فیلم Ray & Liz 2018

ممکن است دلگیر و عبوس به نظر برسد، اما فیلم در عین حال پرجان، تند و پیشرو است. بد نیست ذکر شود که گاه‌گاهی بسیار خنده‌دار هم هست، از نوعی کمدی انسانی خشن (روی تیتراژ پایانی «Good Thing» از Fine Young Cannibals پخش می‌شود). کنار گذاشتن فیلم به‌خاطر موضوعات نامطبوع، لوکیشن شهری بی‌زرق‌وبرق و حس غالبِ افسردگی که سراسرِ «Ray & Liz» را فرا گرفته،...

ممکن است دلگیر و عبوس به نظر برسد، اما فیلم در عین حال پرجان، تند و پیشرو است. بد نیست ذکر شود که گاه‌گاهی بسیار خنده‌دار هم هست، از نوعی کمدی انسانی خشن (روی تیتراژ پایانی «Good Thing» از Fine Young Cannibals پخش می‌شود). کنار گذاشتن فیلم به‌خاطر موضوعات نامطبوع، لوکیشن شهری بی‌زرق‌وبرق و حس غالبِ افسردگی که سراسرِ «Ray & Liz» را فرا گرفته، اشتباه بزرگی خواهد بود. این درام با انرژی خشمگین می‌درخشد و نشان می‌دهد زندگی واقعاً چقدر تیره و تلخ بود و متأسفانه هنوز هم می‌تواند برای بخش‌های بزرگی از جمعیت چنین باشد. — جیک وات فکر می‌کنم بخشی از مشکل من این است که در یک اتاق و آشپزخانهٔ یک خانهٔ سه‌طبقهٔ اجاره‌ایِ دههٔ ۱۹۷۰ در گلاسگو بزرگ شده‌ام؛ آنجا هفته‌ای یک‌بار در سینک با آبی که از کتریِ روی اجاقِ گازِ متره جوشیده بود، غسل می‌کردیم. بنابراین این قصه‌های مصائب «شمالی» (انگلیسی) برایم کمی اغراق‌آمیز به نظر می‌رسند. در مقایسه با نسل‌های قبلی، این ساکنان بیرمنگام حتی نمی‌دانند چه خوش‌شانس‌اند، چون در محله‌هایی زندگی می‌کنند که امکاناتشان در سطحی است که تا چند سال پیش فقط می‌شد تصورش را کرد. آیا آن‌ها خودشان علت تنگدستی‌شان‌اند یا این شرایط هر ذرهٔ روحیهٔ باقی‌مانده‌شان را له کرده است؟ برای پاسخ سه خط داستانی پیش رو داریم: «ری» الکلی، همسر زنجیراسلی‌اش «لیز» و دو پسر نسبتاً رهاشده‌شان «ریچارد» و «جیسون». زندگی‌شان در یک آپارتمان دولتی نسبتاً فرسوده عملاً در حالت خودکار می‌گذرد تا اینکه «جیسون» (جاشوا میلارد-لوید) فرصت می‌یابد یک شب را پیش یکی از دوستان مدرسه‌ای‌اش بماند و بفهمد خانواده‌های دیگر چگونه بدون نیازِ دائم به الکل عمل می‌کنند. برای من در واقع همین دو پسر بودند که باعث شدند فیلم تا حدی برایم کار کند؛ هم او و هم برادرش «ریچارد» (جیکوب توتون در نقش پسر جوان‌تر) نگرش‌هایی کاملاً متفاوت نسبت به بی‌تفاوتی تکان‌دهندهٔ والدین — آن‌طور که در شخصیت مادرشان (الا اسمیت) تجسم یافته — ارائه می‌دهند؛ مادری که وقتی نمی‌توانست مشکلات را نادیده بگیرد، راه‌حلش ریشه‌کن کردن آنها بود. فیلم در دوران بریتانیای مارگارت تاچر می‌گذرد، در بخشی از کشور که چندان درگیر فلسفه‌های محافظه‌کارانهٔ او نبود و بتّی بوثرویْد یکی از نمایندگان شاخص آن حوزه به‌شمار می‌رفت؛ بنابراین می‌توان فرض کرد روایت جان بیلهام از سیاست‌های آن زمان که به‌نظرش تقسیم‌کننده و خودمحور بودند، حمایت‌آمیز نیست. اما وقتی به شخصیت‌هایی که پیش چشممان قرار می‌دهد نگاه می‌کنیم، واقعاً دشوار است نسبت به این آدم‌ها احساس همدلی یا ترحم کنیم. آن‌ها حتی به خودشان اهمیتی نمی‌دهند، پس چرا ما باید بدهیم؟ در این زمینه، اجراهای الا اسمیت و نیز نسخهٔ جوان‌تر «ری» با بازی جاستین سالینگر واقعاً قدرتمندند. آن‌ها کاملاً باورپذیرند، اما خیلی دوست‌داشتنی نیستند زیرا در بدبختی درون‌گرایانه‌شان غوطه‌ورند. فیلم به طیف وسیعی از مسائل اجتماعی از جمله سلامت روان می‌پردازد و طنزی تاریک و گاه بسیار زیرکانه هم دارد که نگرش‌های شخصیت‌ها نسبت به اعتیاد و نکبتِ زندگی‌شان را نشان می‌دهد؛ اما متأسفانه من کلِ اثر را بیش از حد مظلوم‌نمایانه یافتم. فیلم تیره است، اما تا حدی زندگی همان چیزی است که خودت می‌سازی، و آن‌ها حتی نتوانسته بودند تختِ خود را مرتب کنند.