فیلم Weekend 1967

در دههٔ ۱۹۶۰ ژان-لوک گدار همان سبک کج‌ومعوج، جسورانه و تجربی‌ای را ادامه داد که او را به‌عنوان یکی از پایه‌های موج نو فرانسه معروف کرد، اما آثارش کم‌کم آگاهی سیاسی بیشتری نشان داد که از انفجار جامعهٔ مصرفی در آن دهه برانگیخته شده بود. به نظر گدار، طبقهٔ مرفه روزبه‌روز خودخواه‌تر و رقابت‌بردارتر می‌شد و از طبقهٔ محروم جهان نمی‌توان انتظار داشت که بی‌تحرک...

در دههٔ ۱۹۶۰ ژان-لوک گدار همان سبک کج‌ومعوج، جسورانه و تجربی‌ای را ادامه داد که او را به‌عنوان یکی از پایه‌های موج نو فرانسه معروف کرد، اما آثارش کم‌کم آگاهی سیاسی بیشتری نشان داد که از انفجار جامعهٔ مصرفی در آن دهه برانگیخته شده بود. به نظر گدار، طبقهٔ مرفه روزبه‌روز خودخواه‌تر و رقابت‌بردارتر می‌شد و از طبقهٔ محروم جهان نمی‌توان انتظار داشت که بی‌تحرک بماند. جامعه به‌سوی فروپاشی پیش می‌رفت و فیلم ویکند (Week End, 1967) تصویری ابزوردیستی از این فروپاشی را در یک ساعت و چهل‌وپنج دقیقه ارائه می‌دهد. این فیلم قطعاً نقطهٔ ورود مناسبی برای آشنایی با گدار نیست — اگر با آثار او آشنایی ندارید، ابتدا Breathless یا Le Mépris را ببینید — اما به‌عنوان اوجِ یک دههٔ اول سینمای او فیلمی درخشان است. (پس از این فیلم گدار برای چند سال از انظار دور شد و با ژان-پیر گورین به ساخت آثار آشکارتر سیاسی در جمع دیژا ورتوف پرداخت.) زوج متأهل رولان (ژان یانه) و کورین (میریل دارک) برای یک آخرهفته از پاریس به خانهٔ پدر و مادر کورین می‌روند، چون پدر او در حال مرگ است و آن‌ها می‌خواهند سهم خود از ارث را پشت سر نگذارند. رابطهٔ خانوادهٔ آن‌ها با والدین کورین تنها مبتنی بر پول است؛ علاوه بر این، هر دو شریک زندگی خیانت پنهانی دارند و هر یک قصد دارد بعداً دیگری را کنار بگذارد تا با معشوق خود فرار کند. با خروج رولان و کورین از پاریس، به‌نظر می‌رسد تمدن در پیرامون‌شان محو شده است: مردم به‌خاطر بحث‌های پیش‌پاافتاده با خشونت با هم درگیر می‌شوند، خیابان‌های خروجی پاریس در ترافیکی بی‌پایان از بوق و فریاد گرفتارند و حاشیهٔ جاده پر از تصادفات و قربانیان خونین است. ویکند پرترهٔ عظیمی از رذالت‌های انسانی است؛ همچون دوزخِ دانته، چهرهٔ تاریک و سقوط اخلاق را به تصویر می‌کشد. حتی هنگامی که رولان و کورین با گروهی از هیپی‌ها — رؤیابافان ایدئالیستی که با نظم بی‌رحمانهٔ سرمایه‌داری مخالف‌اند — روبه‌رو می‌شوند، گدار آن‌ها را نیز با خشونت فراوان نشان می‌دهد. گدار پیشگویی شگفت‌انگیزی داشت: نه‌تنها این فیلم را یک سال قبل از حوادث مه ۱۹۶۸ ساخت و شورش جوانان را پیش‌بینی کرد، بلکه انتظار داشت همان عیوبی که در سیستمی که سرنگون می‌شود وجود دارد، در خودِ نسل جدید نیز تکرار شود. از نظر بصری، ویکند به‌اندازهٔ دیگر فیلم‌های رنگی گدار در این دوره لذت‌بخش است و حال‌وهوایی پاپ‌آرت دارد. گدار و فیلمبردارش رائول کوتار رنگ‌بندیِ قوی‌ای داشتند — به‌ویژه استفادهٔ پررنگ از قرمز، سفید و آبیِ پرچم فرانسه — و تمام رنگ‌ها بر پرده جسور و برق‌آسا هستند. از لذایذ فیلم برای دوستداران سینما چند برداشت بلندِ دنبال‌کننده است که گرفتن‌شان نیاز به مهارتی عظیم داشت، مانند برداشت طولانی از ترافیکِ متراکم. در نماها شعر و تأثیر عاطفی بسیاری هست: برای من، یک برداشت بلند که در آن پیانیستی سوییتِ موتزارت را برای عده‌ای کشاورز در یک طویله اجرا می‌کند و آن ویازمسکی (در نقشی غیرحرفه‌ای) به‌سمت جمع می‌آید تا گوش دهد، به همان اندازهٔ تأثیرگذار است که هر چیزی از تارکوفسکی. در این فیلم گدار فرض را بر تماشاگرِ اهل مطالعه می‌گذارد؛ کسی که بخش عمده‌ای از کانن ادبی را خوانده و از منازعات سیاسیِ نه‌فقط زمانهٔ ما بلکه بازگشتی به قرن هجدهم نیز آگاه است. بنابراین وقتی رولان و کورین در حوالیِ صحنهٔ حادثهٔ نهایی‌ خود سرگردانند، با چهرهٔ تاریخی سن-ژوست از انقلاب فرانسه (یکی از دو نقش بامزه‌ای که ژان-پیر لود ایفا می‌کند) مواجه می‌شوند که به‌طرزی ابزورد از نوشته‌های خود سخن می‌گوید و لباسِ دوره را بر تن دارد. آن‌ها سپس با شخصیت‌هایی مانند تام انگشتی و امیلی برونته برخورد می‌کنند. با نزدیک شدن اوج فیلم، دو نمایندهٔ جهان سوم — مردان رفتگر آفریقایی و عرب که قهرمانان ما با آن‌ها توقف می‌کنند — متنی انقلابی و مارکسیستی را مدت نسبتاً طولانی بازمی‌خوانند. صحنه‌ای که در آن کورین تجربهٔ جنسی‌اش را برای معشوقش بازگو می‌کند، پارودی‌ای از فیلم PERSONA اینگمار برگمان است که سال پیش از آن منتشر شده بود. انتشار دوبارهٔ ویکند در قالب بلوری تصویری چشمگیرتر از بومِ پاپ‌آرتِ فیلم‌های رنگیِ دههٔ ۱۹۶۰ گدار ارائه می‌دهد و جزئیات بیش‌تری نسبت به نسخه‌های قدیمی‌تر دی‌وی‌دی آشکار می‌شود. افزوده‌های نسخهٔ جدید نیز آموزنده و جذاب‌اند؛ برای بینندگانی که با زمینه‌های ادبی، سیاسی و اجتماعیِ گدار آشنایی قبلی ندارند، یک مقالهٔ تصویری بیست‌دقیقه‌ای از کنت جونز توضیح‌دهندهٔ اغلب ارجاعات فیلم و برخی تحولات زمانهٔ گدار است. همچنین مصاحبه‌هایی با بازیگران اصلی پیش از اکران ۱۹۶۸ فیلم و گفتگوهایی با رائول کوتار و کلود میلر به‌عنوان تکمیل‌کنندهٔ اطلاعاتِ پشت‌صحنه موجود است.