فیلم The Long Good Friday 1980

موضوع safety نیست، موضوع افتخار است. اوایل دههٔ ۱۹۸۰، جمعهٔ خوبی است و هارولد شَند منتظر پذیرایی از چند سرمایه‌گذار قدرتمند آمریکایی است. او امیدوار است آن‌ها در تأمین مالی طرح توسعهٔ اسکله‌هایش کمک کنند، اما مردانش یکی‌یکی به قتل می‌رسند و هرچند هارولد تقریباً می‌داند چه کسی پشت قضیه است، برای رخدادهای پس از آن آماده نیست. از نظر داستانی، The Long Good Friday درسی است...

موضوع safety نیست، موضوع افتخار است. اوایل دههٔ ۱۹۸۰، جمعهٔ خوبی است و هارولد شَند منتظر پذیرایی از چند سرمایه‌گذار قدرتمند آمریکایی است. او امیدوار است آن‌ها در تأمین مالی طرح توسعهٔ اسکله‌هایش کمک کنند، اما مردانش یکی‌یکی به قتل می‌رسند و هرچند هارولد تقریباً می‌داند چه کسی پشت قضیه است، برای رخدادهای پس از آن آماده نیست. از نظر داستانی، The Long Good Friday درسی است در ساده‌سازی روایت و نگه‌داشتن مخاطب بدون فشار اضافی؛ فیلم از جنجال‌سازی صرف فاصله می‌گیرد تا قصه‌ای محکم بگوید. این فیلم یک اثر گنگستری بریتانیایی است که بیشتر از فیلم‌های دوران طلایی مثل آثار پل مونی و ادوارد جی. رابینسون الهام گرفته تا چیزهایی شبیه «پدرخوانده». شخصیت‌ها آدم‌های کوچه و خیابان‌اند، خلاف‌کاران طبقهٔ کارگر که می‌توانند همین نزدیکی زندگی کنند؛ آکت‌هایشان آن‌ها را به ستارگان خبیثی بدل کرده که هم از آن‌ها می‌ترسند و هم با تحسینی مضطرب بهشان نگاه می‌کنند. بسیاری از دوست‌داران فیلم امروزی ممکن است ندانند که انتشار The Long Good Friday یک سال به تأخیر افتاد، چون مارگارت تاچر و همراهانش از نمایش ارتش جمهوری‌خواه ایرلند (IRA) در فیلم خشمگین شدند. آن زمان درگیری‌های ایرلندی به اوج ترسناک خود رسیده بود و دولت بیم آن داشت که پیام اشتباهی در سراسر بریتانیا منتشر شود. این یکی از دلایلی است که فیلم را از بسیاری از هم‌عصرانش متمایز می‌کند؛ شاید داستان ساده باشد، اما فراتر از رقابت دو باند محلی برای سلطه است. فیلمنامهٔ بری کیفی با لبه‌ای زمخت و بی‌پروایی می‌درخشد؛ چند سکانس به واقع از بزرگان سینمای بریتانیا‌اند و بعد از دیدن‌شان فراموش‌نشدنی‌اند. بعضی از دیالوگ‌ها شجاعانه و بی‌زمان‌اند و با طمأنینهٔ کاکنیِ بُرِبوسکیِ باب هاسکینز ادا می‌شوند. هاسکینز در نقش آتشین است؛ انگار از بازی در این نقش لذت می‌برد و تهدید را با حس زمین‌گیرکننده‌ای از واقع‌نمایی ترکیب می‌کند—یک لحظه هارولد آدمی است که می‌خواهی با او یک پینت بنوشی، لحظه‌ای بعد یک قدم تا انتقام خشمگین فاصله دارد. هلن میرن در نقش همسر هارولد، ویکتوریا، فوق‌العاده است: وفادار و در مواجهه با دیوانگی در حال وقوع، آرام و محکم. بازیگران مکمل هم بسیار مؤثرند و حتی ظاهر کوتاه پیرس برازنان نیز با سردی خود پیامی می‌رساند. شاید حالا فیلم بیش از آنکه جهانی باشد، محصول زمانهٔ خود به‌نظر برسد و احتمالاً تنها تماشاگران بریتانیاییِ آن نسل هستند که تمام بُعد تهدیدِ گنگسترهای لندن در برابر شورشیان را به‌خوبی درک می‌کنند؛ اما من هرگز از دوست داشتن این فیلم کم نمی‌کنم. از نظر من تنها اندکی تا رسیدن به درجهٔ شاهکار بریتانیایی فاصله دارد؛ پر از واقع‌نمایی در برهه‌ای پرتنش و در عین حال دلخوری‌آور برای مارگارت تاچر—برای من همیشه کار می‌کند. ۹/۱۰ هارولد (باب هاسکینز) ده سال گذشته را صرف ساختن کسب‌وکاری از دل کارهای خلاف کرده و حالا می‌خواهد با پروژهٔ عظیم اسکله‌ای که امید دارد به آمریکایی‌ها بفروشد، اصلاح‌حساب کند. آن‌ها به لندن آمده‌اند و هارولد آمادهٔ پذیرایی است تا معامله را قطعی کند که امور به‌طور فاجعه‌باری رو به‌خرابی می‌رود. بهترین دوستش، کالین (پل فریمن)، پس از یک ماجراجویی جنسی کوتاه در استخر محلی کشته می‌شود و یکی از میخانه‌هایش دچار آن‌چنان مشکلی می‌شود که به‌راحتی «نشت گاز» توصیف می‌کنند. هارولد می‌داند کسی سعی دارد معامله‌اش را خراب کند و احتمالاً این کار از داخل سازمان است: آیا دوست‌دخترش ویکتوریا (هلن میرن)؟ معاون بلندپروازش جف (درک تامسون)؟ یا اجرایِ نیرویی مثل هریس (برایان مارشال)؟ هارولد باید کل سازمانش را بسیج کند تا آنچه دارد حفظ کند، چه برسد به اینکه بخواهد معامله‌ای با شرکای تجاری مشکوکش انجام دهد. شاید نتوان هاسکینز را بازیگری همه‌فن‌حریف خواند، اما در اینجا نقش گانگستری رو به آشفتگی را با مهارت از آب درمی‌آورد و کارگردان جان مک‌کنزی ریتم داستان را خوب حفظ می‌کند تا ما همگی حدس بزنیم چه کسی می‌خواهد امپراتوری‌اش را فرو بریزد. میرن به‌اندازهٔ کافی در قاب نیست که تأثیر بیشتری بگذارد، اما تماشاگران تیزبین ممکن است پیرس برازنان و کارل هاومن را در نقش اعضای گروه ایرلندی ببینند که در آشوب‌ها نقش مؤثری دارند. فیلم شاید خیلی هم کهنه نشده، اما همچنان یک درام محکم با تهدیدهای فراوان است و خوشبختانه هیچ رمانس اضافی‌ای ندارد.