فیلم 1492: Conquest of Paradise 1992

منتقدانِ متنفر از کلمبوس را نادیده بگیرید؛ این یک ماجراجویی تاریخی و هنری است «1492: فتح بهشت» ساخته ریدلی اسکات (1992) هفت هفته بعد از «کریستف کلمبوس: اکتشاف» (1992) اکران شد؛ هر دو فیلم همان روایت تاریخی را به‌مناسبت پانصدمین سالگرد ماجرا بازتاب می‌دهند. فیلم دوم را جان گلن ساخته که تجربه کارگردانی آثار جیمز باند در دههٔ ۸۰ را دارد. این فیلم از نظر هنری و...

منتقدانِ متنفر از کلمبوس را نادیده بگیرید؛ این یک ماجراجویی تاریخی و هنری است «1492: فتح بهشت» ساخته ریدلی اسکات (1992) هفت هفته بعد از «کریستف کلمبوس: اکتشاف» (1992) اکران شد؛ هر دو فیلم همان روایت تاریخی را به‌مناسبت پانصدمین سالگرد ماجرا بازتاب می‌دهند. فیلم دوم را جان گلن ساخته که تجربه کارگردانی آثار جیمز باند در دههٔ ۸۰ را دارد. این فیلم از نظر هنری و حماسی‌تر است و ۳۴ دقیقه طولانی‌تر؛ در حالی که «اکتشاف» فشرده‌تر است و بیشتر بر آماده‌سازی سفر تمرکز دارد، «1492» بیشتر به پیامدهای رسیدن کلمبوس به قارهٔ دیگر می‌پردازد. علاوه بر این، «اکتشاف» محدود به سفر اول است، اما «1492» سفرهای بعدی را نیز شامل می‌شود. هر دو فیلم در گیشه شکست خوردند، اما اگر طرفدار ماجراجویی‌های تاریخیِ مبتنی بر واقعیت هستید، دیدن و مقایسهٔ آن‌ها ارزشمند است. «اکتشاف» از نظر تعادل سه پرده بهتر است و در روایت ماجراهای دنیای نو زیاد سنگین نمی‌شود، اما اگر می‌خواهید ببینید چه اتفاقاتی فراتر از سفر اول کلمبوس رخ داد، «1492» ضروری است. این فیلم بیش از ۷۵ دقیقه محتوای اضافه نسبت به «اکتشاف» ارائه می‌دهد. ضعیف‌ترین بخش «اکتشاف» خودِ سفر دریایی است که نیم ساعت طول می‌کشد و دو برابر طولِ بخش مشابه در «1492» است. در حالی که ساختن یک سفر دریایی بلند که عمدتاً شامل مردان باشد به‌شکل دراماتیک دشوار است، «1492» بازنماییِ مسافرت آتلانتیک را قابل‌باورتر و هنری‌تر ارائه می‌دهد. اگرچه بازیگران «اکتشاف» قوی‌ترند، ژرار دوپاردیو در نقش کلمبوس در قیاس با ژُرج کوراسف قابل‌باورتر است، مخصوصاً اگر تصاویر تاریخی از هنرمندان را در نظر بگیریم. کوراسف در عوض شبیه نسخهٔ کلیشه‌ای هالیوودیِ کاشف به‌نظر می‌رسد، که لزوماً به‌معنای بی‌اثر بودنش نیست. در هر صورت، هر دو نسخه به‌خوبی به ویژگی‌های مثبت و منفی کلمبوس اشاره می‌کنند. آرماند آسانته (سانچز)، سیگورنی ویور (ملکه ایزابلا)، مایکل وینکات (موکسیکا) و فرانک لنگلا (سانتانخل) همگی در خاطر می‌مانند. البته انتظار مارلون براندو یا بازیگرانی در سطح کاترین زتا-جونز نداشته باشید. اشاره‌کنم که زنان جزایر در فیلم آشکارا عریان نشان داده شده‌اند، همان‌گونه که در «باونتی» نمونه‌اش دیده شد؛ این فقط یک تذکر است. منتقدانی که به‌صورت دسته‌جمعی از نفرت از «اکتشاف» و «1492» پیروی کردند، به محضِ احساس ضربه، موجِ انتقاد را راه انداختند. با این حال، هیچ‌یک از دو فیلم به اندازهٔ آنچه ادعا شد افتضاح نیستند. همان‌طور که گفتم، اگر فیلم‌های ماجراجویی تاریخی در سبکِ «شورش در باونتی» را می‌پسندید، دیدن این دو فیلم ارزش دارد. یکی از دلایل شکست تجاریِ «اکتشاف» و «1492» این بود که تا سال 1992 تصویر مثبت از کلمبوس دچار تغییر شده بود و برخی دانشگاهیانِ لیبرال او را به‌شدت محکوم می‌کردند. واقعیت این است که استعمار اروپایی در آمریکا هم نعمت و هم نقمت بود، اما می‌توان ادعا کرد بخش‌هایی از آن نعمت به‌شمار می‌آید؛ چون به دنیای نو نوشتن، اسب، چرخ و ارابه، واگن، اسلحه، راه‌آهن، صنعت و معماری پیشرفته را آورد. همچنین نباید خیال‌پردازیِ لیبرال‌ها را قبول کنیم که پیش از ورود اروپایی‌ها آمریکای دوّمی بهشتی بی‌نقص بوده است. میان بسیاری از قبایل ساکن آن‌جا درگیری‌های مداوم وجود داشت؛ برخی از آن‌ها واقعاً نسلِ مهاجران از آسیا هستند. برده‌داری، کشتارها، شکنجهٔ فجیع اسیران، قربانیان انسانی گسترده در مزوامریکا برای خشنود کردن خدایان و گردآورندگان سر در آمازون نیز سابقه داشته‌اند. این‌ها واقعیت‌هایی هستند که نمی‌توان نادیده گرفت. ایده‌ای که در «دنیای نو» (2005) مطرح شد—این‌که سرخ‌پوستان آمریکایی هرگز رشک یا رقابت نداشتند و حتی با مفهوم دروغ آشنا نبودند—کاملاً مضحک است. من این را از موضع نیمه‌آبنکی بودنم می‌گویم. مدت فیلم ۲ ساعت و ۳۴ دقیقه است و عمدتاً در اسپانیا و کاستاریکا فیلم‌برداری شده است. امتیاز: B+