فیلم The Quiet Man 1952

یکی از آن فیلم‌هایی که در زمان خود هم موفقیت تجاری داشت و هم موفقیت نقدی، اما امروز در جذب مخاطبان جدید دچار مشکل شده است. ما به دیدن جان وِین در آثار وسترن عادت داریم، اما اینجا او نقش یک مشت‌زن بازنشسته را بازی می‌کند که پس از بازگشت به زادگاهش در ایرلند، درگیر یک داستان عاشقانهٔ ساده و کم‌ادعا می‌شود: دل‌بستن به زنی سرخ‌مو...

یکی از آن فیلم‌هایی که در زمان خود هم موفقیت تجاری داشت و هم موفقیت نقدی، اما امروز در جذب مخاطبان جدید دچار مشکل شده است. ما به دیدن جان وِین در آثار وسترن عادت داریم، اما اینجا او نقش یک مشت‌زن بازنشسته را بازی می‌کند که پس از بازگشت به زادگاهش در ایرلند، درگیر یک داستان عاشقانهٔ ساده و کم‌ادعا می‌شود: دل‌بستن به زنی سرخ‌مو و با شخصیتی قوی و درگیری‌های جدی با برادر او که از این رابطه خوشش نمی‌آید. فیلم در زمان اکران جوایزی مانند اسکار بهترین فیلم‌برداری رنگی و بهترین کارگردانی را به‌دست آورد؛ دستاوردی تحسین‌برانگیز که نشان می‌دهد گاهی آثار شایسته باید منتظر بمانند تا مخاطبانی پیدا کنند که بتوانند ارزش‌شان را درک کنند. اما امروز این فیلم کمی گم شده به‌نظر می‌رسد و در خطر قرار گرفتن در دستهٔ آثاری است که فقط در مجموعه‌ها یا شبکه‌های فیلم‌های قدیمی دیده می‌شوند. یکی از دلایل، نبود تعریف ژانری مشخص است: نه درام قوی‌ای‌ست و نه به‌اندازهٔ لازم خنده‌دار تا بتوان آن را کمدی موثری دانست؛ طنز آن بیشتر بر پایهٔ رابطهٔ عشق-نفرت میان شخصیت‌های اصلی است و این به‌تنهایی کافی نیست. از نظر بازی‌ها هم با وجود حضور بازیگران مطرح، هیچ‌کدام عملکردی درخشان ارائه نمی‌دهند و اثر در کارنامهٔ آن‌ها بیشتر به‌عنوان یک اثر فرعی باقی می‌ماند. جان وین همواره جذاب و کاریزماتیک است و اینجا نیز همین‌طور، مورین اوهارا نقش چشمگیری دارد و ویکتور مک‌لاگلن هم ناامید نمی‌کند، اما بازیگران دیگر بیشتر در صحنه پرسه می‌زنند تا اینکه تاثیری ماندگار بگذارند. از نظر محتوایی، یکی از مشکلات بزرگ فیلم، بهره‌گیری از کلیشه‌های متعدد دربارهٔ ایرلند است: تصویری روستایی، بسیار سرسبز، واپس‌گرا، با آداب‌ورسمی تا حدی ابتدایی و با مردمانی که اغلب سرخ‌مو و اهل مشروب‌خوری نشان داده می‌شوند؛ اگر اهل ایرلند این تصویر را ببینند، احتمالاً احساس راحتی نخواهند کرد. از لحاظ فنی اما فیلم نقاط قوت دارد؛ رنگ‌ها و مناظر روستایی بسیار زنده و چشم‌نوازند و فیلم واقعاً چشم‌نواز است. آنچه تجربه را تضعیف می‌کند، طولانی‌بودن بیش از حد فیلم نسبت به آنچه روایت می‌کند و کند شدن ضرب‌آهنگ در مقاطعی است. در سوی مثبت، جان فورد زمان بیشتری به مجموعه‌ای از بازیگران می‌دهد که هر یک در شکل‌گیری ستاره شدن جان وین نقش داشته‌اند. وین در نقش «تورنتون» بازمی‌گردد تا در زمین خانوادگی اقامت کند، با مرد قدرتمندی محلی به‌نام «دانهِر» رقابت می‌کند، با بیوه‌ای به‌نام سارا کنار می‌آید و در این میان با «مِری کیت» آشنا می‌شود که خواهر دشمن جدیدش است. حضور او مردم روستا را دوپاره می‌کند اما با همراهی شخصیت‌هایی مانند «فِلین» و کشیش «لونرگان»، آغاز به خواستگاری می‌کند و ماجراهای شوخ‌طبعانه و کم‌پروایی پیش می‌آید. مِری کیت در اکثر موارد هم‌پای او حرکت می‌کند و در نهایت پایانی شاد و جذاب رقم می‌خورد که از مفرح‌ترین لحظات سینماست. فیلم‌برداری رنگی و پرجنب‌وجوش، فضایی سرشار از خیال و زیبایی می‌سازد و جان وین جنبه‌ای اندک متفاوت و کمی متنوع‌تر از سبک بازی معمولش نشان می‌دهد؛ اوهارا نیز در بهترین فرم خود است. در مجموع، فیلم بیشتر فرصتی به بازیگران جانبی می‌دهد تا با خلق فضایی کمیک و صمیمی، دو ساعت تماشاگر را سرگرم کنند؛ اثری سبک و پُرکِرمولی که با وجود سادگی، دیدنی و لذت‌بخش است.