آکوآفینا صدای خش‌دار مناسب یک روباهِ کوچه‌بازاری را می‌دهد و دینامیک میان آن‌ها چند لحظهٔ سرگرم‌کننده خلق می‌کند. اما قوس شخصیتی ژِن پر از کلیشه است: دزدِ با دل مهربان که نیمهٔ فیلم قهرمان را می‌فروشد و در اوج پشیمان می‌شود. همه‌چیز آن‌قدر سرهم‌بندی و قابل‌پیش‌بینی‌ست که رستگاری‌اش مصنوعی به‌نظر می‌رسد. یکی از چیزهایی که در این دوستی جدید حس می‌شود، فقدان تاکوئیسم عملی است. فیلم‌های اولیه با برگرداندن فلسفه‌های شرقی پیچیده—مثل توهم کنترل و رسیدن به آرامش درونی—به عناصر حیاتی روایت می‌درخشیدند. در اینجا سفر معنوی تقلیل یافته و «شدن یک رهبر معنوی» تقریباً مثل پر کردن یک فرم اداری دیده می‌شود؛ بار عرفانی و تأملی که کونگ‌فو پاندا را از انیمیشن‌های معمولی متمایز می‌کرد، اینجا خالی‌ست. در غیاب خلق محتوای تازه، فیلمنامه بی‌شرمانه به احساس نوستالژیک تماشاگر تکیه می‌کند. فیلم نماها و حرکات کلاسیک را بازیابی می‌کند و در اکشن نهایی به فنس‌سواری برای هواداران روی می‌آورد. این حس به‌وجود می‌آید که تولیدات به قدرت شرورش اعتماد ندارند و دائماً مجبورند با گذشته جلوه‌فروشی کنند تا ما را به یاد علاقهٔ قبلی‌مان بیندازند. مثال بارز این فن‌سرویس ارزان بازگشت تای لانگ است. آوردن خشن‌ترین و اولین دشمن سری از قلمرو ارواح در تریلرها شبیه یک رویداد بزرگ جلوه می‌کرد، اما در عمل؟ او فقط می‌آید چند شعار بگوید، مشت‌های تحقیرآمیز می‌خورد تا قدرتمندی کمانیلئون نشان داده شود و بعد بی‌صدا می‌رود. دیدن چنین شرور نمادینی که تنها به‌عنوان سکوی پرتاب برای یک آنتاگونیست ضعیف استفاده می‌شود، ناراحت‌کننده است و شبیه هدر دادن طلای خالص است. بخشی از این هدررفت به تدوین شتاب‌زده بازمی‌گردد. ریتم فیلم مثل ماشینی است که در سراشیبی رها شده: وقت نمی‌گذارد چیزی جا بیفتد. یک خیانت بزرگ کشف می‌شود؟ برید سریع، ما الآن در یک تعقیب‌وگریز کالسکه‌ای دیگر هستیم. سکوت و مکث دراماتیک وجود ندارد. همین ریتم پردهٔ سفر معنوی را تبدیل می‌کند به مجموعه‌ای وحشت‌زده که از این می‌ترسد بیننده حتی برای پنج ثانیه خسته شود؛ وزن هر افشاگری را خنثی می‌کند. این شتاب‌زدگی در درگیری نهایی به اوج می‌رسد و تنشی به نازکی یک لیوان آب ایجاد می‌کند. در تهدیدات قبلی همیشه این حس بود که اگر پو ببازد، فاجعه‌ای عظیم رخ می‌دهد؛ اما اینجا، با وجود اینکه کمانیلئون توانایی‌های بزرگ‌ترین جنگجویان را جذب می‌کند و به یک کیمرا عظیم تبدیل می‌شود، مبارزه هیچ حس اضطرار یا خطر واقعی ندارد. وزن احساسی کم است و تهدید نهایی تنها یک مزاحمت در روزمرگی پاندا به‌نظر می‌آید. جالب اینکه اگر یک خط داستانی واقعاً ریتم و احساس درست را پیدا کرده، داستان فرعی آقای پینگ و لی شان بوده است. سفر این دو پدر بیش‌ازحد محافظه‌کار که پسرشان را دنبال می‌کنند تا مطمئن شوند آسیبی به او نرسد، روح واقعی‌ای دارد که در قصهٔ اصلی کمبودش حس می‌شد. دینامیک «زوج در سفر جاده‌ای» میان غاز عمل‌گرای پینگ و پاندا تنبل، مهربانانه و دلنشین است و یادآور می‌شود که قدرت این فرنچایز همیشه در پیوندهای غیرمعمول خانواده‌ای بوده است. جمع‌بندی: آنچه روی صفحه می‌بینیم نه فاجعهٔ کامل است و نه شاهکاری فراموش‌نشدنی؛ فیلمی متوسط و امن که دقیقاً نمی‌داند با شخصیت اصلی‌اش چه کند. مسیر داستان پرت می‌شود، چند خنده درمی‌آورد و با مبارزات فوق‌العاده و تصاویر چشم‌نواز تحسین‌برانگیز می‌شود. اگر نسبت به شخصیت پو دلتان نرم است، ارزش دارد پاپکورن‌تان را بردارید و بگذارید دوباره مقداری از چی جنگجوی اژدها شما را درگیر کند. بدون انتظار برای انقلاب، از نمایش نورها و رنگ‌ها لذت ببرید و خودتان قضاوت کنید که آیا وقت آن رسیده پو در سایهٔ درخت هلو استراحت کند یا نه.