فیلم Cheyenne Autumn 1964

یک عضو قبیلهٔ چایان از همان اولین سیلی که به پشتش زده شود سرباز بار می‌آید. فیلم Cheyenne Autumn به کارگردانی جان فورد، روایت هالیوودی روند مهاجرت شمالی‌های چایان در سال‌های ۱۸۷۷–۷۹ است؛ زمانی که قبیلهٔ شمالی چایان، از گرسنگی و وضعیت نامناسب امکانات خسته شده، پس از انتقال به ذخیره‌گاه جنوبی توسط ارتش ایالات متحده، تلاش می‌کنند به سرزمینِ سابق خود در شمال بازگردند. در...

یک عضو قبیلهٔ چایان از همان اولین سیلی که به پشتش زده شود سرباز بار می‌آید. فیلم Cheyenne Autumn به کارگردانی جان فورد، روایت هالیوودی روند مهاجرت شمالی‌های چایان در سال‌های ۱۸۷۷–۷۹ است؛ زمانی که قبیلهٔ شمالی چایان، از گرسنگی و وضعیت نامناسب امکانات خسته شده، پس از انتقال به ذخیره‌گاه جنوبی توسط ارتش ایالات متحده، تلاش می‌کنند به سرزمینِ سابق خود در شمال بازگردند. در این فیلم ریچارد ویدمارک، کارول بیکر، دولورس دل ریو، کارل مالدن، گیلبرت رولاند، ریکاردو مونتالبان، ادوارد جی. رابینسون، جیمز استوارت و آرتور کندی بازی می‌کنند. موسیقی اثر از الکس نورث است و فیلم‌برداری بر عهدهٔ ویلیام اچ. کلاوثیر بوده؛ فیلم در فرمت Super Panavision 70 و در لوکیشن‌های مختلف یوتا، عمدتاً در درهٔ مِموریومِنْت، تصویربرداری شده است. آیا اصلاً مهم است چه کسی اولین شلیک را انجام داده بود؟ این فیلم، یکی از آخرین آثار جان «پَپی» فورد و آخرین وسترن او، از نظر گسترهٔ تولید و ابعاد حماسی خود قابل توجه است و تلاشی صادقانه برای جبران سال‌ها تصویر نادرست از بومیان آمریکا در هالیوود به شمار می‌رود—هرچند ظاهراً فورد شخصاً این موضع را به صراحت اعلام نکرده است. از نظر تماتیک اثر اهمیت دارد و از همدلی با وضعیت چایان‌ها عقب‌نشینی نمی‌کند؛ بیننده با آن‌ها همدلی می‌کند و حق هم همین است. با این حال همیشه حس می‌شود فیلم از منظری سفیدپوستانه روایت می‌شود؛ آدم دلش می‌خواهد بیشتر از دیدگاه چایان‌ها بشنود و آن‌ها بر روایت غالب شوند. خوب بود بعضی از چهره‌های کلیدیِ شرکت‌کننده در این بازگشت قهرمانانه و تراژیک به وایومینگ را بهتر می‌شناختیم. مزاحم است که فورد یا استودیو جریان اصلی داستان را با بخشِ کم‌ارزش و طنزآمیزِ میدانی در داج سیتی قطع کرده‌اند؛ بخشی که بیشتر بهانه‌ای است برای آوردن جیمز استوارت و آرتور کندی در نقش‌های وایات ارپ و داک هالی‌دیِل، و متأسفانه در اجرای این نقش‌ها هم چندان توفیقی ندارند. همان‌طور که سال‌ها است منتقدان اشاره کرده‌اند، در نهایت این فیلم را می‌توان یک «شکستِ محترمانه» از جان فورد بزرگ دانست. بازیگران—به‌جز مجموعهٔ پرسروصدای داج سیتی—عمدتاً خوب‌اند. ویدمارک در نقش کاپیتانی که بی‌میلی‌اش را به‌خوبی نشان می‌دهد و مأمور بازگرداندن چایان‌ها به ذخیره‌گاه نامهربان است، جذاب و دیدنی است. بیکر نقشِ زنِ کویکِرِ جذابی را خوب ایفا می‌کند؛ رابینسون در بخش‌های پایانی اندکی وقار می‌افزاید؛ و مونتالبان و رولاند به‌ترتیب در نقشِ رؤسای چایان، لیتل ولف و دال نایف فوق‌العاده‌اند. اما همهٔ این‌ها زیر سایهٔ فیلم‌برداری باشکوه کلاوثیر کمرنگ می‌شوند—مناظری تحسین‌برانگیز که صفحه‌نمایش را پر می‌کنند، رنگ‌ها چنان غنی و باشکوه‌اند که خودِ درهٔ مِموریومِنْت به‌عنوان یک شخصیت طبیعی دیده می‌شود و ناظر تلاش ناامیدانهٔ چایان‌ها برای بازگشت به خانه است. این قطعاً فیلمی به سبک جان فورد است و از تکنیک‌های فیلم‌برداری الهام‌بخش بهره می‌برد، اما هستهٔ داستان به‌خاطر طولانی بودن بیش از حد، یک سکانس میانی بی‌مایه و انبوهی از موارد زائد گم می‌شود. ۶/۱۰