فیلم Doctor Zhivago 1965

دیوید لین بازیگران برجسته‌ای را گرد هم آورده و همراه با موسیقی به‌یادماندنی موریس جار و فیلم‌برداری باشکوه فردی یانگ، به‌خوبی از پس اقتباس طولانی پاسترناک دربارهٔ «یوری» — پزشک روس (با بازی عمر شریف) — برآمده است. الک گینس که در نقش ژنرالی در ارتش شوروی ظاهر می‌شود، راوی داستان است و ریتا تاشینگهام که با ظرافتی معصوم نمایش داده شده، کانال بازگشت‌ها به...

دیوید لین بازیگران برجسته‌ای را گرد هم آورده و همراه با موسیقی به‌یادماندنی موریس جار و فیلم‌برداری باشکوه فردی یانگ، به‌خوبی از پس اقتباس طولانی پاسترناک دربارهٔ «یوری» — پزشک روس (با بازی عمر شریف) — برآمده است. الک گینس که در نقش ژنرالی در ارتش شوروی ظاهر می‌شود، راوی داستان است و ریتا تاشینگهام که با ظرافتی معصوم نمایش داده شده، کانال بازگشت‌ها به گذشته است؛ کم‌کم درمی‌یابیم که در آغاز ماجرا درگیری‌های درونی و خانوادگی نقش بزرگی دارند. یوری عاشق «لارا» (جولی کریستی) می‌شود؛ لارا که اتفاقاً معشوقهٔ «کوماروفسکی» (راد استایگر) هم هست — کسی که حاضر است حتی مادرش را هم بفروشد و به او خیانت می‌کند. دل‌ناامیدی از این رابطه باعث می‌شود یوری در نهایت با دخترخاله‌اش «تونیا» (جرالدین چپلین) ازدواج کند، اما با نزدیک شدن به پایان جنگ جهانی و وقوع انقلاب اکتبر که کشور را به هرج‌ومرج جنگ‌زده‌ای تبدیل می‌کند، هیچ‌چیز ساده نیست؛ خانواده‌ها از هم پاشیده می‌شوند و در تلاش برای فرار از گلوله‌ها و خشونت، متلاشی می‌گردند. در ادامه معلوم می‌شود لارا با چهرهٔ بلندپایهٔ کمونیست «پاشا» (تام کورتی) ازدواج کرده، اما جنگ آن رابطه را نابود می‌کند و وقتی یوری از این موضوع باخبر می‌شود، در غمِ آن‌چه می‌توانست باشد فرو می‌رود. این فیلم در واقع مجموعه‌ای از داستان‌های عاشقانه است — عشق به آدم‌ها، به میهن، به یک آرمان — و لین موفق می‌شود پیچیدگی‌های این مضامین را بدون غرق‌کردن مخاطب در موعظه یا خشونتِ بیش‌ازحد، ماهرانه در هم بیامیزد. ما از فضای سیاسیِ حاکم آگاهیم، اما فیلمنامهٔ الهام‌بخش رابرت بولت سیاست را به‌تدریج و با طعمی دل‌پذیر به مخاطب می‌چشاند و در عین حال مطمئن می‌شود که روایات انسانی محور باقی بمانند. وسعت‌های بیکران روسیه — به‌ویژه در نماهای سفرهای قطار — چشمگیر و تاثیرگذارند و فرصتی برای نفسی کوتاه از هجوم مداوم دیالوگ‌ها فراهم می‌آورند؛ دیالوگ‌هایی که برای دنبال‌کردن داستان غالباً ضروری‌اند. اگر فرصت نشستن سه ساعت پشت پردهٔ بزرگ و دیدن این فیلم را پیدا کردید، حتماً این کار را بکنید. این سینما در اوج قدرت خود است و عظمتِ سازمان‌دهی مشارکت جمعی، جابه‌جایی‌های وسیع و تصویربرداری باشکوه — در دورانی که خبری از رایانه نبود — به‌خوبی ارزش گذر زمان فیلم را دارد، زیرا این حماسه شما را در بر می‌گیرد.