فیلم Clockers 1995

اسپایک لی نمونه‌ای تأسف‌برانگیز از فیلم‌سازی بسیار توانمند است که استعداد واضحِ هنری‌اش به‌خاطر مسائلی خارج از خود سینما در سینمای جریان اصلی معاصر دیده نمی‌شود. می‌دانم که برای بزرگ شدن در هر کاری باید چیزهای دیگری فدا شوند، و در مورد او به‌نظر من برای هر دستاوردی که قطعاً در عرصهٔ فیلم‌سازی داشته، نوعی «نابغهٔ تک‌بعدی» پدید آمده است (این اصطلاح را تحقیرآمیز نمی‌گویم)—یعنی...

اسپایک لی نمونه‌ای تأسف‌برانگیز از فیلم‌سازی بسیار توانمند است که استعداد واضحِ هنری‌اش به‌خاطر مسائلی خارج از خود سینما در سینمای جریان اصلی معاصر دیده نمی‌شود. می‌دانم که برای بزرگ شدن در هر کاری باید چیزهای دیگری فدا شوند، و در مورد او به‌نظر من برای هر دستاوردی که قطعاً در عرصهٔ فیلم‌سازی داشته، نوعی «نابغهٔ تک‌بعدی» پدید آمده است (این اصطلاح را تحقیرآمیز نمی‌گویم)—یعنی در مهارت‌های اجتماعی، به‌خصوص در زمینهٔ بازاریابی خود یا انتقال شخصیتش در این حوزه، ضعفی دارد—و این ضعف به‌طرز منفی‌ای روی آثارش تأثیر می‌گذارد. و این واقعاً حیف است، چون این فیلم فیلمِ خوبی بود. او و رویکرد عالی‌اش به سینما مرا به یاد اصل عدم‌قطعیت هایزنبرگ می‌اندازد و باعث می‌شود: نخست، آرزو کنم لی خوشبختی بیشتری در زندگی‌اش بیابد تا بهتر به نظر برسد و شخصیتش کمتر بر سینماپذیرانی مثل من تأثیر منفی بگذارد؛ و دوم، مثلِ فیلم «A Beautiful Mind» کنجکاوم بدانم اگر او خوشحال‌تر و خوش‌اخلاق‌تر بود آیا این ممکن بود به‌طور منفی بر فیلمسازی‌اش تأثیر بگذارد؟ سوالات فلسفی‌ای از این دست گاهی مرا تا نیمه‌شب بیدار نگه می‌دارد، مگر اینکه با کمی شراب قرمز، شیر یا دمنوش بابونه آرام شوم. «Clockers» برایم جواب داد. کیتل واقعاً در اوج بود؛ او آن زمان در فیلم‌هایی مانند «Bad Lieutenant»، «Reservoir Dogs»، «Pulp Fiction» و «Smoke» بازی کرده بود. قطعاً دورهٔ بسیار خوبی برای او بود و زمان مناسبی برای تماشای بازی‌هایش. این فیلم جواهری است که به‌شدّت دست‌کم گرفته شده؛ فیلمی شهری دربارهٔ فروشندگان مواد مخدر که هیچ‌کدام از ویژگی‌های فیلم گنگستری معمول را ندارد. موسیقی متنش پیوسته رَپ نیست، بلکه از بلانچارد موسیقی کلاسیک و تأثیرگذاری دارد، هرچند هیپ‌هاپ عالی دههٔ ۹۰ هم در آن به‌کار رفته است. احساس و رنگ‌آمیزی صحنه‌ها قابل‌لمس‌اند. واقعاً نمی‌توانم این را صرفاً یک اثر اسپایک لی بنامم، چون اسکورسیزی تهیه‌کننده‌اش بوده و نسبت به کارهای سطحی قبلی اسپایک حس حرفه‌ای‌تر و جدی‌تری دارد. حس واقع‌گرایی خیابانی هیپ‌هاپ بروکلین دههٔ ۹۰ در آن هست، اما این فیلم نت عمیق‌تری در روح می‌نوازد. از تریلرهای جریان اصلی چشم‌پوشی کنید؛ شاید همین موضوع باعث شد فیلم در جریان اصلی موفق نشود، چون با علاقه‌مندان واقعی زیرزمینی سازگار نیست. انتظار داشتم فیلم بهتر باشد. نسبتاً کسل‌کننده بود و عنصر اکشن یا چیزِ جذابی برای حفظ توجه مخاطب نداشت.