فیلم Star Trek: The Motion Picture 1979

بی‌همتا در میان فیلم‌های سینمایی مجموعه ابر عظیم و مرموزی در فضا به نام وی‌جر در سراسر کهکشان حرکت می‌کند و زمین را تهدید می‌سازد؛ در این مسیر هر مزاحمی را نابود می‌کند و در پایان منشأ وی‌جر فاش می‌شود. «پیشتازان فضا: فیلم سینمایی» (1979) به بعضی از عمیق‌ترین پرسش‌های زندگی می‌پردازد: آیا همه چیز همین است؟ چرا ما اینجا هستیم؟ آیا عشق وجود دارد، وقتی که...

بی‌همتا در میان فیلم‌های سینمایی مجموعه ابر عظیم و مرموزی در فضا به نام وی‌جر در سراسر کهکشان حرکت می‌کند و زمین را تهدید می‌سازد؛ در این مسیر هر مزاحمی را نابود می‌کند و در پایان منشأ وی‌جر فاش می‌شود. «پیشتازان فضا: فیلم سینمایی» (1979) به بعضی از عمیق‌ترین پرسش‌های زندگی می‌پردازد: آیا همه چیز همین است؟ چرا ما اینجا هستیم؟ آیا عشق وجود دارد، وقتی که از راه منطقی محض قابل اثبات نیست؟ خالق کیست؟ پیام اصلی فیلم نیاز ذاتی انسان به جست‌وجوی خالق و آشتی با او است تا به سطحی بالاتر از آگاهی دست یابد. کسانی که فیلم را کسل‌کننده یافتند، صرفاً از پسِ سطح آن فراتر نرفته‌اند. مثل اپیزودهای «بازماندگی کوربومایت» و «متامورفوزیس»، این فیلم داستانی علمی-تخیلی بالغ و فکری است با اکشن اندک. اکثر نوجوانان و جوانان آن را نخواهند پسندید یا درک نخواهند کرد. عمق آن را می‌توان در ضربهٔ عاطفیِ لحظه‌ای دید که اسپاک در بخش درمان به دست کرک می‌چسبد و احساسات واقعی را—با وجود تمایل متناقضش به دستیابی به آگاهیِ مبتنی بر منطق محض—نشان می‌دهد؛ یا بعدها که اسپاک برای وی‌جر می‌گرید و دربارهٔ دِل‌مشغولی شخصی آن سخن می‌گوید، که همزمان با جست‌وجوی خودش برای پر شدن درونی هم‌راستاست: «هنگامی که سوار شدم این‌چنین بود، و اکنون وی‌جر هم چنین است: خالی، ناتمام و در جست‌وجو. منطق و دانش کافی نیست... هر یک از ما در زمان‌هایی از زندگی‌مان به کسی — پدر، برادر، یا خدایی — روی می‌آوریم و می‌پرسیم ‹چرا اینجا هستم؟› ‹قصدم چه بود؟› وی‌جر امیدوار است خالقش را لمس کند تا پاسخ‌هایش را بیابد.» صحنهٔ تاثیرگذار دیگر، فداکاریِ یکی از اعضای خدمه است که با ادغام خود در وی‌جر باعث می‌شود وی‌جر به سطح بالاتری از آگاهی ارتقا یابد (ظاهراً قربانی‌ای فداکارانه). نتیجه‌گیری من تا حدی هم‌سو با نظر راجر ایبرت است: «تمایل من، هنگامی که در صندلی‌ام فرو رفتم و صدای استریو مرا در برگرفت، این بود که آرام شوم و اجازه دهم فیلم مرا سرگرم کند. این کار را کرد.» به بیان دیگر، فیلم را همان‌طور که هست بپذیرید و از آن لذت خواهید برد؛ یک فنجان قهوه آماده کنید، راحت بنشینید و از جادوی سینما لذت ببرید. لازم است اضافه کنم که این فیلم در زمان خود یکی از پرهزینه‌ترین تولیدات بود، اما در گیشه موفق شد و سود قابل‌توجهی کرد؛ شاهدی بر این که پس از ده سال (از لغو سریال اصلی در 1969) مردم چقدر مشتاقِ پیشتازان فضا بودند. در واقع، جز «پیشتازان فضا IV: سفر به خانه» (1986)، این فیلم همچنان پرسودترین فیلمِ مجموعه با تمام بازیگران اصلی است (چهار برابر هزینهٔ تولیدش در سراسر جهان بازده داشته) و بنابراین نمی‌تواند آن آشغال سینمایی باشد که برخی منتقدان می‌گویند. همچنین توجه کنید که در سال اکران، این فیلم در گیشه بیشتر از فیلم‌های تحسین‌شده‌ای چون «بیگانه» و «آخرالزمان نو» فروخت. گرچه از منظر حماسی و الهام‌بخشِ سینمایی این یک اثر «درجهٔ A» است، درک می‌کنم چرا بعضی‌ها ممکن است نمرهٔ پایین‌تری بدهند. در این موارد پیشنهاد می‌کنم با تنظیم ذهنی لازم دوباره تماشا کنید؛ این فیلم بیشتر به «قفس» شباهت دارد تا «ماشین قیامت». این تنها فیلم مجموعه است که در سطح ستایش‌برانگیزِ سینمایی شبیه «2001: یک ادیسهٔ فضایی» عمل می‌کند. به نظرم در حقیقت بهتر از «2001» است؛ آن‌جا شخصیت‌هایی که برایشان دلتنگ شوی وجود ندارد و فضای سرد و بیش از حد هنری دارد و سکانس‌های زیادی بی‌جهت کسل‌کننده‌اند. در مقابل، این فیلم دل دارد و داستانی جذاب که به عمیق‌ترین پرسش‌های جهانی می‌پردازد. هر چه بگویید، «فیلم سینمایی» در میان آثار سینمایی مجموعه تنهائی را تجربه می‌کند — پیروزی‌ای عمیقاً روحانی. مدت فیلم: ۲ ساعت و ۱۲ دقیقه. ارزیابی: A خسته‌کننده یعنی شروعش عالی‌ست. چند دقیقهٔ اول طوری آدم را امیدوار می‌کند که فیلم قرار است حماسی باشد... ... و بعد بقیه‌اش را بهتر است به مرور گوشی‌تان، پاک کردن ناخن‌ها، تماشای لایهٔ روی کف‌پوش، یخ‌زدایی فریزر یا هر کار دیگری اختصاص دهید... ... هر کاری که بتوانید حواستان را از کسل‌شدن کامل پرت کنید در حالی که فیلم در پشت‌زمینه پخش می‌شود. و این را از زبان یک طرفدارِ پیشتازان فضا می‌گویم. منصفانه که بگویم این فیلم تا حدود زیادی منطقی از سریال تلویزیونی ادامه می‌یابد. شخصیت‌پردازی‌ها کم‌وبیش همان‌اند، اگرچه کمی مسن‌تر—و این به انسجام فیلم کمک می‌کند؛ اما صحنهٔ افتتاحیه بیش از حد کش می‌آید. فرضیه تا نقطهٔ شکست کش داده شده و پر از استعاره‌ها و کلیشه‌های شبه‌فلسفی است؛ و اکشنِ خیلی کمی وجود دارد. پرسس خمباتا که «ایلیا» را بازی می‌کند—وسیلهٔ ارتباطی بین نیروی بی‌همتای بیگانه و گروه ماجراجویان شجاع—تقریباً رباتیک و بی‌احساس به نظر می‌رسد؛ مانند کلیت طرح فیلم. فیلم بین یک اثر ماجراجویانه و اثری با پیامی عمیق‌تر گیر کرده و در نتیجه در هیچ‌یک موفق عمل نمی‌کند. خوشبختانه فیلم‌های بعدی بهتر بودند—اما این یکی را بهتر است فراموش کرد.