فیلم Beneath the Planet of the Apes 1970

جیمز فرانسیسکوس در برابر دیوانگان جهش‌یافته! این دنبالهٔ تاریک و سردِ فیلم کلاسیکِ اول، از پایان ناامیدکنندهٔ آن عبور کرده و پایانی حتی ناامیدکننده‌تر به ما می‌دهد؛ کاری بس دشوار، با توجه به چگونگی تاریکی پایان فیلم نخست. داستان دربارهٔ فضانوردی به نام برنت (با بازی جیمز فرانسیسکوس) است که برای یافتن تیلور راهی سیارهٔ میمون‌ها می‌شود. او با نووا (لیندا هریسون) که او را می‌شناسد برخورد...

جیمز فرانسیسکوس در برابر دیوانگان جهش‌یافته! این دنبالهٔ تاریک و سردِ فیلم کلاسیکِ اول، از پایان ناامیدکنندهٔ آن عبور کرده و پایانی حتی ناامیدکننده‌تر به ما می‌دهد؛ کاری بس دشوار، با توجه به چگونگی تاریکی پایان فیلم نخست. داستان دربارهٔ فضانوردی به نام برنت (با بازی جیمز فرانسیسکوس) است که برای یافتن تیلور راهی سیارهٔ میمون‌ها می‌شود. او با نووا (لیندا هریسون) که او را می‌شناسد برخورد می‌کند و پس از رفتن به شهر میمون‌ها، سرانجام به «منطقه ممنوعه» یعنی بیابانی ویران‌شده می‌رسد که در زیرزمینش پناهگاه مرموزی قرار دارد. تیلور هم، همان‌طور که انتظار می‌رود، در زیر خرابه‌های شهری پست‌آخرالزمانی زندانی شده و توسط انسان‌های جهش‌یافته‌ای با قدرت تلپاتی اسیر است. هم‌زمان، گوریل‌ها به شهر هجوم می‌آورند تا دلیل اتفاقات عجیب — از جمله گزارش‌هایی دربارهٔ میمون‌های به صلیب کشیده‌شده و مجسمه‌های خون‌آلود — را کشف کنند. همهٔ این‌ها به یک اوج شوکه‌کننده می‌انجامد که مدت‌ها در ذهن می‌ماند. نقاط قوت - فیلم از نظر فضاسازی و حسِ ناامیدیِ غالب بسیار موفق است؛ این همان چیزیست که آن را موثر و آزاردهنده می‌کند. - حضور بازیگران اصلی فیلم اول (لیندا هریسون، کیم هانتر، موریس ایوانز) و اضافه شدن جیمز گرگوری در نقش ژنرال گوریلا (اورسوس) به فیلم وزن می‌دهد. - ایدهٔ جهش‌یافته‌های دارای توانایی تلپاتیک و جنبهٔ دینیِ انحرافی‌شان (پرستشِ بمبی که قدرت نابودی همه‌چیز را دارد) جذاب و در عین حال هولناک است. - اوج فیلم از نظر درگیری و موقعیت‌های تراژیک بسیار قدرتمند و فراموش‌نشدنی است. نکات ضعف - از نظر فنی فیلم به دلیل محدودیت بودجه از نسخهٔ اول عقب‌تر است: موسیقی لئونارد روزنمن، هرچند شبیه‌سازیِ کارِ جری گلدسمیث است، به اندازهٔ آن تأثیرگذار نیست؛ همچنین در برخی صحنه‌ها ماسک‌های میمون واضح و مصنوعی به‌نظر می‌رسند. - قسمت ابتدایی داستان شباهت قابل‌توجهی به فیلم اول دارد (فرود فضانورد، کشف حکمرانی میمون‌ها، رفتن به شهر میمون‌ها) و پس از دیدن فیلم نخست ممکن است برای بعضی مخاطبان کم‌رمق یا تکراری به‌نظر برسد؛ اما بخش‌های پس از فرار از شهر و کشف پناهگاه زیرزمینی جالب و بدیع‌اند. - برخی منتقدان فیلم را «نسخه‌ای صرفاً تجاری» می‌دانند و معتقدند اگر بازیگران و عوامل باانگیزه‌تر بودند، محصول بهتری می‌شد. دربارهٔ بازی‌ها جیمز فرانسیسکوس به‌عنوان قهرمانِ معمولیِ داستان (هرمنِ عام) عملکرد قابل قبولی دارد؛ شاید در مقابل چارلتون هستونِ تیلور نتواند همان عمق را ارائه دهد، اما نقشِ او در همین چارچوب موفق است. کیم هانتر و موریس ایوانز بازمی‌گردند و دیوید واتسون نقش کورنلیوس را جایگزین روددی مک‌داول کرده که با وجود تغییر بازیگر، زیر لایه‌های آرایش میمون قابل‌قبول است. حضور کوتاه چارلتون هستون در پایان برای بست دادن به پروندهٔ تیلور گزارش شده و گفته‌اند دستمزد او به خیریه اختصاص یافته است. پایان و مضمون (هشدار اسپویل) هشدار: در اینجا به بخشی از ماهیت جهش‌یافته‌ها و پایان فیلم اشاره می‌شود. جهش‌یافته‌ها تصویرهای کاریکاتوری از انسان‌ها هستند که بمب روز قیامت را می‌پرستند؛ این نشان می‌دهد حتی در حالت پس‌افتادهٔ تمدن، انسان‌ها نیاز به شیء یا ایدئولوژی‌ای برای پرستش دارند. نمایشِ دگرگون‌شدهِٔ میل دینیِ انسان‌ها در فیلم هم جذاب است و هم گاهی مضحک؛ با این‌حال نمایش توانایی‌های تلپاتیک‌شان از بهترین نمونه‌ها در سینماست. اوج فیلم، که شامل یافتن تیلور و نفوذ گوریل‌ها به پناهگاه زیرزمینی است، بسیار قوی و تا حدی نیستیلیستی است و برای بسیاری از مخاطبان یکی از نقاط برجستهٔ کار خواهد بود. جمع‌بندی "Beneath the Planet of the Apes" اگرچه از نظر فنی و عمقِ مفهومی به فیلم اول نمی‌رسد، اما با فضای تاریک‌تر، صحنه‌های اکشن بیشتر و ایده‌های تکان‌دهنده‌اش ارزش دیدن دارد. برای کسانی که از جو و مضمونِ اولیهٔ مجموعه لذت برده‌اند، این دنباله روایت مکمل و در عین حال قابل‌تأملی ارائه می‌دهد. امتیاز یکی از نقدها: A-