فیلم Alien 1979

فیلم «بیگانه» (Alien) که راجر ایبرت آن را «مانند فیلمی گرفتار در یک خانه تسخیرشده» توصیف کرده، استاندارد جدیدی برای ژانر وحشت فضایی تعیین کرد. کشتی باریِ «نوسترومو» ظاهری فرسوده و استفاده‌شده دارد، برخلاف ظاهر «تازه از جعبه بیرون‌آمده» کشتی‌های برخی آثار دیگر؛ این جلوه و احساسِ خفقان‌آور تا حدی به فیلم‌برداری در فضای لوله‌مانند کشتی بازمی‌گردد که همان حال‌وهوایی را شبیه فیلم «داش بوت» ایجاد...

فیلم «بیگانه» (Alien) که راجر ایبرت آن را «مانند فیلمی گرفتار در یک خانه تسخیرشده» توصیف کرده، استاندارد جدیدی برای ژانر وحشت فضایی تعیین کرد. کشتی باریِ «نوسترومو» ظاهری فرسوده و استفاده‌شده دارد، برخلاف ظاهر «تازه از جعبه بیرون‌آمده» کشتی‌های برخی آثار دیگر؛ این جلوه و احساسِ خفقان‌آور تا حدی به فیلم‌برداری در فضای لوله‌مانند کشتی بازمی‌گردد که همان حال‌وهوایی را شبیه فیلم «داش بوت» ایجاد می‌کند. گروهی از «رانندگان فضایی» از حالت خواب‌زمستانی بیدار می‌شوند و درمی‌یابند که هنوز نیمی از راه را نپیموده‌اند. شرکت آن‌ها را موظف می‌کند به منبع یک سیگنال ناشناس سر بزنند؛ اقدامی که به نزولِ کنترلی به جهنم می‌انجامد، زیرا خدمه یکی‌یکی طعمه موجودی فرصت‌طلب می‌شوند. شخصیت مرموز افسر علمی، اش، و ماهیت واقعی موجود، اضطراب فیلم را به اوج می‌رساند. آنچه «بیگانه» را از دیگر فیلم‌های «هیولای فضایی» متمایز می‌کند، حضور ریپلی به‌عنوان افسر سوم است؛ زنی که درباره سیاست‌های شرکت و رفتار افسر علمی سؤال‌های ناخوشایندی مطرح می‌کند. با ناپدید شدن کاپیتان دالاس، ریپلی که روحیه‌ای فرمانده و مسئولیت‌پذیر دارد، نجاتِ باقی‌ماندهٔ خدمه را به‌دست می‌گیرد. طراحی موجود توسط اِچ.آر. گیگر و جلوه‌های بصریِ مرعوب‌کننده، همراه با موسیقی دلهره‌آور جری گلدسمیت، فضایی آشفته و به‌شدت برانگیزاننده خلق می‌کنند؛ صحنه‌های آرامِ فیلم بیش از هر لحظهٔ خشونت، اعصاب بیننده را خراش می‌دهند. جنبه‌های ناخوشایندِ جنسی و نمادین که در طراحی موجود و موقعیت‌ها موج می‌زند، خاطرهٔ فیلم را در ذهن تماشاگر تازه و ناآرام‌کننده نگاه می‌دارد. ریتمِ «آهسته و پله‌پله» فیلم که بعضاً به آن خرده گرفته شده، در حقیقت از نقاط قوتش است: آشنایی با شخصیت‌ها و پرداخت روان‌شناختیِ آن‌ها پیش از انفجار رخدادها باعث می‌شود ترسِ پس از آن واقعاً مؤثر باشد. اجرای سایگورنی ویور در نقش ریپلی تبدیل به نقطه‌عطفی در کارنامهٔ او شد و این شخصیت زنانه را به الگویی مؤثر در آثار بزرگ بعدی بدل ساخت. بازی کل گروه چشمگیر و باورپذیر است؛ در فیلم ستاره‌های پرزرق‌وبرق وجود ندارد، بلکه جمعی از بازیگران سخت‌کوش بریتانیایی و آمریکایی با کارگردانی دقیقِ ریدلی اسکات، نتیجه‌ای فوق‌العاده ارائه می‌دهند. از نظر فنی، فیلم با فیلم‌برداری چشم‌گیر، جلوه‌های ویژهٔ عملی و طراحی صحنهٔ استادانه، علی‌رغم نبودِ محاسبات گرافیکی مدرن، توانسته آثاری ماندگار خلق کند. این فیلم نه‌تنها در ژانر وحشت و علمی–تخیلی تأثیری عمیق گذاشت، بلکه به اثری فرهنگی و هنری بدل شد که حتی کسانی که آن را ندیده‌اند هم با نام و نمادهایش آشنا هستند. «بیگانه» در اصل یک فیلم وحشت در فضا است: تمرکز بر هیولا، ترس و تنشِ لحظه‌ای است، نه گسترشِ اساطیرِ کلی یا پاسخ‌گویی به همهٔ پرسش‌ها. این سادگی و تمرکزِ بی‌پیرایه یکی از دلایل اصلی موفقیت و ماندگاری‌اش است. خلاصه اینکه «بیگانه» یک شاهکار کلاسیک است که همچنان پس از دهه‌ها تازگی و اثرگذاری‌اش را حفظ کرده و تماشایش برای دوستداران وحشت و علمی–تخیلی تجربه‌ای فراموش‌نشدنی است.