فیلم No 2012

فیلمی جالب و آموزنده درباره رویدادهایی که روند انتقال شیلی از دیکتاتوری به دموکراسی را آغاز کرد. داستانی واقعی و درخشان است. کارگردانی گاهی شلخته به‌نظر می‌رسد، اما به‌وضوح این شلختگی عمداً بازآفرینی شده تا آشفتگی واقعیِ پیرامون این ماجرا را منعکس کند. پینوشه یکی از دیکتاتورهایی بود که به‌گفتهٔ بسیاری از طریق سازوکارهای سیا و دخالت ایالات متحده سرکار آمد. او و دستگاهش هزاران شیلیایی...

فیلمی جالب و آموزنده درباره رویدادهایی که روند انتقال شیلی از دیکتاتوری به دموکراسی را آغاز کرد. داستانی واقعی و درخشان است. کارگردانی گاهی شلخته به‌نظر می‌رسد، اما به‌وضوح این شلختگی عمداً بازآفرینی شده تا آشفتگی واقعیِ پیرامون این ماجرا را منعکس کند. پینوشه یکی از دیکتاتورهایی بود که به‌گفتهٔ بسیاری از طریق سازوکارهای سیا و دخالت ایالات متحده سرکار آمد. او و دستگاهش هزاران شیلیایی را شکنجه و قتل‌عام کردند؛ شمار رسمی موارد نقض حقوق بشر و قربانیان بسیار بالاست و همچنین تعدادی «نابودشدگان» (desaparecidos) وجود دارند که هرگز مشخص نشدند. برای درک رابطهٔ شیلیایی‌ها با دوران پینوشه، دیدن مستند «نوستالژیا دِ لا لوز» می‌تواند مفید باشد. دهه‌پنج‌میلادیِ حکومت پینوشه، تحت فشار بین‌المللی قرار می‌گیرد و رفراندومی برای ادامهٔ هشت‌سالهٔ حکومتش برگزار می‌شود. با تکیهٔ تمام دستگاه سیاسی و رسانه‌ای به نفع او، طرفدارانش پیروزی را مسلم می‌دانند، اما خلاقیت کمپین «نه» به رهبری رنه ساوادرا (با بازی گائل گارسیا برنال) همه‌چیز را دگرگون می‌کند. ساوادرا که بیشتر در ساخت تبلیغات بازرگانی تجربه دارد، به جای هتاکی مستقیم به ژنرال‌ها یا فرافکنی فهرست‌وار از خشونت‌ها، پیام‌ کمپین را حول وعدهٔ جامعهٔ آزاد و «خوشبختی» بنا می‌نهد—امید به آزادی، حقوق و دموکراسی. او و همکارانش با تهدیدهای امنیتی، محدودیتِ پانزده دقیقه پخش روزانه و دستکاری یا نشت برنامه‌های ضبط‌شده روبه‌رو هستند، ولی سبک نسبتاً «هجویی/صمیمی» و مثبت‌شان به‌تدریج اثرگذار می‌شود. اگر دنبال مستندی تحلیلی و جامع درباره فروپاشی رژیم یا نقدی عمیق از پینوشه هستید، این فیلم احتمالاً شما را ناامید می‌کند؛ فیلم رویکردی فردمحور دارد و تمرکزش بر شخصیتی است که با خلق یک راهبرد تازه، سیستم را به چالش می‌کشد. ساوادرا شخصیتی شجاع یا ذاتاً انقلابی نیست؛ مردی خانواده‌دار است که از تبلیغات امرارمعاش می‌کند و در ابتدا ممکن است کاری نازل یا سطحی به‌نظر برسد. اما با افزایش خشونت و سرمایه‌گذاری او در مبارزه، تماشاگر نیز درگیر می‌شود. پابلو لاری‌ین با پیوند زدن دقیق تصاویر آرشیوی و واقعی—مثل شورش‌ها، خشونت پلیس و حضور گه‌گاه خودِ پینوشه—بر بار دراماتیک فیلم می‌افزاید؛ همین عناصر مستندگونه، بخش‌های داستانی را قوت می‌بخشند. گائل گارسیا برنال ممکن است در نگاه اول انتخابی غیرمنتظره باشد، ولی در نهایت توان خلق کاراکتری را دارد که ترس و فرصت را هم‌زمان منتقل می‌کند. این فیلم کل ماجرا نیست، اما نگاهی قابل‌باور و پیس‌درست از قطعه‌ای پرخطر از این پازل تاریخی ارائه می‌دهد.