فیلم The Big Sleep 1946

وای چه فیلمی! در همه جنبه‌ها تقریباً بی‌نقص است. بازیگرانی عالی دارد، به‌ویژه بوگارت و باکال فوق‌العاده‌اند. داستان پیچیده و جذاب و دیالوگ‌ها هوشمندانه‌اند. تنها نکتهٔ «خنده‌دار»، اگر بخواهیم بگوییم، نحوهٔ نمایش نقش‌های زنانه است: زن‌ها در فیلم به شکلی عجیب همگی جذاب و دلباختهٔ فیلیپ مارلو نشان داده شده‌اند. این فیلم ادامهٔ دورهٔ درخشان فیلم‌هایی است که بوگارت با همسر بعدی‌اش، لورن باکال، ساخت. فیلمنامه...

وای چه فیلمی! در همه جنبه‌ها تقریباً بی‌نقص است. بازیگرانی عالی دارد، به‌ویژه بوگارت و باکال فوق‌العاده‌اند. داستان پیچیده و جذاب و دیالوگ‌ها هوشمندانه‌اند. تنها نکتهٔ «خنده‌دار»، اگر بخواهیم بگوییم، نحوهٔ نمایش نقش‌های زنانه است: زن‌ها در فیلم به شکلی عجیب همگی جذاب و دلباختهٔ فیلیپ مارلو نشان داده شده‌اند. این فیلم ادامهٔ دورهٔ درخشان فیلم‌هایی است که بوگارت با همسر بعدی‌اش، لورن باکال، ساخت. فیلمنامه جرقه‌دار است و هاروارد هاوکس آن را کاملاً در اجرا درآورده است. برای طرفداران تریلرهای کارآگاهی یا به‌طور کلی فیلم‌های خوب ساخته‌شده، دیدن این فیلم ضروری است. ژنرال استِرن‌وود دو دختر دارد و کاراگاه بازنشستهٔ خصوصی فیلیپ مارلو ممکن است بخشوده شود اگر پایش به پرونده‌ای باز شود که برای تحقیقِ باج‌خواهی علیه دختر جوان‌ترش، کارمن، استخدام می‌شود. ابتدا به نظر می‌رسد هدف فروشندهٔ کتاب‌های عتیقهٔ فاسد، گایگر، باشد، اما خیلی زود مشخص می‌شود که این تنها نوک کوه یخ است: علاوه بر آن باج‌گیری دیگری هم هست—با شخصیت دوگانه‌ای به نام جو—و ناپدید شدن ریگان او را مستقیم در مدار توطئه‌های دختر دیگر، ویویان، قرار می‌دهد. خیلی زود خودش را درگیر چرخه‌ای می‌بیند که در آن کتک می‌خورد، بسته می‌شود، به او شلیک می‌شود—و در عین حال کم‌کم به فم فتال داستان دل می‌بازد. چه کسی مهره‌ها را حرکت می‌دهد و چرا؟ داستان ذاتاً پیچیده‌ترین نمونه نیست؛ در واقع یک ماجرای نسبتاً استاندارد از ریچموند چاندلر است. آنچه این فیلم را واقعاً درخشان می‌کند اجراهاست. شیمی بین بوگارت و باکال ظریف و تحریک‌آمیز است؛ باکال به‌ویژه با سبک «کمتر یعنی بیشتر» خود—با یک نگاه یا حرکت سیگار—تأثیر می‌گذارد و بوگارت با یک لبخند یا شانه‌ بالا انداختن کافی است. استفادهٔ مؤثر از باران، نور و سایه و پشتیبانی قوی از مارثا ویکرز و باب استیل به‌عنوان آدم‌کش فاسد کانینو، همه کمک می‌کنند جوّی از تهدید همراه با طنزی تلخ شکل بگیرد. هاوکس می‌داند چگونه به ستاره‌هایش اجازهٔ نمایش بدهد و این یکی از نمونه‌های قوی و برتر هالیوود است. فیلمی که می‌توانست واقعاً به‌یادماندنی شود اگر فیلمنامه این‌قدر ضعیف نوشته نشده بود. من به‌طور کلی عاشق فیلم‌های نوآر هستم و از نظر سبک همهٔ مؤلفه‌های مورد علاقه‌مان در نوآر را اینجا می‌بینیم. اما فیلم در بخش فیلمنامه و داستانی که می‌خواهد بگوید خیلی ضعیف عمل می‌کند. این خطا را سخت می‌توانم ببخشم، به‌ویژه وقتی با تولیدی در بالاترین سطح و حرفه‌ای‌های درجه‌یک طرفیم. از نظر بصری اما فیلم چشم‌نواز است: فیلم‌برداری سیاه‌وسفید بسیار شیک و نورپردازی استادانه است. وضوح تصویر عالی است و قاب‌بندی‌ها و نماها واقعاً خوب گرفته شده‌اند. موسیقی ارکسترال هر صحنه را با وقار همراهی می‌کند و در افزایش بار دراماتیک برخی لحظات نقش دارد. دکورها، لباس‌ها—به‌خصوص لباس بوگارت که تصویر کلاسیک کارآگاه با کلاه فدورا و کت‌بارانی را تداعی می‌کند—وسیله‌ها و اتومبیل‌ها همگی درجه‌یک‌اند. در اجراها فیلم تمام کیفیتش را نشان می‌دهد: در جمع بازیگرانی که بوگارت سرآمد آنهاست، هیچ بازیگری اضافه یا بلااستفاده به نظر نمی‌رسد. همه زمانی برای جلوه‌گری داشته‌اند که نشان می‌دهد هاوکس مدیریت درستی بر بازیگران داشته است. بوگارت همان‌طور که اغلب می‌شود، ناامید نمی‌کند: او در این نوع نقش‌ها راحت است و با دُزی متعادل از طنز تلخ، قهرمانی فروخورده و خشونتِ نیت‌دار شخصیت را می‌آفریند. چند خط از فیلم به‌خاطر او ماندگار و نقل‌قول‌پذیر شده‌اند. مارثا ویکرز هرچند نقش کوتاهی دارد و بسیاری از بخش‌هایش در پس‌تولید کوتاه شده، اما هالیتی نیمه‌هیپنوتیک و احساس‌برانگیز دارد مثلِ یک لولیتا. لورن باکال که در آن زمان با بوگارت رابطه داشت و بعدها همسرش شد نیز حضور قوی و تأثیرگذاری دارد، هرچند من او را در آثار دیگر قوی‌تر دیده‌ام. آنچه کم است، یک ضدقهرمان قدرتمند و کاریزما‌دار است. اشکال اصلی فیلم واقعاً در فیلمنامه است: داستان پراکنده و ناهمگونِ دو دختر لوسِ یک ژنرال ثروتمند بازنشسته را طوری مطرح می‌کند که فیلم با بی‌دقتی با آن برخورد می‌کند و فهمیدن جریان در برخی لحظات نیازمند تلاش زیادی است. اعتراف می‌کنم شاید بهتر بود اصلاً چنین می‌شد، چون واقعاً داستان ضعیف و کم‌پرورش است و این در کاری با این سطح کیفیت غیرقابل‌قبول است. نمی‌دانم منبع اصلی اقتباس چه بوده که به دیگر فیلم‌ها و اقتباس‌ها انجامیده، اما واقعاً نمی‌توانم این نقص بزرگ را نادیده بگیرم. دیدن فیلمی با این همه نقاط قوت که دچار چنین کاستی‌ای است، تأسف‌آور است.